Kiedy lekarz w Belgii może złamać tajemnicę zawodową i zawiadomić prokuraturę? Ekspertka KU Leuven wyjaśnia po sprawie z Deerlijk
Sprawa z Deerlijk w Flandrii Zachodniej wywołała pytania o rolę lekarzy w wykrywaniu przestępstw. Jak podaje flamandzki nadawca publiczny VRT NWS w niedzielę 15 listopada 2026 roku, kobieta z...
Wizualizacja wygenerowana przez SI. Nie przedstawia rzeczywistego zdarzenia ani jego uczestników - Aktualności.BE Sprawa z Deerlijk w Flandrii Zachodniej wywołała pytania o rolę lekarzy w wykrywaniu przestępstw. Jak podaje flamandzki nadawca publiczny VRT NWS w niedzielę 15 listopada 2026 roku, kobieta z Deerlijk usłyszała zarzut zabójstwa dwojga swoich dzieci i usiłowania zabójstwa trzeciego dziecka, ponieważ lekarz ze szpitala uniwersyteckiego UZ Gent nabrał podejrzeń i powiadomił wymiar sprawiedliwości. Kiedy lekarz może tak postąpić, wyjaśniła w radiu Radio 1 Sofie Vanassche, ekspertka z Instytutu Prawa Karnego KU Leuven.
Spis treści
Prawo, a nie obowiązek zgłoszenia
Lekarzy obowiązuje tajemnica zawodowa. Mają jednak w określonych sytuacjach prawo, ale nie obowiązek, zwrócić się do wymiaru sprawiedliwości. Belgijski kodeks karny przewiduje dwie podstawy takiego zgłoszenia: stan wyższej konieczności oraz ustawowe prawo do zgłoszenia.
Stan wyższej konieczności – trzy warunki
Pierwsza podstawa dotyczy sytuacji poważnego i grożącego niebezpieczeństwa. Według Vanassche zagrożenie musi być aktualne – przestępstwa z przeszłości lub ryzyko, które może pojawić się dopiero w przyszłości, nie wystarczą. Drugi warunek to tzw. subsydiarność: złamanie tajemnicy musi być jedynym i ostatnim sposobem zapobieżenia zagrożeniu. Lekarz powinien najpierw szukać rozwiązań w ramach opieki medycznej i pomocy społecznej. Trzeci warunek – tajemnicę można złamać tylko w celu ochrony wyższego dobra, np. życia lub zdrowia fizycznego innej osoby. Gdy wszystkie warunki są spełnione, lekarz może złożyć zawiadomienie o charakterze wyłącznie zapobiegawczym.
Ustawowe prawo zgłoszenia po aferze Dutroux
Druga podstawa to szczególna odmiana stanu wyższej konieczności, zapisana w ustawie po sprawie Dutroux. Dotyczy sytuacji, w których przestępstwo wobec osoby małoletniej lub szczególnie bezbronnej już zostało popełnione. Ustawodawca sporządził listę takich przestępstw, m.in. zabójstwo, pobicie i uszkodzenie ciała, porzucenie małoletniego oraz szereg przestępstw seksualnych. Również tu musi istnieć zagrożenie. Jeśli ofiara już nie żyje, muszą być co najmniej przesłanki, że niebezpieczeństwo grozi innym małoletnim lub bezbronnym osobom – np. rodzeństwu w rodzinie, w której dochodzi do krzywdzenia dzieci.
Spór o obowiązek zgłaszania
Coraz częściej słychać głosy, by prawo do zgłoszenia zamienić w obowiązek – w ubiegłym roku złożono w tej sprawie projekt ustawy. Vanassche jest temu przeciwna. Jak tłumaczy, pracownicy ochrony zdrowia i pomocy nie są informatorami wymiaru sprawiedliwości i nie ich rolą jest wykrywanie przestępstw. Taki obowiązek mocno nadwyrężyłby jej zdaniem relację zaufania z pacjentem oraz ogólne zaufanie do opieki medycznej.