Solidaris krytykuje pomysły podwyższenia udziału własnego pacjentów w ochronie zdrowia

Kasa chorych Solidaris ostro skrytykowała kierunek prac Komisji ds. Celów Opieki Zdrowotnej (COSS) dotyczących możliwego selektywnego podniesienia opłat pacjenckich, czyli udziału własnego ponoszonego przez pacjentów. Propozycje są związane z budżetem ochrony zdrowia na 2026 r. W opublikowanej nocie Solidaris ocenia, że część rozważanych rozwiązań wykracza poza ustawowy mandat Komisji i może negatywnie wpłynąć na dostępność opieki zdrowotnej dla mieszkańców Belgii.

Rząd chce zwiększyć wpływy z opłat pacjenckich

W grudniu 2025 r. rząd federalny zdecydował o zwiększeniu wpływów z opłat pacjenckich o 125 milionów euro rocznie. Środki te mają zostać przeznaczone na finansowanie nowych strategicznych inicjatyw w systemie ochrony zdrowia.

W związku z tym federalny minister zdrowia Frank Vandenbroucke zwrócił się do Komisji COSS o analizę kryteriów dostępności opieki zdrowotnej. Dyskusja miała dotyczyć między innymi wartości klinicznej świadczeń, poziomu udziału własnego pacjentów oraz zmian wysokości opłat na przestrzeni lat.

Solidaris: Komisja przekracza swoje kompetencje

Zdaniem Solidaris część członków Komisji poszła jednak znacznie dalej, niż przewidują obowiązujące przepisy. Kasa chorych przypomina, że ustawa z 6 listopada 2023 r. precyzyjnie określa zakres kompetencji COSS i nie daje jej prawa do przedstawiania konkretnych propozycji budżetowych wyrażonych liczbowo.

W ocenie Solidaris Komisja ryzykuje utratę swojej niezależności i przekształcenie się w organ wspierający politykę rządu, zamiast pełnić rolę niezależnego podmiotu naukowego analizującego cele zdrowotne oraz adekwatność przeznaczanych na nie środków finansowych.

Podwyżki tylko bez szkody dla pacjentów

Solidaris podkreśla, że każda ewentualna podwyżka udziału własnego pacjentów powinna spełniać określone warunki. Zdaniem kasy można ją rozważać wyłącznie wtedy, gdy nie pogorszy ochrony finansowej osób o niskich dochodach lub pacjentów wymagających intensywnego leczenia.

Kasa chorych opowiada się również za różnicowaniem opłat w zależności od wartości klinicznej i społecznej danego świadczenia. Niższy udział własny powinien obowiązywać przy świadczeniach uznawanych za szczególnie ważne medycznie, natomiast wyższy – przy świadczeniach o ograniczonej wartości.

Według Solidaris udział własny pacjenta powinien służyć poprawie jakości opieki zdrowotnej, a nie być wyłącznie narzędziem generowania oszczędności budżetowych. Dlatego podwyżki mogłyby być uzasadnione jedynie tam, gdzie pacjent rzeczywiście ma wybór – na przykład między lekiem generycznym a droższym preparatem markowym. W przeciwnym razie dodatkowe koszty stanowiłyby wyłącznie kolejną barierę finansową.

Lekarz rodzinny i onkologia powinny pozostać chronione

Solidaris wskazuje także obszary, które – zdaniem organizacji – powinny zostać całkowicie wyłączone z podwyżek opłat pacjenckich. Dotyczy to między innymi wizyt u lekarza rodzinnego, szczególnie w ramach globalnej dokumentacji medycznej (DMG/GMD), systemów dyżurów i triażu, profilaktyki opartej na dowodach naukowych, programów opieki nad pacjentami przewlekle chorymi oraz wybranych leków podstawowych i środków technicznych.

Kasa uważa również, że wyższy udział własny nie powinien obejmować opieki pilnej i ratującej życie, w tym leczenia onkologicznego, dializ czy opieki paliatywnej.

Jednocześnie Solidaris dopuszcza możliwość dyskusji nad ukierunkowanymi zmianami dotyczącymi świadczeń o niskiej wartości lub przypadków nadmiernego korzystania z usług medycznych. Podobnie miałoby być przy lekach markowych posiadających tańszy odpowiednik generyczny. Organizacja podkreśla jednak, że takie decyzje powinny być podejmowane ostrożnie i w oparciu o rekomendacje naukowe.

Krytyka propozycji omawianych przez Komisję

Najostrzejsza krytyka dotyczy scenariuszy dyskutowanych podczas posiedzenia Komisji 17 marca 2026 r. Solidaris zdecydowanie sprzeciwia się liniowemu podnoszeniu udziału własnego u lekarzy specjalistów w przypadku świadczeń uznawanych za niezbędne i wykonywanych na zlecenie.

Kasa chorych odrzuca również pomysł podwyżek dotyczących diagnostyki obrazowej i badań biologii klinicznej wykonywanych na skierowanie lekarza. Zdaniem organizacji pacjenci nie mają wpływu ani na konieczność wykonania badań, ani na ich liczbę, dlatego nie powinni ponosić dodatkowych kosztów.

Według Solidaris takie rozwiązania nie ograniczyłyby liczby badań, ale mogłyby skłonić część pacjentów do odkładania diagnostyki lub całkowitej rezygnacji z potrzebnych badań.

Solidaris apeluje o powrót do pierwotnego celu

Na zakończenie kasa chorych podkreśla, że każda zmiana udziału własnego pacjentów powinna być poprzedzona szczegółową analizą obejmującą wartość kliniczną świadczenia, wysokość obecnych dopłat, historię zmian tych kosztów oraz rolę świadczenia w całym procesie leczenia.

Zdaniem Solidaris liniowe i jednakowe dla wszystkich podwyżki nie spełniają żadnego z tych warunków. Organizacja apeluje więc do Komisji COSS, by skoncentrowała się na kwestii dostępności opieki zdrowotnej zgodnie z pierwotnym mandatem ministra i nie popierała rozwiązań mogących pogorszyć sytuację pacjentów bez wcześniejszej oceny ich skutków.