Dyskryminacja ze względu na wiek w Belgii – Centrum “Unia” wzywa rząd do zdecydowanych działań przed lipcowym szczytem ONZ

Jedna na trzy osoby mieszkające w Belgii doświadcza dyskryminacji związanej z wiekiem. Po publikacji alarmującego badania w listopadzie 2025 r. Unia – Międzyfederalne Centrum ds. Równych Szans – przedstawiła 21 rekomendacji skierowanych do władz Belgii. Organizacja apeluje do rządu federalnego o podjęcie konkretnych działań, wskazując jako ważny punkt odniesienia międzynarodowe spotkanie ONZ zaplanowane na lipiec tego roku.

Skala zjawiska: zawsze zły wiek

Zbyt młody, zbyt stary – niezależnie od sytuacji wiek bywa postrzegany jako problem. Z danych opublikowanych przez Unia w listopadzie 2025 r. wynika, że jedna na trzy osoby mieszkające w Belgii przyznaje, iż w ciągu ostatnich 12 miesięcy doświadczyła dyskryminacji ze względu na wiek. W grupach poniżej 30. roku życia oraz powyżej 70 lat odsetek ten sięga nawet 50 procent.

W poniedziałek 20 kwietnia organizacja zaprezentowała 21 rekomendacji mających przeciwdziałać temu zjawisku i wyraziła oczekiwanie zdecydowanej reakcji ze strony władz Belgii w kontekście nadchodzącego wydarzenia na forum międzynarodowym.

Konkretne przykłady z życia

Wyniki badania Unia, przeprowadzonego wśród 2 462 osób, pokazują, jak dyskryminacja przejawia się w codziennych sytuacjach. Rekruter potrafi powiedzieć czterdziestolatkowi, że preferuje osoby starsze niż młodsze, bo „młodzi nie są rzetelni w pracy”. Z kolei ortopeda informuje osiemdziesięcioletnią pacjentkę, że w jej wieku musi „pogodzić się ze zużyciem organizmu”.

Dane liczbowe potwierdzają skalę problemu: 20 procent respondentów doświadcza ageizmu w miejscu pracy, a 30 procent czuje się wykluczonych w związku z postępującą cyfryzacją. Wśród osób powyżej 80. roku życia co druga napotyka trudności w sytuacji, gdy tradycyjne okienko zostało zastąpione przez ekran.

ONZ jako kluczowy punkt odniesienia

Dlaczego temat powraca właśnie teraz? W kwietniu 2025 r. Rada Praw Człowieka ONZ rozpoczęła prace nad przyszłą międzynarodową konwencją dotyczącą praw osób starszych. Chodzi o wiążący traktat, który zobowiązywałby państwa do aktywnego przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na wiek. Międzyrządowa grupa robocza odbyła pierwsze posiedzenie w Genewie w lutym tego roku, a kolejne zaplanowano na lipiec.

W tym kontekście Unia oczekuje od Belgii jednoznacznego stanowiska – przyłączenia się do państw współinicjujących rezolucję ONZ oraz aktywnego udziału w tworzeniu silnej treści przyszłej konwencji. Organizacja jasno sygnalizuje, że same deklaracje nie będą wystarczające.

Patrick Charlier, dyrektor Unia, podkreślił, że każdy etap życia wiąże się z określonymi cechami i potencjałem. Jego zdaniem wciąż zbyt wiele osób jest arbitralnie wykluczanych na podstawie stereotypów – osoby starsze postrzegane są jako obciążenie, natomiast młodsze szybko uznaje się za niekompetentne.

Pięć priorytetowych obszarów działań

Instytucja wskazuje pięć kluczowych kierunków działań: aktywne zaangażowanie Belgii na forum ONZ, zapewnienie alternatywnych – niecyfrowych – form dostępu do podstawowych usług, przegląd granic wieku zapisanych w prawie, szkolenia dla personelu medycznego dotyczące uprzedzeń oraz zdecydowane działania przeciwko ageizmowi na rynku pracy.

Cyfryzacja i wyrok Trybunału Konstytucyjnego

W kontekście cyfryzacji sytuacja jest szczególnie istotna. We wrześniu 2025 r. Trybunał Konstytucyjny, w wyroku nr 126/2025, zagwarantował w Brukseli tzw. „potrójną dostępność” usług publicznych – poprzez okienko, telefon oraz korespondencję pocztową. Unia postuluje rozszerzenie tego rozwiązania na sektor bankowy, kasy chorych oraz system sprzedaży biletów komunikacji miejskiej, bez dodatkowych kosztów dla użytkowników.

Granica 65 lat w prawie o niepełnosprawności

Unia zwraca również uwagę na niespójności w przepisach dotyczących wieku. Obecnie osoba, u której niepełnosprawność została stwierdzona przed ukończeniem 65 lat, może korzystać z indywidualnej pomocy finansowej wspierającej samodzielność. Po przekroczeniu tego wieku dostęp do takiego wsparcia znika – mimo identycznej sytuacji zdrowotnej i potrzeb. Organizacja określa ten mechanizm jako „dyskryminację bezpośrednią”.

Banalizacja ageizmu i efekt kumulacji dyskryminacji

Kolejnym problemem jest bagatelizowanie dyskryminacji ze względu na wiek. Wypowiedzi o charakterze ageistowskim często pojawiają się wśród pracodawców, agentów nieruchomości czy lekarzy, którzy nie zawsze zdają sobie sprawę z ich bezprawnego charakteru. Gdy ageizm łączy się z innymi formami dyskryminacji – jak rasizm, seksizm czy uprzedzenia wobec osób z niepełnosprawnościami – jego skutki stają się jeszcze bardziej dotkliwe. Unia przypomina przy tym zasadę „nic o nas bez nas”, podkreślając jej aktualność.