Region Brukselski tonie w długach: odsetki wyższe niż inwestycje w transport publiczny

Nowa analiza budżetu Regionu Brukselskiego ujawnia, że koszty obsługi długu publicznego, wynoszące 335 milionów euro rocznie, przekraczają nakłady inwestycyjne w rozwój transportu publicznego, takiego jak metro, tramwaje i autobusy. Ta sytuacja budzi obawy o przyszłość finansową regionu, gdzie dług publiczny szybko rośnie, a odsetki stają się coraz większym obciążeniem.

Deficyt: spiralny wzrost wydatków

Podstawowym źródłem problemu jest nieskoordynowany wzrost wydatków, który wyprzedził tempo wzrostu dochodów. Dochody z podatku drogowego, rejestracyjnego czy spadkowego stagnują, podczas gdy wydatki na kluczowe sektory – mobilność, administrację czy mieszkalnictwo – rosną w zawrotnym tempie. W latach 2015–2024 budżet na mobilność niemal się podwoił: z 1,093 miliarda euro do 2,050 miliarda euro.

Inwestycje w transport: rosnące koszty

Znaczną część wydatków pochłaniają inwestycje strategiczne, takie jak renowacja tuneli (50–80 milionów euro rocznie) czy modernizacja transportu tramwajowego i autobusowego, w tym przejście na flotę elektryczną, którego koszt do 2035 roku wyniesie około miliarda euro. Jednak największe wyzwanie to projekt Metro 3, którego koszty stale rosną. W 2023 roku na budowę przeznaczono 208 milionów euro, w 2024 roku – 201 milionów, a do 2026 roku wydatki mają wzrosnąć do 385 milionów euro rocznie.

Dodatkowo nałożono inne zobowiązania, takie jak niemal darmowe bilety na transport publiczny dla osób poniżej 25. i powyżej 65. roku życia, co kosztuje region 17,4 miliona euro rocznie.

Personel: największa linia budżetowa

STIB, operator transportu publicznego w Brukseli, generuje największe wydatki operacyjne – 751 milionów euro w 2024 roku, głównie na wynagrodzenia. Łączne koszty wynagrodzeń dla wszystkich pracowników administracji publicznej w regionie wzrosły z 1,247 miliarda euro w 2018 roku do 1,828 miliarda w 2024 roku. Wzrost ten wynika z automatycznych indeksacji płac i zwiększenia liczby zatrudnionych. Liczba urzędników w Brukseli wzrosła z 6 640 osób w 2005 roku do 10 167 w 2023 roku. W odpowiedzi na ten trend, pod koniec 2023 roku wprowadzono moratorium na nowe zatrudnienia.

Inne znaczące wydatki

Znacząco wzrosły także wydatki na sektor społeczny i zdrowotny – z 348 milionów euro w 2014 roku do 734 milionów w 2024 roku. Na budownictwo mieszkaniowe przeznaczono 249 milionów euro, w tym 122 miliony na dotacje, a na projekt muzeum Kanal – 25 milionów euro. Niespodziewane koszty, takie jak wzrost cen energii (86 milionów euro) czy pomoc dla uchodźców z Ukrainy (42 miliony euro), również obciążyły budżet.

Odsetki od długu: niepokojący trend

Najbardziej alarmujące są jednak rosnące koszty obsługi długu publicznego, które w ciągu dziewięciu lat potroiły się, osiągając 335 milionów euro w 2024 roku. To niemal równowartość rocznych inwestycji w rozwój transportu publicznego. Wydatki na odsetki pochłaniają 79% budżetu jednostki zarządzającej finansami regionu (BFB).

Ryzyko finansowe: czy można przerwać spiralę zadłużenia?

Obecna sytuacja budżetowa Regionu Brukselskiego rodzi obawy o efekt kuli śnieżnej, w którym kolejne pożyczki będą konieczne wyłącznie do spłaty odsetek, co znacząco ograniczy zdolność regionu do realizacji nowych projektów. Niezbędne są zdecydowane działania, które zahamują wzrost wydatków operacyjnych i poprawią ściągalność podatków. Bez skutecznej strategii finansowej region może stanąć w obliczu kryzysu, który zagrozi jego rozwojowi i zdolności do realizacji kluczowych inwestycji publicznych.