Kolejarze odrzucają porozumienie – grozi nowa fala strajków

Ryzyko wznowienia strajków w belgijskim sektorze kolejowym znacząco wzrosło po tym, jak członkowie związków zawodowych odrzucili nową wersję wstępnego porozumienia społecznego wynegocjowanego pod kierunkiem ministra mobilności Jean-Luca Crucke. Niepowodzenie rozmów stawia pod znakiem zapytania stabilność funkcjonowania transportu kolejowego w nadchodzących miesiącach.

Kolejna próba wypracowania kompromisu między związkami zawodowymi kolejarzy a kierownictwem przedsiębiorstw kolejowych w sprawie modernizacji statutu i zasad zarządzania personelem zakończyła się fiaskiem. Choć negocjacje, prowadzone pod nadzorem ministra Crucke z partii Les Engagés, początkowo dawały nadzieję na porozumienie, ostateczna decyzja należała do członków organizacji związkowych – i okazała się jednoznacznie negatywna.

Wyniki głosowania w strukturach związkowych

Po kolejnej rundzie rozmów liderzy trzech głównych central związkowych i przedstawiciele pracodawców wypracowali projekt protokołu, który został poddany pod głosowanie wśród członków związków. Wynik był jednak zdecydowanie negatywny.

Pierre Lejeune, przewodniczący krajowy CGSP Cheminots – największego związku w sektorze kolejowym – poinformował, że dokument został odrzucony przez 79 procent głosujących. Również w CSC Transcom sprzeciw wobec porozumienia wyraziło aż 74 procent członków. Oznacza to, że proces negocjacyjny został de facto zerwany.

Kompromis w sprawie zatrudnienia statutowego

Odrzucony projekt zawierał jednak pewne ustępstwa w stosunku do wcześniejszych propozycji. Przewidywał utrzymanie możliwości zatrudnienia na warunkach statutowych dla ponad 60 procent obecnych stanowisk pracy w sektorze kolejowym – co stanowiło kluczowy postulat związków. W zamian strony miały zaakceptować większą elastyczność organizacji pracy oraz możliwość wprowadzenia planów restrukturyzacyjnych w przypadku spadku obciążenia pracą, także wobec personelu statutowego.

Według relacji związkowców propozycje te były nie do przyjęcia. Jak stwierdził jeden z delegatów, „trudno było wybrać między dwiema równie niekorzystnymi opcjami”. W efekcie, jeśli kompromis nie zostanie ponownie wypracowany, od 1 stycznia 2028 roku wszystkie nowe rekrutacje w spółkach kolejowych będą odbywać się wyłącznie w oparciu o umowy kontraktowe. Oznacza to stopniowe odchodzenie od modelu zatrudnienia, który przez dekady był jednym z filarów belgijskiej kolei.

Reforma emerytalna jako drugi punkt sporny

Kolejnym obszarem konfliktu pozostaje reforma emerytalna pracowników kolei. Nadal oczekuje się na konkretne decyzje w sprawie ewentualnych ustępstw uzgodnionych z ministrem ds. emerytur Janem Jambonem (N-VA). Ostateczne rozstrzygnięcia mają zostać przedstawione w ramach konklawu budżetowego.

Dyskusje dotyczą obecnie głównie sposobu wdrożenia zmian, a nie ich merytorycznej treści, co – zdaniem związkowców – rodzi obawy o brak realnego dialogu społecznego. Organizacje pracownicze od początku wyrażały poważne zastrzeżenia wobec reformy, argumentując, że może ona prowadzić do pogorszenia warunków przechodzenia na emeryturę po latach służby w trudnych warunkach.

Perspektywa wznowienia akcji protestacyjnych

Wobec odrzucenia projektu przez członków związków wzrasta prawdopodobieństwo wznowienia strajków. Choć żadna z central nie ogłosiła jeszcze konkretnych planów protestu, atmosfera w sektorze jest napięta, a rozczarowanie negocjacjami – powszechne.

Dla pasażerów belgijskiej kolei, w tym licznych osób dojeżdżających codziennie do pracy, ewentualne strajki oznaczałyby poważne zakłócenia. Sektor kolejowy, obsługujący setki tysięcy podróżnych każdego dnia, stanowi kluczowy element krajowego systemu transportu publicznego, a jego paraliż zawsze ma znaczące konsekwencje gospodarcze i społeczne.

Kontekst szerszych reform strukturalnych

Nieudane rozmowy wpisują się w szerszy kontekst planowanych reform belgijskiego sektora kolejowego. Minister Jean-Luc Crucke wielokrotnie podkreślał potrzebę modernizacji zarządzania zasobami ludzkimi oraz dostosowania organizacji pracy do współczesnych wyzwań. Proponował przy tym model zbliżony do rozwiązań stosowanych w Szwajcarii, mający zapewnić większą koordynację i efektywność transportu publicznego.

Główna oś sporu między władzami a związkami dotyczy równowagi między efektywnością operacyjną a ochroną praw nabytych przez pracowników. Związki zawodowe utrzymują, że modernizacja nie może odbywać się kosztem stabilności zatrudnienia i godnych warunków emerytalnych.

Wysoki odsetek głosów przeciwnych w obu największych centralach wskazuje, że zaproponowane rozwiązania nie odpowiadają oczekiwaniom większości kolejarzy. Wiele wskazuje na to, że konieczny będzie powrót do stołu negocjacyjnego i rewizja fundamentalnych założeń reformy, jeśli rząd chce uniknąć nowej fali strajków w sektorze.