L’Echo bada „gniazdo firm widm” powiązane z politykami MR

Pod adresem centrum biznesowego należącego do dwojga polityków MR z Anderlechtu ponad sto zarejestrowanych tam spółek straciło w latach 2023-2026 swój adres w wyniku urzędowego wykreślenia, a 45 kolejnych zostało zlikwidowanych lub postawionych w stan upadłości. Jak wynika ze śledztwa dziennika L’Echo, tak duża koncentracja problematycznych podmiotów budzi podejrzenia istnienia „gniazda firm widm”, czyli spółek wykorzystywanych do prania pieniędzy. Właściciele firmy, radny Achille Vandyck (MR) oraz nowa przewodnicząca towarzystwa mieszkaniowego Foyer anderlechtois Marcela Gori (MR), odrzucają zarzuty oszustwa i zaprzeczają jakiejkolwiek odpowiedzialności.

Co dzieje się przy Bergensesteenweg 24 w Sint-Pieters-Leeuw, zaledwie kilkadziesiąt metrów od granicy Regionu Stołecznego Brukseli? Niepozorny adres przy jezdni obciążonej robotami drogowymi, wśród rozproszonych sklepów, od 2021 r. jest siedzibą firmy M.A. Solution. Spółka działa w niewielkim, dwupiętrowym budynku położonym tuż przy granicy regionu brukselskiego.

M.A. Solution to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wyspecjalizowana w świadczeniu usług innym przedsiębiorstwom, czyli centrum biznesowe. Jej współwłaścicielami w równych częściach są dwoje polityków MR: Achille Vandyck, radny ds. czystości w gminie Anderlecht, oraz jego partnerka Marcela Gori – adwokatka brukselskiej palestry, radna gminna, wiceprzewodnicząca gminnego ośrodka pomocy społecznej CPAS/OCMW, a od poniedziałku także pełniąca obowiązki przewodniczącej towarzystwa mieszkaniowego Foyer anderlechtois, instytucji znajdującej się obecnie w centrum politycznych zawirowań.

Na czym polega centrum biznesowe

Działalność centrum biznesowego polega na oferowaniu spółkom wsparcia w obsłudze administracyjnej, udostępnianiu wirtualnego biura oraz skrzynki pocztowej. Tego typu podmiot towarzyszy klientom również przy części formalności, między innymi przy zakładaniu spółki przed notariuszem. M.A. Solution wspiera w ten sposób głównie młode firmy z branży budowlanej, sprzątającej oraz horeca.

Jak ustalił dziennik L’Echo na podstawie otwartych danych Banku Danych Przedsiębiorstw (BCE/KBO), znaczna część spółek korzystających z adresu M.A. Solution traciła go w bardzo krótkim czasie. Blisko pięćdziesiąt podmiotów zarejestrowanych pod tym samym adresem zostało natomiast postawionych w stan upadłości albo zlikwidowanych przez sądy gospodarcze.

Wykreślenia, likwidacje i upadłości

Spośród 560 przedsiębiorstw zarejestrowanych przy Bergensesteenweg 24 w Sint-Pieters-Leeuw aż 108 doczekało się urzędowego wykreślenia adresu – jak wynika z danych Banku Danych Przedsiębiorstw – między marcem 2023 r. a majem 2026 r. W niektórych przypadkach następowało to zaledwie dwa miesiące po rejestracji. Wiele z tych firm nigdy nie złożyło rocznych sprawozdań finansowych.

Do tego dochodzą kolejne liczby. Niezależnie od 560 spółek zarejestrowanych pod tym adresem 34 inne objęto sądową likwidacją, w większości w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy, w tym osiem tylko w maju 2026 r. Jedenaście następnych spółek z tego adresu ogłosiło upadłość lub jest w trakcie jej ogłaszania. Ostatnie postępowanie upadłościowe otwarto 9 czerwca.

Spośród 108 wykreślonych spółek 26 powierzyło obsługę formalności administracyjnych firmie M.A. Solution. Z dostępnych w internecie aktów notarialnych wynika, że spółka miała przy tym „wszelkie uprawnienia” do prowadzenia tych formalności. Wszystkie 26 pełnomocnictw udzielono u dwóch notariuszy z tej samej brukselskiej kancelarii. Pytani przez L’Echo notariusze nie chcieli komentować sprawy, choć zgłaszanie podejrzeń należy do ich obowiązków zawodowych.

