Reforma ulg podatkowych w Brukseli przynosi efekty – ale równowaga budżetowa nadal niepewna

Brukselski Instytut Statystyki i Analiz (IBSA) opublikował nowe opracowanie dotyczące skutków zmian w opłatach rejestracyjnych przy zakupie nieruchomości w Regionie Stołecznym Brukseli. Z analizy wynika, że podniesienie kwoty zwolnienia podatkowego, wprowadzone w 2017 r., przyniosło oczekiwane rezultaty – zarówno w zakresie poprawy dostępu do mieszkań, jak i poziomu wpływów budżetowych. Eksperci podkreślają jednak, że utrzymanie tej pozytywnej tendencji wymaga stałej kontroli sytuacji i ewentualnych dostosowań obowiązujących zasad.

Trzy filary reformy z 2017 r.

Reforma fiskalna z 2017 r. opierała się na trzech kluczowych elementach. Stawka podatku od transakcji nieruchomościowych została utrzymana na poziomie 12,5 procent, natomiast znacząco zwiększono kwotę objętą zwolnieniem. Próg wartości nieruchomości, do którego nie nalicza się podatku rejestracyjnego, wzrósł z 60 000 euro do 175 000 euro w 2017 r., a następnie do 200 000 euro w 2023 r., gdzie pozostaje do dziś. Jednocześnie wprowadzono ograniczenia – transakcje przekraczające 500 000 euro, a od 2023 r. 600 000 euro, zostały wyłączone z możliwości skorzystania z ulgi. Trzecim filarem zmian było zniesienie tzw. bonusu mieszkaniowego, który wcześniej pozwalał na odliczenia podatkowe związane ze spłatą kredytu hipotecznego.

Podwójny cel osiągnięty

Analiza IBSA wskazuje, że reforma zrealizowała dwa główne cele. Z jednej strony ułatwiła dostęp do własnego mieszkania, szczególnie młodym dorosłym i osobom kupującym pierwszą nieruchomość. Z drugiej – przyczyniła się do poszerzenia bazy podatkowej regionu poprzez zatrzymanie oraz przyciągnięcie mieszkańców osiągających dochody opodatkowane w Brukseli. Początkowo region odnotował spadek wpływów sięgający około 100 mln euro, jednak w latach 2017-2022 straty te zostały w pełni zrekompensowane dzięki wzrostowi cen nieruchomości na rynku wtórnym. Dla porównania, w 2016 r. wpływy z opłat rejestracyjnych wynosiły blisko 400 mln euro, natomiast w 2021 r. osiągnęły poziom nieco poniżej 450 mln euro.

Równowaga wciąż wymaga czujności

IBSA zaznacza, że napływ nowych właścicieli zamieszkujących zakupione nieruchomości powinien w dłuższej perspektywie przełożyć się na wyższe wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych. To z kolei może utrzymać obserwowany w ostatnich latach trend wzrostowy. Stabilność tej sytuacji zależy jednak w dużym stopniu od aktywności na rynku nieruchomości. W latach 2018-2022 wpływy z podatku dochodowego pozostawały względnie stabilne, jednak w ostatnim analizowanym roku odnotowano ich spadek.

Konkurencja fiskalna i luki w systemie

Region Stołeczny Brukseli musi również mierzyć się z rosnącą konkurencją podatkową ze strony innych regionów. Nawet po uwzględnieniu ulg zakup nieruchomości w stolicy pozostaje droższy niż na przykład we Flandrii. Dodatkowym wyzwaniem jest złożoność i ograniczona przejrzystość przepisów, co osłabia atrakcyjność Brukseli. Autorzy raportu wskazują także na istotną lukę – część osób korzystających z ulg nie odprowadza podatku dochodowego w regionie. IBSA sugeruje w związku z tym przegląd kryteriów przyznawania ulg, co mogłoby poprawić efektywność systemu i zwiększyć wpływy zarówno dla regionu, jak i dla gmin.