Najnowsze zestawienie administracji oświatowej, zaprezentowane w poniedziałek przez minister edukacji Valérie Glatigny z partii MR, pokazuje, że w trwającym roku szkolnym zawód nauczyciela szkoły podstawowej został oficjalnie uznany za deficytowy we wszystkich strefach geograficznych Federacji Walonia-Bruksela. Niedobory kadrowe dotyczą jednak nie tylko edukacji wczesnoszkolnej, lecz również szkół średnich oraz szkolnictwa technicznego i zawodowego. Rząd koalicji MR-Les Engagés zapowiada przyjęcie w najbliższym czasie pakietu działań, których celem ma być stabilizacja karier nauczycielskich i zwiększenie atrakcyjności pracy w oświacie.
Braki kadrowe w szkolnictwie średnim
Problem niedoboru nauczycieli jest wyraźnie widoczny także w szkolnictwie średnim ogólnokształcącym. We wszystkich dziesięciu strefach geograficznych monitorowanych przez międzysieciową komisję ds. kwalifikacji zawodowych CITICAP za deficytowe uznano stanowiska nauczycieli języka angielskiego, języka niderlandzkiego, matematyki, przedmiotów przyrodniczych, geografii oraz muzyki. Choć skala problemu różni się w zależności od regionu, w wielu miejscach trudności sprawia również obsadzenie etatów nauczycieli języka francuskiego w szkołach średnich.
Dramatyczna sytuacja w szkolnictwie zawodowym
Najpoważniej sytuacja wygląda w szkolnictwie technicznym i zawodowym. Jak poinformowała minister Glatigny, spośród 170 funkcji związanych z nauczaniem przedmiotów technicznych i zajęć praktycznych aż 110 zostało obecnie uznanych za deficytowe. Dotyczy to między innymi takich specjalności jak gastronomia, mechanika czy elektryka. Dane te zostały przedstawione podczas posiedzenia komisji parlamentarnej w odpowiedzi na pytania poselskie Bénédicte Linard z Ecolo, Bruno Bauwensa z PTB oraz Ersela Kaynaka z PS. Jak podkreślono, mimo wcześniejszych prób rozwiązywania problemu przez kolejne rządy, niedobory kadrowe utrzymują się od lat.
Nowy pakiet działań naprawczych
Na podstawie rekomendacji wypracowanych przez grupy robocze powołane w ubiegłym roku rząd koalicji MR-Les Engagés przygotowuje kompleksowy pakiet rozwiązań, który ma zostać przyjęty w najbliższym czasie. Planowane działania mają przyspieszyć stabilizację karier nauczycieli i obejmują m.in. szybsze oferowanie młodym pedagogom pełnego wymiaru godzin, ujednolicenie zasad zaliczania stażu pracy oraz lepsze uwzględnianie doświadczenia zawodowego zdobytego u innych organów prowadzących szkoły. Przewidziano również harmonizację terminów ogłaszania wakatów w przypadku długotrwałej nieobecności nauczyciela.
Ułatwienia dla osób zmieniających karierę
Minister zapowiedziała także zmiany mające ułatwić wejście do zawodu osobom podejmującym nauczanie jako drugą ścieżkę kariery. Planowane jest zniesienie różnic administracyjnych pomiędzy kwalifikacjami uznawanymi dotąd za „wymagane” a tymi określanymi jako „wystarczające” do nauczania. Nowe rozwiązania mają zachęcić do pracy w szkołach osoby, które wcześniej były aktywne zawodowo poza sektorem edukacji. Wstępny projekt dekretu zawierający te zmiany ma zostać wkrótce przyjęty przez rząd.
Podwyżki i ulgi dla nauczycieli
Zapowiadany pakiet reform ma uzupełniać już wcześniej ogłoszone działania na rzecz poprawy atrakcyjności zawodu nauczyciela. Obejmują one pięcioprocentową podwyżkę wynagrodzeń dla nauczycieli kształconych obecnie w czteroletnim cyklu studiów, a także zmniejszenie o dwie godziny tygodniowego pensum dydaktycznego dla początkujących pedagogów oraz nauczycieli po ukończeniu 60. roku życia.
Umowy na czas nieokreślony od 2027 r.
Zdaniem minister Glatigny, istotnym elementem walki z brakami kadrowymi będzie również wprowadzenie od roku szkolnego 2027 umów o pracę na czas nieokreślony dla wszystkich nauczycieli kształconych obecnie w cyklu czteroletnim, w miejsce dotychczasowego trzyletniego modelu. Jednocześnie zwróciła ona uwagę, że wydłużenie okresu kształcenia pedagogicznego sprawi, iż wraz z rozpoczęciem roku szkolnego 2026 na rynek pracy praktycznie nie trafią nowi absolwenci przygotowani do pracy w zawodzie.
Opozycja domaga się konkretnych danych
Posłowie opozycji domagali się przedstawienia dokładnych danych liczbowych dotyczących skali niedoborów nauczycieli. Obecnie takie statystyki nie są jednak dostępne z powodów administracyjnych. Zmienić ma to planowane wdrożenie platformy obsługi wynagrodzeń nauczycieli CEPAGE, która w przyszłości powinna umożliwić szybsze i bardziej precyzyjne monitorowanie braków kadrowych. Rząd koalicji MR-Les Engagés, obejmując władzę latem 2024 r., uznał walkę z niedoborem nauczycieli w Federacji Walonia-Bruksela za swój priorytet polityczny numer jeden.