„Realny sygnał oszustwa”

Adresy, pod którymi mnożą się likwidacje, są – jak oceniają anonimowo przedstawiciele środowiska zajmującego się walką z praniem pieniędzy – realnym sygnałem oszustwa. Spółki wydmuszki, określane także jako firmy widma, należą do ulubionych narzędzi organizacji przestępczych wykorzystywanych do prania pieniędzy.

Według tych samych źródeł taka proporcja między liczbą zarejestrowanych a liczbą wykreślonych spółek każe co najmniej postawić pytanie o istnienie „gniazda firm widm”. Tym bardziej że chodzi wyłącznie o przedsiębiorstwa z branży budowlanej, sprzątającej i horeca, czyli sektorów szczególnie obserwowanych przez jednostkę analityki finansowej CTIF/CFI.

Federalne Ministerstwo Gospodarki (SPF/FOD Économie), odpowiadając na pytania dziennika, wyjaśniło, że podmioty oznaczone w rejestrze jako mające „adres wykreślony z urzędu” to te, w przypadku których ktoś zgłosił błąd dotyczący adresu. Takiego zgłoszenia może dokonać zarówno służba kontrolna lub policja, jak i osoba zajmująca dany adres. Resort przypomniał też, że zgłaszanie podejrzeń, na przykład niezłożenia rocznych sprawozdań finansowych, należy do obowiązków centrów biznesowych w ramach ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Jak podkreślił rzecznik ministerstwa, podmioty objęte tym obowiązkiem muszą zgłaszać CTIF/CFI podejrzane operacje wykryte w toku swojej regulowanej działalności.

W rozmowie telefonicznej z L’Echo Marcela Gori zapewniła, że M.A. Solution nie zgłosiła żadnej ze spółek zarejestrowanych pod swoim adresem ani nie skierowała zawiadomienia do CTIF/CFI. Poproszona pisemnie o potwierdzenie tych słów, nie odpowiedziała.

Z danych ostatniego raportu rocznego CTIF/CFI wynika, że w całym 2025 r. jednostka otrzymała zaledwie dwanaście zgłoszeń podejrzenia prania pieniędzy od wszystkich centrów biznesowych w Belgii. To liczba, która spada od dwóch lat.

Właściciele zaprzeczają

Poproszeni o reakcję na te ustalenia, Achille Vandyck i Marcela Gori uznali je za nadmierny skrót myślowy. „Zdają się państwo łączyć liczbę spółek zarejestrowanych pod danym adresem, liczbę wykreśleń administracyjnych stwierdzonych kilka lat później oraz działalność M.A. Solution. Tymczasem te elementy, brane osobno czy nawet łącznie, nie pozwalają wyciągać sugerowanych wniosków. Firma świadcząca usługi rejestracji adresu nie sprawuje ani kontroli operacyjnej, ani bieżącego zarządu, ani nie odpowiada za obowiązki księgowe i podatkowe przedsiębiorstw, którym doraźnie lub trwale towarzyszy. Odpowiedzialność za przestrzeganie tych obowiązków spoczywa na zarządzających poszczególnymi spółkami” – napisał Achille Vandyck. Nie odniósł się jednak do obowiązków w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy, które nakłada na niego ustawa.

M.A. Solution jest spółką dochodową. Według sprawozdania finansowego za 2024 r., ostatniego dostępnego dokumentu tego typu, firma wykazała marżę brutto w wysokości 460 000 euro, siedmiokrotnie wyższą niż dwa lata wcześniej. Odnotowała również zysk netto na poziomie 70 000 euro oraz wynik EBITDA wynoszący 357 000 euro, czyli sześciokrotnie wyższy niż przed dwoma laty.

Według informacji dziennika M.A. Solution dysponuje także znaczną flotą samochodową – pięcioma autami klasy premium i motocyklem, których łączna wartość w stanie nowym przekracza 400 000 euro.

