Coraz więcej mieszkańców Belgii przygotowuje się na koniec życia – rośnie liczba testamentów i pełnomocnictw opiekuńczych

Mieszkańcy Belgii coraz częściej decydują się na wcześniejsze uporządkowanie spraw związanych z końcem życia – tematu, który przez lata pozostawał tabu. Z najnowszych danych Federacji Notariatu wynika, że w 2025 r. zarejestrowano ponad 82 000 testamentów. To wzrost o niemal 4 procent w porównaniu z poprzednim rokiem i o około 20 procent względem 2021 r. Coraz więcej osób chce w ten sposób zabezpieczyć swoich bliskich, uniknąć przyszłych konfliktów rodzinnych i spokojnie uregulować kwestie spadkowe.

Coraz większe zainteresowanie pełnomocnictwami opiekuńczymi

Równocześnie wyraźnie rośnie popularność pozasądowych pełnomocnictw opiekuńczych. W ubiegłym roku sporządzono ponad 138 000 takich dokumentów, co oznacza wzrost o prawie 13 procent.

Widoczne pozostają jednak znaczące różnice regionalne. Około 90 procent tego typu pełnomocnictw sporządzanych jest we Flandrii. Część ekspertów tłumaczy to względami kulturowymi oraz językowymi. Niderlandzki termin “zorgvolmacht” jest bowiem dla wielu osób bardziej przystępny i zrozumiały niż jego francuski odpowiednik.

Coraz młodsze osoby planują sukcesję

Zmienia się również profil osób korzystających z tych rozwiązań prawnych. W 2025 r. średni wiek osób sporządzających testament wynosił 63 lata, podczas gdy wcześniej było to przeciętnie 65 lat.

W przypadku pełnomocnictw opiekuńczych nadal dominują osoby po 70. roku życia, jednak coraz częściej decydują się na nie także osoby po pięćdziesiątce i sześćdziesiątce.

Eksperci wskazują, że zmiana ta pokazuje rosnącą potrzebę planowania i przewidywania przyszłych problemów zamiast biernego oczekiwania na rozwój sytuacji. Takie dokumenty służą nie tylko przekazaniu majątku, ale także uporządkowaniu trudnych kwestii związanych z utratą samodzielności, napięciami rodzinnymi czy funkcjonowaniem rodzin zrekonstruowanych.

Testament pozwala decydować o podziale majątku

Testament pozostaje najczęściej wybieranym narzędziem planowania sukcesji.

• Dzięki testamentowi można określić, w jaki sposób majątek zostanie przekazany po śmierci – przypomina David Schmidt, Managing Director w Banque de Luxembourg Belgium.

Jeżeli testament nie zostanie sporządzony, zastosowanie mają ustawowe zasady dziedziczenia. W wielu przypadkach okazują się one wystarczające, jednak przy bardziej złożonych sytuacjach rodzinnych testament pozwala lepiej zabezpieczyć interesy bliskich.

• Testament umożliwia dostosowanie sukcesji do własnych oczekiwań, a czasem również ograniczenie obciążeń podatkowych – wyjaśnia Joséphine de Grand Ry, Estate Planner w BNP Paribas Fortis.

W praktyce może on służyć uprzywilejowaniu wybranych spadkobierców, ochronie partnera życiowego lub wsparciu określonego celu czy organizacji. Dotyczy to szczególnie osób żyjących w związkach nieformalnych oraz rodzin zrekonstruowanych. Jak przypomina Joséphine de Grand Ry, partnerzy pozostający wyłącznie w faktycznym pożyciu nie dziedziczą po sobie automatycznie, jeśli nie zostało to zapisane w testamencie. Podobnie pasierbowie nie są ustawowymi spadkobiercami.

Eksperci podkreślają również elastyczność testamentu. Dokument można w każdej chwili zmienić lub odwołać, a jego skutki pojawiają się dopiero po śmierci testatora.

• Do końca życia dana osoba zachowuje pełną swobodę dysponowania swoim majątkiem – zaznacza Franck Cedrone, Senior Estate Planner w Deutsche Bank.

Ważne jest prawidłowe sporządzenie dokumentu

Specjaliści zwracają uwagę, że źle napisany lub nieprecyzyjny testament może stać się źródłem poważnych konfliktów rodzinnych.

• Niejasno sformułowana wola potrafi prowadzić do bardzo skomplikowanych sytuacji rodzinnych – ostrzega David Schmidt, który rekomenduje sporządzenie testamentu u notariusza.

Testament notarialny zapewnia większe bezpieczeństwo niż testament odręczny sporządzony samodzielnie przez testatora. Rejestracja testamentu własnoręcznego w centralnym rejestrze pozostaje bowiem dobrowolna.

• Niezarejestrowany testament odręczny może zostać zagubiony, zniszczony albo po prostu nigdy nie zostać odnaleziony – podkreśla Joséphine de Grand Ry.

Pełnomocnictwo opiekuńcze pozwala przygotować się na utratę samodzielności

Pozasądowe pełnomocnictwo opiekuńcze, nadal mniej popularne wśród frankofońskich mieszkańców Belgii, zdobywa coraz większe zainteresowanie we Flandrii. Dla wielu osób jest odpowiedzią na obawy związane z utratą samodzielności w starszym wieku.

• Pozwala ono wcześniej wyznaczyć zaufaną osobę, która zajmie się naszymi sprawami, gdy sami nie będziemy już w stanie tego robić – tłumaczy David Schmidt.

Wyznaczony pełnomocnik może zarządzać rachunkami bankowymi, nieruchomościami oraz podejmować określone decyzje dotyczące życia codziennego.

Paul Raepsaet, Director Special Needs Planning w BNP Paribas Fortis, podkreśla, że rozwiązanie to wykracza poza kwestie finansowe.

• Można w nim również zawrzeć osobiste preferencje, na przykład dotyczące chęci pozostania jak najdłużej we własnym domu – zaznacza ekspert.

Jedną z głównych zalet pełnomocnictwa jest możliwość uniknięcia procedury sądowej związanej z ustanowieniem zarządu majątkiem.

• To rozwiązanie bardziej elastyczne i lepiej odpowiadające woli zainteresowanej osoby – ocenia Franck Cedrone.

Eksperci przypominają jednak, że dokument musi zostać sporządzony odpowiednio wcześnie.

• Gdy dana osoba utraci już zdolność do działania, na takie decyzje jest za późno – podkreśla Paul Raepsaet.

Coraz częściej planowanie sukcesji obejmuje kilka narzędzi jednocześnie

Specjaliści zwracają uwagę, że testament i pełnomocnictwo opiekuńcze coraz częściej są częścią szerszego planowania majątkowego.

• To rozwiązania, które wzajemnie się uzupełniają, podobnie jak darowizny czy umowy małżeńskie – wyjaśnia Franck Cedrone.

Celem jest stworzenie spójnej strategii dostosowanej do konkretnej sytuacji rodzinnej i oczekiwań danej osoby.

Darowizna pozwala przekazać część majątku jeszcze za życia, przy zachowaniu częściowej kontroli nad nim. Może także przynieść korzyści podatkowe w porównaniu z klasycznym dziedziczeniem.

Z kolei umowa spadkowa, która została wprowadzona stosunkowo niedawno, umożliwia rodzinne rozmowy dotyczące podziału majątku w obecności dzieci i małżonka.

• Dzięki temu można wypracować bardziej zrównoważone rozwiązania akceptowane przez wszystkie strony – wskazuje Joséphine de Grand Ry.

Eksperci są zgodni, że nie warto odkładać takich decyzji na ostatni moment.