Pięć sposobów na wyższy dochód netto z działalności dodatkowej – od nowej PLCI po zaliczki na podatek

Wysokość wystawionych faktur nie przesądza jeszcze o tym, ile pieniędzy rzeczywiście pozostaje osobie prowadzącej działalność gospodarczą jako zajęcie dodatkowe. Składki społeczne, podatek dochodowy oraz kilka istotnych decyzji podatkowych mogą wyraźnie obniżyć dochód netto. Odpowiednie wybory pozwalają jednak zatrzymać większą część zarobionych środków bez naruszania obowiązujących przepisów. Największe znaczenie mają nowe zasady dotyczące dodatkowej emerytury PLCI/VAPZ, prawidłowe rozliczanie kosztów zawodowych oraz wybór właściwego reżimu VAT. Zestawienie publikuje dziennik L’Echo.

Część podatku zamiast do fiskusa może trafić na własną emeryturę

Najważniejszą tegoroczną zmianą jest rozszerzenie dostępu do dodatkowej emerytury dla osób prowadzących działalność gospodarczą, czyli systemu PLCI/VAPZ. Do tej pory rozwiązanie to było zasadniczo przeznaczone dla osób, dla których samozatrudnienie stanowiło główne zajęcie, oraz dla części osób prowadzących działalność dodatkową, które już wcześniej opłacały wysokie składki społeczne.

Obecnie z PLCI mogą korzystać również osoby prowadzące działalność dodatkową, jeśli płacą składki od rocznego dochodu zawodowego wynoszącego co najmniej 1 922,16 euro, zgodnie z kwotą obowiązującą w 2026 r. W praktyce składki wpłacane do wysokości 8,5 procent dochodu zawodowego można odliczyć od podatku, dzięki czemu zmniejsza się podstawa opodatkowania. Według kasy ubezpieczeń społecznych Xerius jest to jeden z najkorzystniejszych sposobów budowania dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego.

„Wyobraźmy sobie osobę prowadzącą działalność dodatkową, której dochód netto podlegający opodatkowaniu wynosi 5 900 euro. W jej przypadku roczna składka w wysokości 500 euro pozwoliłaby odzyskać 270 euro na podatku, wobec 160 euro przy klasycznym oszczędzaniu emerytalnym” – wyjaśnia Stéphanie Gowenko z Xerius.

Oba rozwiązania można stosować jednocześnie. Przystąpienie do PLCI nie wyklucza dalszego odkładania środków w ramach prywatnego oszczędzania emerytalnego. Nowe przepisy zaczną obowiązywać po publikacji w Moniteur belge, jednak będzie można skorzystać z nich już w tym roku, w razie potrzeby regulując wstecznie składki wpłacone w 2026 r.

Odliczaj koszty, ale wyłącznie rzeczywiste

Chęć zapłacenia niższego podatku nie oznacza, że opłaca się zwiększać wydatki. Securex przypomina, że ostatecznie najważniejsze jest to, jaka część obrotu netto pozostaje do dyspozycji. Im więcej zbędnych zakupów, tym mniej pieniędzy zostaje w kieszeni.

Nie należy jednak pomijać kosztów, które rzeczywiście wiążą się z prowadzoną działalnością. Mogą to być między innymi komputer, telefon, oprogramowanie, usługi księgowe, szkolenia, przejazdy i wyposażenie, a także część wydatków związanych z biurem urządzonym we własnym mieszkaniu.

Federalna administracja skarbowa SPF/FOD Finances przypomina, że każdy taki wydatek musi spełniać cztery warunki. Powinien zostać poniesiony na potrzeby działalności zawodowej, służyć uzyskaniu lub zachowaniu przychodów, dotyczyć danego roku podatkowego oraz być możliwy do udokumentowania.

Szczególnej ostrożności wymagają koszty mieszane, czyli wydatki wykorzystywane zarówno prywatnie, jak i zawodowo. Dotyczy to zwłaszcza telefonu komórkowego, abonamentu internetowego, komputera i samochodu. Odliczyć można wyłącznie część odpowiadającą wykorzystaniu zawodowemu. Jak podkreśla Accountable, proporcja ta powinna być oszacowana realistycznie i zależy między innymi od czasu faktycznie przeznaczanego na działalność.

Zwolnienie z VAT nie zawsze jest korzystne

Wiele osób prowadzących działalność dodatkową świadomie utrzymuje obrót poniżej progu 25 000 euro, aby korzystać ze zwolnienia z VAT. Korzyść jest oczywista: nie trzeba doliczać podatku do faktur, a zakres obowiązków administracyjnych jest znacznie mniejszy.

