Reforma zasiłków dla bezrobotnych już widoczna w statystykach ONEM/RVA

Krajowy Urząd Zatrudnienia (ONEM/RVA) opublikował w czwartek raport roczny za 2025 r., w którym widać pierwsze efekty reformy ograniczającej prawo do zasiłku dla bezrobotnych do dwóch lat. Choć w danych statystycznych można już dostrzec pewne zmiany w zachowaniu osób bezrobotnych, kierownictwo instytucji podkreśla, że na wyciąganie jednoznacznych wniosków jest jeszcze zbyt wcześnie. Jednocześnie pod koniec ubiegłego roku sytuacja na rynku pracy wyraźnie się pogorszyła.

Ponad 200 000 pism i lawina zapytań

Rok 2025 był dla ONEM/RVA okresem intensywnego wdrażania reformy systemu świadczeń. W ramach przygotowań urząd wysłał ponad 200 000 pism do osób poszukujących pracy, których zmiany dotyczą bezpośrednio. Równolegle rozwinięto współpracę z regionalnymi służbami zatrudnienia, instytucjami wypłacającymi świadczenia oraz ośrodkami pomocy społecznej CPAS/OCMW, aby proces przebiegał sprawnie. Uruchomiono także dodatkową linię telefoniczną dedykowaną wyłącznie pytaniom dotyczącym reformy.

Zainteresowanie okazało się bardzo duże. Centrum kontaktowe ONEM/RVA obsłużyło w 2025 r. ponad 750 000 połączeń, w tym 30 579 na specjalnej linii. Wyraźnie wzrosła również liczba wniosków o analizę historii zawodowej składanych przez osoby bezrobotne. Od czerwca do grudnia 2024 r. miesięczna średnia wynosiła nieco poniżej 6 000 zapytań, natomiast w analogicznym okresie 2025 r. sięgała około 20 000, z rekordem 41 292 wniosków w czerwcu.

Reforma obejmie ponad 170 000 osób

Według aktualnych prognoz ONEM/RVA do lipca 2027 r. reforma obejmie łącznie 172 565 osób. Największe fale przypadną na marzec (36 530 osób), kwiecień (42 219) oraz lipiec (35 286) bieżącego roku. Do 2030 r. łączne oszczędności wynikające z ograniczenia wypłaty zasiłków mają wynieść 11,3 miliarda euro. Kwota ta nie uwzględnia jednak dodatkowych obciążeń, jakie poniosą ośrodki pomocy społecznej CPAS/OCMW, do których trafi część osób tracących prawo do świadczeń.

Dane pokazują również, że skutki reformy będą najbardziej odczuwalne w dużych miastach oraz na niemal całym obszarze Walonii i w Brukseli.

Pogorszenie sytuacji na rynku pracy

Statystyki ONEM wskazują na wyraźne pogorszenie sytuacji gospodarczej pod koniec 2025 r. Bezrobocie wzrosło o 1,1 procent w porównaniu z 2024 r., przy czym większy wzrost odnotowano we Flandrii niż w pozostałych regionach. Liczba ofert pracy spadła o 12,1 procent, zatrudnienie tymczasowe zmniejszyło się o 3 procent, a liczba upadłości wzrosła o 3,1 procent. Szczególnie niepokojący jest wzrost liczby miejsc pracy utraconych w wyniku bankructw – aż o 9,1 procent.

Liczba osób w wieku produkcyjnym (+0,8 procent) oraz aktywnych zawodowo (+0,8 procent) rosła szybciej niż zatrudnienie (+0,4 procent). W 2025 r. stopa bezrobocia według metodologii OECD wyniosła w Belgii 5,7 procent, czyli mniej niż średnia w strefie euro i Unii Europejskiej. Jednocześnie wyższe wskaźniki odnotowano wśród młodych w wieku 15-24 lata (17,4 procent), osób o niskich kwalifikacjach (12,9 procent) oraz osób spoza Unii Europejskiej (12,1 procent). To właśnie te grupy są najbardziej narażone na skutki reformy.

Więcej zwolnień lekarskich i powrót na studia

W danych widać już pewne zmiany w zachowaniach osób bezrobotnych. Wzrosła liczba zwolnień z obowiązku poszukiwania pracy przyznawanych w związku ze szkoleniami w zawodach deficytowych – zarówno poprzez kursy zawodowe (+0,4 procent), jak i szczególnie poprzez podjęcie studiów (+32,8 procent). W 2025 r. te dwie formy stanowiły 39,8 procent wszystkich takich zwolnień, wobec 31,8 procent rok wcześniej.

Niepokój budzi natomiast rosnący odsetek osób przechodzących na zwolnienia lekarskie w ostatnich miesiącach pobierania zasiłku, zwłaszcza od października do grudnia. Jednocześnie liczba osób powracających na rynek pracy wzrosła jedynie w niewielkim stopniu.

Za wcześnie na jednoznaczne wnioski

Czy obserwowane zmiany są bezpośrednim skutkiem reformy? Zdaniem dyrektora generalnego ONEM, Jean-Marca Vandenbergha, tylko w ograniczonym stopniu. Jak zaznacza, na obecnym etapie trudno oddzielić wpływ reformy od innych czynników kształtujących rynek pracy. Instytucja nie dysponuje jeszcze wystarczającą perspektywą czasową, aby jednoznacznie ocenić, czy doszło do trwałej zmiany zachowań osób bezrobotnych.