Baronowa i współtwórczyni technologii JPEG z doktoratem honoris causa Uniwersytetu w Gandawie

Belgijsko-amerykańska matematyczka Ingrid Daubechies (71 l.) odebrała doktorat honoris causa przyznany przez Uniwersytet w Gandawie (UGent). To właśnie jej prace matematyczne umożliwiły opracowanie metod cyfrowego zapisu obrazów przy znacznie mniejszym zużyciu pamięci – technologii, którą dziś znamy jako format JPEG. Za swoje osiągnięcia naukowe była już wcześniej wielokrotnie nagradzana, w tym najwyższym amerykańskim wyróżnieniem w dziedzinie nauki.

Matka cyfrowego obrazu

Choć nazwisko Ingrid Daubechies nie jest szeroko znane, efekty jej pracy są obecne w codziennym życiu milionów ludzi. Belgijska matematyczka opracowała metody pozwalające na kompresję obrazów cyfrowych przy minimalnej utracie jakości. Jako pierwsza wykorzystała je amerykańska agencja FBI, która dzięki nim mogła efektywnie przechowywać ogromne zbiory danych, w tym odciski palców. Rozwiązania te stały się podstawą standardu JPEG 2000, co przyniosło Daubechies określenie “matki cyfrowego obrazu”.

Zastosowania od Hollywood po Ołtarz Gandawski

Opracowane przez nią algorytmy oraz stojące za nimi modele matematyczne znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach – od produkcji filmowej, przez diagnostykę medyczną, po fizykę i astronomię. Co istotne, jej metody zostały również wykorzystane przy renowacji słynnego Ołtarza Gandawskiego (Lam Gods) autorstwa braci Van Eyck. Dzięki nim możliwa była bardzo precyzyjna analiza poszczególnych elementów tego dzieła.

Droga naukowa i królewskie wyróżnienia

Ingrid Daubechies urodziła się w 1954 r. w Houthalen, w prowincji Limburgia. W 1987 r. wyszła za mąż za brytyjskiego naukowca i przeniosła się do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozwinęła karierę akademicką jako profesor na renomowanych uczelniach, takich jak Princeton University oraz Duke University.

W 2012 r. król Albert II nadał jej tytuł baronowej. Na początku 2025 r. została uhonorowana National Medal of Science – najwyższym amerykańskim odznaczeniem naukowym – które wręczył ówczesny prezydent USA Joe Biden. Matematyczka posiada także liczne doktoraty honoris causa przyznane przez uczelnie na całym świecie.

Przemówienie po niderlandzku i pochwała matematyki

Podczas ceremonii na Uniwersytecie w Gandawie Daubechies wygłosiła przemówienie w języku niderlandzkim, na czym szczególnie jej zależało. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że matematyka jest żywą i inspirującą dziedziną nauki, która pozwala rozwiązywać konkretne problemy i służyć innym. Wyraziła także satysfakcję z możliwości dzielenia sceny z osobami ratującymi ludzkie życie.

Pięcioro innych wyróżnionych naukowców

Oprócz Daubechies doktoraty honoris causa Uniwersytetu w Gandawie otrzymało pięcioro innych naukowców. Wśród nich znalazł się amerykański immunolog Vishva Dixit, znany z badań nad śmiercią komórkową i stanami zapalnymi, oraz Jean Bennett, która zdobyła uznanie dzięki opracowaniu terapii genowej przywracającej wzrok w przypadkach dziedzicznej ślepoty.

Wyróżnienie otrzymała również ekonomistka Marianne Bertrand za badania dotyczące nierówności i dyskryminacji na rynku pracy. Doktoraty honorowe przyznano także psychologom Edwardowi Deciemu i Richardowi Ryanowi, twórcom teorii autodeterminacji opisującej mechanizmy motywacji i dobrostanu. Wyróżnienie dla Deciego przyznano pośmiertnie – naukowiec zmarł w ubiegłym miesiącu. Szóstym uhonorowanym został politolog Richard Katz, autor wpływowych analiz dotyczących funkcjonowania partii politycznych, w tym koncepcji “partii kartelowej”, opisującej zacieśniające się relacje między partiami a aparatem państwowym.