Nowa sieć centrów biznesowych

W sierpniu 2025 r. Marcela Gori zrezygnowała z funkcji członkini zarządu M.A. Solution, pozostawiając na tym stanowisku wyłącznie swojego partnera, choć nadal pozostała współwłaścicielką spółki w równych częściach. We wrześniu 2025 r. Achille Vandyck i Marcela Gori utworzyli stowarzyszenie (ASBL) House of Network oraz spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością House of Work, których celem ma być „rozwijanie sieci centrów biznesowych w Belgii”. To właśnie wtedy liczba likwidacji spółek zarejestrowanych przy Bergensesteenweg 24 w Sint-Pieters-Leeuw zaczęła rosnąć szybciej.

Prokuratury w Brukseli i Halle-Vilvoorde, zapytane o sprawę, poinformowały, że nie prowadzą żadnego śledztwa dotyczącego M.A. Solution. Prokuratura pracy (auditorat du travail) w Halle-Vilvoorde, CTIF/CFI oraz SPF/FOD Économie – również pytane o ewentualne otwarcie postępowania dotyczącego adresu przy Bergensesteenweg 24 – nie skomentowały sprawy.

Centra biznesowe na celowniku walki z oszustwami

Zjawisko centrów biznesowych, czyli podmiotów świadczących usługi spółkom, dynamicznie rozwija się w Belgii. Część z nich udostępnia innym firmom lokale, przestrzeń w chmurze czy catering, inne ograniczają się do wirtualnego biura. Tak działa M.A. Solution, której ciasny, dwupiętrowy budynek nie pozwala na pomieszczenie pracowników spółek rejestrowanych pod tym adresem.

Według SPF/FOD Économie w Belgii działa 574 podmiotów świadczących usługi spółkom, które obsługują łącznie od 40 000 do 50 000 firm. W 58 procentach przypadków chodzi o pięćdziesiąt zarejestrowanych przedsiębiorstw lub mniej. Z drugiej strony 47 podmiotów rejestruje ponad trzysta spółek w skali wszystkich swoich placówek – tak jak M.A. Solution.

Wiele takich placówek koncentruje się w bezpośrednim sąsiedztwie Brukseli, po flamandzkiej stronie. Powodem była między innymi reforma z 2018 r., która zniosła obowiązek wykazania podstawowej wiedzy z zakresu zarządzania przedsiębiorstwem, aby ułatwić zakładanie firm. W Brukseli wymóg ten obowiązywał do stycznia 2024 r., a w Walonii zniesiono go w październiku 2025 r. Mimo to lokalizacja w pobliżu stolicy wciąż pozostaje atrakcyjna. Jak komentuje SPF/FOD Économie, połączenie adresu blisko stolicy, niekiedy bardziej konkurencyjnych kosztów oraz otoczenia regulacyjnego postrzeganego jako korzystniejsze prawdopodobnie przyczyniło się do rozwoju tych centrów na flamandzkich obrzeżach Brukseli.

Od kilku lat widać, że firmy widma wyprowadzają się z Brukseli i osiedlają w jej najbliższej okolicy, równolegle z przenoszeniem się tam centrów biznesowych. Na pierwszej linii walki z tym zjawiskiem znajduje się platforma Company Dumping, skupiająca wszystkie podmioty zwalczające oszustwa: prokuratury, audytoriaty, policję federalną, urząd zabezpieczenia społecznego ONSS, urząd ds. zatrudnienia Onem, służby celne oraz CTIF/CFI.

Od 2023 r., zgodnie z danymi opublikowanymi na swojej stronie internetowej, SPF/FOD Économie nałożyło na centra biznesowe co najmniej szesnaście kar administracyjnych za naruszenia przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy.

„Branża centrów biznesowych dopiero dojrzewa” – ocenia Kevin Van den Bosch, prezes Belgian Workplace Association, zrzeszającej 220 centrów biznesowych, czyli nieco mniej niż połowę działających w kraju. Jak zaznacza, jest to sektor silnie regulowany, a wielu członków jego organizacji przeszło w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy kontrole. „W tym sektorze zawsze znajdą się kowboje, a dla nich kary mają sens” – dodaje.

W grudniu 2025 r. Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (GAFI/FATF), kierująca światowymi działaniami w tej dziedzinie oraz w zakresie zwalczania finansowania terroryzmu, przedstawiła najnowszy raport dotyczący Belgii. W ocenie organizacji wdrożenie środków dotyczących centrów biznesowych ma duże znaczenie.