Takie rozwiązanie ma jednak również wadę. Osoba korzystająca ze zwolnienia nie może odzyskać VAT zapłaconego przy zakupach związanych z działalnością. Jak wskazuje organizacja UCM, reżim ten jest najbardziej opłacalny przede wszystkim wtedy, gdy koszty prowadzenia działalności pozostają niewielkie.

Sytuacja wygląda inaczej, gdy działalność wymaga większych inwestycji, na przykład w sprzęt komputerowy, meble, pojazd lub wyposażenie zawodowe, albo gdy większość klientów stanowią firmy, które same odliczają VAT. W takich okolicznościach zwykły reżim VAT może okazać się korzystniejszy.

Obrót nie jest tym samym co dochód

To prawdopodobnie najczęściej popełniany błąd. Przychody z działalności dodatkowej są doliczane do wynagrodzenia z etatu i opodatkowane łącznie w ramach podatku dochodowego od osób fizycznych. W rezultacie często trafiają bezpośrednio do progów podatkowych wynoszących 45, a nawet 50 procent.

Accountable przypomina, że dochody z działalności dodatkowej są zazwyczaj opodatkowane według krańcowej stawki podatkowej. Celem nie powinno być zatem sztuczne ograniczanie skali działalności wyłącznie po to, by zapłacić niższy podatek. Ważniejsze jest wcześniejsze oszacowanie przyszłego obciążenia oraz uwzględnienie wszystkich kosztów zawodowych, do których odliczenia podatnik ma prawo.

Zaliczki na podatek nie są już konieczne

Do tej pory wiele osób samozatrudnionych wpłacało zaliczki na podatek, aby uniknąć jego podwyższenia. Od tego roku, czyli w odniesieniu do dochodów uzyskanych w 2026 r., sankcja ta nie obowiązuje już osób prowadzących działalność jako osoby fizyczne.

Wpłacanie zaliczek nadal może się jednak opłacać, ponieważ pierwsza wpłata w danym roku daje prawo do bonifikaty sięgającej 3 procent. Doradca podatkowy Emmanuel Degrève zaleca jednak ostrożną ocenę tej korzyści. Bonifikata w wysokości 3 procent od środków zamrożonych na niemal dwa lata odpowiada rocznej stopie zwrotu wynoszącej około 1,5 procent.

Oznacza to, że jeżeli pieniądze te mogą zostać przeznaczone na rozwój działalności albo przynieść większy zysk w inny sposób, rezygnacja z zaliczki nie powoduje już żadnej kary podatkowej.

Powodzenie działalności dodatkowej nie zależy więc wyłącznie od wysokości obrotu. Decyzje podejmowane już na początku – dotyczące wyboru reżimu VAT, rozliczania kosztów zawodowych, dodatkowej emerytury czy wpłacania zaliczek – mogą w znacznym stopniu wpłynąć na kwotę, która rzeczywiście pozostanie do dyspozycji. Każdą z nich należy jednak dostosować do własnej sytuacji i umieć uzasadnić podczas ewentualnej kontroli.

Nie wszystko można odliczyć, ale lista jest dłuższa, niż mogłoby się wydawać

Dobrym przykładem jest Louise, która pracuje na pełny etat, a w ramach działalności dodatkowej prowadzi cztery godziny zajęć cyclingu tygodniowo. Na potrzeby tej pracy kupuje buty i odzież techniczną, a także opłaca między innymi abonament Spotify, wykorzystywany do przygotowywania playlist. Każdego roku pokonuje również kilka tysięcy kilometrów, dojeżdżając do klubów, w których prowadzi zajęcia, natomiast same treningi przygotowuje w domowym biurze.

Jej koszty zawodowe nie ograniczają się więc do sprzętu sportowego. Obejmują także wynagrodzenie księgowego, część kosztów przejazdów oraz – po spełnieniu określonych warunków – część wydatków związanych z mieszkaniem. Mogą to być koszty ogrzewania, energii elektrycznej, podatku od nieruchomości, ubezpieczenia od ognia czy odsetek od kredytu hipotecznego, w zakresie odpowiadającym wykorzystaniu domowego biura do celów zawodowych.

Żaden z tych wydatków nie jest jednak automatycznie odliczany w 100 procent. W przypadku części kosztów uwzględnić można wyłącznie proporcję, która rzeczywiście odpowiada wykorzystaniu zawodowemu. Podczas ewentualnej kontroli Louise musi być w stanie uzasadnić zastosowany sposób podziału.