Co szósta wizyta lekarska uznawana przez medyków za “trudną” – wyniki międzynarodowej metaanalizy

Około 17 procent wizyt ambulatoryjnych w medycynie niepsychiatrycznej jest postrzeganych przez lekarzy jako trudne – wynika z przeglądu systematycznego i metaanalizy opublikowanych w prestiżowym czasopiśmie Annals of Internal Medicine. Badanie pokazuje, że takie konsultacje częściej dotyczą pacjentów cierpiących na zaburzenia psychiczne lub ból przewlekły. Autorzy podkreślają, że lepsze zrozumienie tego zjawiska może pomóc w projektowaniu szkoleń dla lekarzy oraz w organizacji opieki zdrowotnej.

Niemal jedna na sześć konsultacji sprawia trudność lekarzom

Metaanaliza została przeprowadzona przez międzynarodowy zespół naukowców kierowany przez Jeffreya L. Jacksona. Badacze przeanalizowali publikacje naukowe dostępne w bazach MEDLINE, EMBASE, Web of Science, PsycINFO oraz w rejestrze Cochrane, obejmujące literaturę opublikowaną do 7 lipca 2025 r.

Na podstawie zebranych danych oszacowano, że około 17 procent konsultacji ambulatoryjnych jest przez lekarzy lub innych pracowników ochrony zdrowia postrzeganych jako trudne. Zbiorczy wynik metaanalizy wyniósł 0,17 przy 95-procentowym przedziale ufności od 0,15 do 0,19.

Oznacza to, że niemal co szósta wizyta w gabinecie medycznym jest dla lekarza szczególnie wymagająca pod względem komunikacyjnym, organizacyjnym lub emocjonalnym. Autorzy zwracają jednak uwagę, że między analizowanymi badaniami występowała znaczna zmienność wyników, wynikająca między innymi z różnych definicji „trudnej konsultacji”.

Zaburzenia psychiczne i ból przewlekły jako kluczowe czynniki

Analiza pozwoliła również zidentyfikować cechy pacjentów, które zwiększają prawdopodobieństwo uznania wizyty za trudną. Najsilniejszy związek zaobserwowano w przypadku zaburzeń osobowości – ryzyko względne wyniosło 2,2 (95 proc. przedział ufności: 1,5–3,1).

Podobny poziom ryzyka dotyczy zaburzeń lękowych, dla których wskaźnik wyniósł 2,1 (1,7–2,6), oraz depresji – 1,9 (1,7–2,2). Wysokie prawdopodobieństwo trudnych konsultacji występuje także u pacjentów cierpiących na ból przewlekły (1,9; 1,5–2,4).

Według autorów badania osoby z tymi problemami zdrowotnymi często zgłaszają liczne objawy i mają bardziej złożone oczekiwania wobec lekarza oraz systemu opieki zdrowotnej.

Mniejsze doświadczenie lekarza zwiększa ryzyko trudnej wizyty

Badanie wskazuje również na znaczenie doświadczenia zawodowego lekarza. Medycy z krótszym stażem częściej oceniają konsultacje jako trudne.

Średnio lekarze zgłaszający problemy w trakcie wizyt mieli o 3,5 roku mniej doświadczenia zawodowego niż ci, którzy rzadziej napotykali takie sytuacje. Wskaźnik ten określono jako ważoną różnicę średnich wynoszącą -3,5 roku (95 proc. przedział ufności: od -5,0 do -1,9).

Zdaniem badaczy większe doświadczenie kliniczne pomaga lekarzom lepiej radzić sobie z trudnymi interakcjami i skuteczniej zarządzać oczekiwaniami pacjentów.

Niższa satysfakcja pacjentów z trudnych konsultacji

Z badań wynika także, że konsultacje postrzegane jako trudne przez lekarzy często są mniej satysfakcjonujące również dla samych pacjentów. Osoby te niemal dwukrotnie częściej deklarują, że ich oczekiwania wobec wizyty nie zostały spełnione (ryzyko względne 1,9; 1,4–2,5).

Jednocześnie ogólny poziom satysfakcji z konsultacji jest w tej grupie wyraźnie niższy – wskaźnik wyniósł 0,76 (0,65–0,88).

Według autorów wyniki sugerują, że trudne wizyty często wynikają z rozbieżności między oczekiwaniami pacjentów a możliwościami systemu opieki zdrowotnej.

Ograniczenia analizy i znaczenie dla praktyki

Badacze podkreślają, że metaanaliza ma pewne ograniczenia, w tym znaczną różnorodność analizowanych badań oraz brak pełnych danych w części analiz wtórnych.

Mimo to wyniki potwierdzają, że trudne konsultacje są powszechnym elementem codziennej praktyki klinicznej. Autorzy wskazują, że lepsze przygotowanie lekarzy do radzenia sobie z takimi sytuacjami – zwłaszcza poprzez szkolenia z komunikacji i zarządzania relacją z pacjentem – może poprawić zarówno jakość opieki medycznej, jak i satysfakcję obu stron.