Komisja Europejska przedstawia strategię walki z ubóstwem i bezdomnością

Komisja Europejska zaprezentowała w środę pierwszą w historii unijną strategię walki z ubóstwem. Celem planu jest całkowite wyeliminowanie ubóstwa w Unii Europejskiej do 2050 r. Dokument powstał w odpowiedzi na pogarszającą się sytuację społeczną – obecnie zagrożony ubóstwem jest co piąty mieszkaniec Unii, a ponad milion osób pozostaje bez dachu nad głową. Mimo ambitnych deklaracji strategii nie towarzyszą jednak nowe środki finansowe.

Komisja Europejska zwraca uwagę, że rosnące koszty życia, trudniejszy dostęp do mieszkań oraz coraz większa niestabilność zatrudnienia pogłębiają niepokój społeczny w wielu państwach członkowskich. Wiceprzewodnicząca Komisji Roxana Minzatu podkreśliła podczas prezentacji strategii, że sytuacja osiągnęła poziom wymagający pilnych działań.

Skala problemu pozostaje bardzo duża. W 2019 r. Unia Europejska założyła, że do 2030 r. uda się wyprowadzić z ubóstwa 15 milionów osób. Jak przyznają unijni urzędnicy, do tej pory liczba osób zagrożonych ubóstwem zmniejszyła się jedynie o 3,5 miliona.

Bezdomność i kryzys mieszkaniowy w centrum strategii

Jednym z głównych elementów nowego planu jest walka z bezdomnością oraz wykluczeniem mieszkaniowym. Komisja podkreśla, że problem ten przez lata pozostawał na marginesie europejskiej polityki społecznej.

Obecnie około miliona osób w Unii Europejskiej nie posiada stałego miejsca zamieszkania. Jednocześnie ceny nieruchomości wzrosły od 2013 r. o około 60 procent. Według Komisji brak mieszkań dostępnych cenowo stał się pilnym problemem dla około 40 procent mieszkańców Unii.

W odpowiedzi Bruksela rekomenduje państwom członkowskim tworzenie systemów wczesnego ostrzegania, które pozwalałyby identyfikować gospodarstwa domowe zagrożone utratą mieszkania jeszcze przed wystąpieniem kryzysu. Komisja zachęca również do rozwijania usług wsparcia społecznego oraz pomocy mieszkaniowej.

Państwa członkowskie mają także zwiększać liczbę mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo, uprościć część procedur urbanistycznych oraz skuteczniej wykorzystywać już istniejące fundusze europejskie. Komisja zapowiada, że obecna inicjatywa stanowi pierwszy etap szerszego europejskiego planu dotyczącego mieszkań dostępnych cenowo, który ma zostać przedstawiony jeszcze w tym roku.

Komisja promuje model „mieszkanie najpierw”

Komisja Europejska szczególnie promuje model „mieszkanie najpierw” (housing first), stosowany już między innymi we Francji i Finlandii. Podejście to zakłada, że zapewnienie stabilnego miejsca zamieszkania powinno być pierwszym krokiem do reintegracji społecznej osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.

Dopiero po zagwarantowaniu mieszkania możliwe ma być skuteczne rozwiązywanie innych problemów – zdrowotnych, zawodowych czy związanych z uzależnieniami.

Roxana Minzatu podkreśliła, że bez zapewnienia dachu nad głową trudno stworzyć podstawy do stabilnego życia.

Większy nacisk na dzieci i osoby z niepełnosprawnościami

Strategia obejmuje również działania związane z rynkiem pracy. Komisja chce zwiększać dostęp do wysokiej jakości zatrudnienia, które uznawane jest za najskuteczniejszą ochronę przed ubóstwem.

Bruksela planuje także rozwój europejskiej gwarancji dla dzieci. Obecnie zagrożenie ubóstwem dotyczy jednego dziecka na czworo w Unii Europejskiej.

Istotnym elementem planu ma być również poprawa sytuacji osób z niepełnosprawnościami. Według Komisji co trzecia osoba z niepełnosprawnością w UE jest zagrożona ubóstwem. Władze unijne zapowiadają przyspieszenie wdrażania europejskiej karty osoby niepełnosprawnej oraz większe wsparcie dla rozwiązań umożliwiających samodzielne życie.

Organizacje społeczne obawiają się braku pieniędzy

Najwięcej pytań budzi jednak kwestia finansowania całej strategii. Komisja Europejska nie zapowiedziała nowych funduszy przeznaczonych na realizację planu.

Bruksela przekonuje, że obecne środki mogą być wykorzystywane skuteczniej, jednak wiele organizacji społecznych ostrzega, że bez dodatkowego finansowania skala działań może okazać się niewystarczająca wobec narastającego kryzysu społecznego i mieszkaniowego.