Rekordowa liczba skarg na flamandzką politykę mieszkaniową – raport Vlaamse Ombudsdienst wskazuje na poważne braki

Flamandzka służba rzecznika praw obywatelskich, Vlaamse Ombudsdienst, przedstawiła w ubiegły czwartek roczny raport za 2025 r. podczas posiedzenia komisji ds. mieszkalnictwa parlamentu Flandrii. Z dokumentu wynika, że mieszkalnictwo zajęło czwarte miejsce wśród obszarów, których dotyczyła największa liczba skarg rozpatrywanych w drugiej instancji. Zgłoszenia mieszkańców koncentrowały się przede wszystkim na długim czasie oczekiwania na mieszkania socjalne, częstych zmianach zasad dotyczących premii Mijn Verbouwpremie oraz trudnościach z dostępem do flamandzkiej pożyczki mieszkaniowej Vlaamse Woonlening. Zdaniem posła do parlamentu Flandrii Michiela Awoutersa z Vlaams Belang liczba napływających skarg pokazuje, że flamandzka polityka mieszkaniowa ma poważne braki w wielu obszarach.

Rekordowa liczba skarg w 2025 r.

Z wysłuchania przedstawicieli Vlaamse Ombudsdienst wynika, że 2025 r. był rekordowy pod względem liczby zgłoszeń. Służba otrzymała łącznie 10 158 skarg, z czego aż 13,6 procent dotyczyło spraw mieszkaniowych.

Jak wyjaśnia Awouters, wśród najczęściej zgłaszanych problemów znalazły się listy oczekujących w sektorze mieszkań socjalnych, skreślenia z rejestrów, odmowy przyznania lokali, utrata dopłat i premii do czynszu, skargi dotyczące działalności Vlaams Woningfonds oraz ciągłe zmiany warunków przyznawania premii Mijn Verbouwpremie.

Centralny rejestr i wątpliwości wokół kolejki

Duże zastrzeżenia budzi również działanie centralnego rejestru wpisów, czyli Centraal Inschrijvingsregister, w sektorze mieszkań socjalnych. Choć na liście oczekujących znajduje się obecnie około 215 000 rodzin, kandydaci często przez długi czas nie mogą sprawdzić swojej aktualnej pozycji.

Osoby oczekujące na lokal nie rozumieją także, dlaczego ich miejsce w kolejce się zmienia ani z jakiego powodu inni kandydaci nagle uzyskują pierwszeństwo. Według posła brak przejrzystości w tej kwestii w naturalny sposób prowadzi do skarg kierowanych do służby rzecznika.

Awouters ocenia, że lista oczekujących nie skróci się w najbliższym czasie. Jego zdaniem nawet podwojenie liczby mieszkań socjalnych nie rozwiąże problemu, jeśli nie zostanie ograniczona masowa imigracja. Polityk podkreśla, że samo zwiększanie podaży nie wystarczy – konieczne jest także ograniczenie strony popytowej.

Problemy z premiami i cyfryzacją

Znaczna część skarg dotyczyła również procedur składania wniosków oraz przyznawania premii. Mieszkańcy wskazują na nadmierne skomplikowanie tych procesów. Dodatkową barierą jest cyfryzacja obsługi administracyjnej, zwłaszcza dla osób, które mają mniejsze doświadczenie w korzystaniu z narzędzi internetowych.

Jednym z najpoważniejszych problemów opisanych w raporcie rocznym są ciągłe zmiany zasad dotyczących premii remontowej Mijn Verbouwpremie. W ciągu zaledwie jednego roku przepisy zmieniano już trzykrotnie. Okresy przejściowe są przy tym zbyt krótkie, przez co osoby, które przygotowały kompletną dokumentację, często ostatecznie tracą prawo do wsparcia, ponieważ z dnia na dzień przestają spełniać wymagane kryteria.

Apel o uporządkowanie polityki mieszkaniowej

Awouters podsumowuje, że raport flamandzkiej służby rzecznika praw obywatelskich wyraźnie pokazuje, iż coraz więcej mieszkańców napotyka bariery w polityce mieszkaniowej, która jest zbyt skomplikowana, niejasna i mało wiarygodna.

Poseł podkreśla, że osoby czekające miesiącami na konkretne informacje, tracące premie z powodu ciągłych zmian przepisów albo nieotrzymujące odpowiedzi na swoje pytania nie potrzebują kolejnych usprawiedliwień. Vlaams Belang zapowiada, że będzie konsekwentnie kierować pytania w tej sprawie do właściwego ministra, dopóki rząd nie uporządkuje sytuacji w obszarze polityki mieszkaniowej.