Projekt ustawy Annelies Verlinden o spółkach-widmach gotowy – szybsze rozwiązywanie podejrzanych firm

Wstępny projekt ustawy minister sprawiedliwości Annelies Verlinden (CD&V) dotyczący tak zwanych spółek-widm jest już gotowy. Przewiduje on przyspieszenie rozwiązywania i wykreślania z urzędu podejrzanych firm, a także uniemożliwienie członkom zarządu rozwiązanych spółek szybkiego zakładania nowych podmiotów. W ten sposób przepisy mają uderzyć w osoby pełniące rolę tak zwanych słupów. Tekst ma trafić pod obrady Rady Ministrów przed końcem roku.

Założenie spółki zajmuje pięć minut, a jej zamknięcie – całe miesiące. To poważny problem – zauważa źródło związane z walką z praniem pieniędzy w Belgii.

Tempo wykreślania i rozwiązywania firm było jedną z najważniejszych kwestii projektu, nad którym gabinet minister Verlinden pracował przez blisko rok. Według nieoficjalnych informacji tekst został już dopracowany. Wkrótce ma trafić do zaopiniowania przez Radę Stanu, a pod koniec roku zostać przedstawiony Radzie Ministrów.

Projekt opiera się na propozycji ustawy przygotowanej w 2025 r. przez członków organizacji Company Dumping. Skupia ona najważniejsze podmioty zaangażowane w walkę z praniem pieniędzy w Brukseli i jej okolicach – sędziów i prokuratorów, policjantów, belgijską jednostkę analityki finansowej CTIF/CFI, urzędy oraz inne instytucje. Ich celem było przeciwdziałanie gwałtownemu wzrostowi liczby spółek-widm, które stanowią ponad połowę spraw rozpatrywanych przez niektóre sądy.

Wykreślenie z urzędu z rejestru przedsiębiorstw

Autorzy propozycji liczyli na wzmocnienie działających przy sądach izb ds. przedsiębiorstw w trudnej sytuacji. Z powodu braku środków te nadzieje się jednak nie spełniły.

Walkę z praniem pieniędzy za pośrednictwem spółek ma natomiast wzmocnić kilka innych zmian w prawie.

Jednym z kluczowych rozwiązań jest wprowadzenie wykreślenia z urzędu z Centralnego Rejestru Przedsiębiorstw (BCE/KBO) w momencie, gdy izba ds. przedsiębiorstw w trudnej sytuacji przekazuje sprawę do sądu gospodarczego – wyjaśniają w gabinecie minister Verlinden.

Jak dodają przedstawiciele gabinetu, przepisy te zostaną „rozszerzone na stowarzyszenia i fundacje, z uwzględnieniem ich specyfiki”.

Projekt przewiduje ponadto „nowy zakaz sprawowania zarządu, który ma uniemożliwić członkom zarządu rozwiązanych spółek szybkie tworzenie nowych podmiotów służących obchodzeniu prawa”. Tekst ma również „wzmocnić kontrole prewencyjne prowadzone przez sekretariaty sądów gospodarczych”. Do 2023 r., czyli do momentu uruchomienia rejestru JustBan – centralnego rejestru obowiązujących w Belgii zakazów sprawowania zarządu – sprawdzenie, czy przestrzegane są orzeczone przez sądy zakazy wykonywania działalności, było niemal niemożliwe.

Obawy przed „szarą listą” FATF

Spółki-widma są często niewidocznym ogniwem przestępczości zorganizowanej. Wykrywając je i likwidując szybciej, odbieramy przestępcom kluczowe narzędzie do prania pieniędzy, popełniania oszustw i osłabiania naszej gospodarki – podkreśla minister sprawiedliwości Annelies Verlinden.

W swoim ostatnim raporcie Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF/GAFI), która ocenia skuteczność działań poszczególnych państw w tej dziedzinie, krytykowała „utrzymujący się niedobór środków i zasobów przeznaczanych na walkę z praniem pieniędzy w Belgii”. Projekt minister Verlinden nie jest jedynym potrzebnym działaniem, ale stanowi jeden z etapów mających umożliwić Belgii dostosowanie się do zaleceń FATF. W przeciwnym razie od stycznia 2029 r. kraj może trafić na szarą listę państw z niedociągnięciami w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i przejrzystości osób prawnych.