Bruksela: Trybunał Konstytucyjny zatwierdza zimowe moratorium na eksmisje

Trybunał Konstytucyjny oddalił w czwartek skargę złożoną przez Krajowy Związek Właścicieli i Współwłaścicieli, potwierdzając tym samym legalność przepisów chroniących najemców przed eksmisją w okresie zimowym. To istotne zwycięstwo dla polityki mieszkaniowej Regionu Stołecznego Brukseli i zakończenie kolejnego sporu prawnego wokół reform wprowadzonych przez sekretarz stanu ds. mieszkalnictwa.

Gabinet Nawal Ben Hamou (PS), sekretarz stanu Regionu Stołecznego Brukseli odpowiedzialnej za mieszkalnictwo, wyraził satysfakcję z wyroku. Trybunał jednoznacznie odrzucił skargę dotyczącą brukselskiej ordynacji zmieniającej procedury eksmisyjne, w tym przepisu zawieszającego wykonanie wyroków eksmisyjnych w miesiącach zimowych.

Geneza sporu i kontrowersje wokół zimowego moratorium

W 2023 roku parlament Regionu Stołecznego Brukseli przyjął ordynację regulującą procedury mogące prowadzić do eksmisji najemcy z lokalu mieszkalnego. Kluczowym elementem nowych przepisów było wprowadzenie możliwości odroczenia wykonania wyroku eksmisyjnego pod pewnymi warunkami, zwłaszcza w okresie od 1 listopada do 15 marca. Ten właśnie mechanizm, znany jako zimowe moratorium, wywołał ostrą krytykę ze strony organizacji reprezentujących interesy właścicieli nieruchomości.

Krajowy Związek Właścicieli i Współwłaścicieli zaskarżył te przepisy do Trybunału Konstytucyjnego, argumentując, że Region przekroczył swoje kompetencje legislacyjne. Organizacja twierdziła, że władze regionalne nie mają prawa ingerować w procedury cywilnoprawne związane z wykonywaniem wyroków sądowych.

Ochrona godności ludzkiej jako nadrzędny argument

Trybunał Konstytucyjny w czwartkowym orzeczeniu zdecydowanie odrzucił te zarzuty. Uznał, że Region Stołeczny Brukseli posiada pełne kompetencje do przyjęcia kwestionowanej ordynacji. Sąd podkreślił, że zimowe moratorium na eksmisje ma na celu zapobieganie sytuacjom sprzecznym z godnością ludzką w przypadkach braku alternatywnego zakwaterowania dla osób zagrożonych eksmisją.

Trybunał szczegółowo przeanalizował równowagę interesów obu stron stosunku najmu. W ocenie sądu moratorium nie powoduje nieproporcjonalnych skutków między najemcami a właścicielami. Choć przepisy chronią lokatorów w najchłodniejszych miesiącach roku, jednocześnie zabezpieczają interesy wynajmujących poprzez prosty mechanizm finansowy.

Mechanizm rekompensaty dla właścicieli

Kluczowym elementem systemu jest zasada, zgodnie z którą właściciel może dochodzić pełnej zapłaty czynszu z regionalnego Funduszu Budżetowego Solidarności, jeśli najemca, który miał opuścić lokal, nie uiszcza opłat w okresie objętym ochroną moratoryjną. Dane Bruxelles Logement wskazują na skuteczność tego rozwiązania. W 2025 roku złożono już 67 wniosków o rekompensaty, z czego około 70 procent rozpatrzono pozytywnie, co potwierdza realne wsparcie dla właścicieli.

System ma na celu złagodzenie finansowych skutków dla wynajmujących, którzy nie mogą odzyskać swoich lokali w okresie zimowym, przy jednoczesnym zapewnieniu najemcom prawa do schronienia w najtrudniejszych warunkach pogodowych.

Cztery wyjątki od zimowej ochrony

Trybunał przypomniał również, że przepisy przewidują cztery wyjątki od zimowego moratorium, co dodatkowo równoważy system. Eksmisja jest możliwa nawet w okresie zimowym, gdy najemca znalazł alternatywne zakwaterowanie, gdy lokal stanowi zagrożenie dla mieszkańców, gdy najemca stwarza niebezpieczeństwo dla innych osób lub dla samej nieruchomości, a także gdy właściciel musi osobiście zamieszkać w lokalu z powodu siły wyższej.

Wyjątki te mają zapobiegać nadużywaniu ochrony przez nieuczciwych najemców i chronić uzasadnione interesy właścicieli w szczególnych sytuacjach.

Reakcje stron i szerszy kontekst reform

Olivier Amal, prezes Krajowego Związku Właścicieli i Współwłaścicieli, w powściągliwy sposób odniósł się do wyroku. Organizacja przyjęła decyzję do wiadomości, wyrażając jednak ubolewanie z powodu jej treści. Stanowisko to odzwierciedla głębszy konflikt między środowiskami właścicieli a polityką mieszkaniową prowadzoną przez obecne władze regionalne.

Czwartkowa decyzja to kolejne zwycięstwo Nawal Ben Hamou, której działania od początku mandatu wzbudzają kontrowersje w środowisku właścicieli nieruchomości. Sekretarz stanu ds. mieszkalnictwa wprowadziła szereg reform, które znacząco zmieniły krajobraz rynku najmu w stolicy. Oprócz zimowego moratorium, wydłużono procedury poprzedzające eksmisję, wprowadzono obowiązek rejestracji umów najmu na poziomie regionalnym oraz powołano komisję parytetową ds. najmu, mającą przeciwdziałać nadmiernie wysokim czynszom.

Wszystkie te inicjatywy spotkały się z oporem Krajowego Związku Właścicieli i Współwłaścicieli. Jak przyznaje sam Olivier Amal, organizacja przegrała wszystkie wytoczone procesy, co potwierdza solidne podstawy prawne wprowadzanych reform i ich zgodność z belgijskim porządkiem konstytucyjnym.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma duże znaczenie nie tylko dla mieszkańców Brukseli zagrożonych eksmisją, lecz także dla kształtu polityki społecznej w regionie. Wskazuje bowiem na priorytetowe traktowanie prawa do godnych warunków mieszkaniowych jako jednego z podstawowych praw człowieka.