Bańka AI, inflacja i napięcia budżetowe – BIS ostrzega przed zagrożeniami dla światowej gospodarki

Bańka wokół sztucznej inteligencji, możliwy powrót inflacji oraz napięcia budżetowe należą dziś do najpoważniejszych zagrożeń dla globalnej prosperity – ostrzega Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) w opublikowanym w niedzielę raporcie rocznym. Instytucja z Bazylei, określana jako „bank banków centralnych”, przedstawiła listę „punktów napięć”, które „wymagają szczególnej uwagi”. Według BIS pokazują one ukryte słabości systemu finansowego, mogące wzmocnić skutki każdego większego wstrząsu.

• Światowa gospodarka wciąż tkwi między postępem a zagrożeniami. Jej odporność jest coraz mocniej wystawiana na próbę – oceniają autorzy raportu. Dokument opublikowano w przededniu trzydniowego dorocznego sympozjum Europejskiego Banku Centralnego (EBC) w Sintrze, podczas którego wielu decydentów z całego świata ma również analizować zagrożenia dla stabilności finansowej.

Ryzyko związane ze sztuczną inteligencją

Według BIS rozczarowanie zyskami ze sztucznej inteligencji mogłoby doprowadzić do gwałtownego wycofania finansowania i zamienić obecny boom inwestycyjny w długotrwałe załamanie, z możliwymi konsekwencjami dla warunków panujących na rynkach finansowych. Bank zwraca uwagę, że poważna korekta na rynkach akcji miałaby dziś większe skutki makroekonomiczne niż w przeszłości.

Eksperci z Bazylei wskazują, że podobne ryzyka mogą dotyczyć także innych aktywów, zwłaszcza sektora kredytowego. Jak podkreśla BIS, ponowna wycena ryzyka – spowodowana wzrostem stóp procentowych albo załamaniem w branży AI – mogłaby przynieść skutki równie destrukcyjne jak globalny kryzys finansowy z 2008 r.

Nieprzejrzyste finansowanie

W odniesieniu do samej sztucznej inteligencji bank zwraca uwagę na słabości związane z finansowaniem, szczególnie na złożone mechanizmy takie jak tzw. finansowanie okrężne, łączące kapitał własny i dług w ramach umów między dostawcą a klientem. Jak wyjaśnia BIS, producenci układów scalonych oraz najwięksi dostawcy usług chmurowych, czyli tzw. hyperscalerzy, obejmują udziały w laboratoriach AI lub u dostawców usług neocloud. Te podmioty zobowiązują się następnie do wieloletnich zakupów chipów albo mocy obliczeniowej.

Budowa centrów danych coraz częściej powierzana jest firmom zewnętrznym, które potem wynajmują obiekty hyperscalerom na podstawie długoterminowych kontraktów zawierających klauzule wyjścia. – Warunki tych umów są zwykle słabo komunikowane, co rodzi ryzyko, że ten sam składnik majątku zostanie wielokrotnie zastawiony – napisali autorzy raportu.

Powrót inflacji

Osobne ostrzeżenie BIS dotyczące możliwego powrotu inflacji kontrastuje z początkowym optymizmem, według którego obecny szok energetyczny, wywołany kryzysem na Bliskim Wschodzie, miałby stopniowo słabnąć. Oznaki postępu w sprawie porozumienia pokojowego obniżyły w tym tygodniu cenę ropy poniżej poziomów notowanych w momencie wybuchu wojny w Iranie pod koniec lutego.

Przedstawiciele BIS, podobnie jak ich odpowiednicy z EBC, obawiają się jednak, że zakłócenia w dostawach energii nie dobiegły końca, odbudowa infrastruktury potrwa, a obecne skutki będą się utrzymywać. Obawy te pojawiają się po danych z USA opublikowanych w ubiegłym tygodniu, które pokazały najszybszy wzrost cen od ponad trzech lat. Poprzedzają też spodziewane w najbliższych dniach odczyty, mogące wskazać, że inflacja w strefie euro nadal znacząco przekracza wyznaczony cel na poziomie 2 procent. Jak przekazał dziennikarzom Pablo Hernández de Cos z BIS, poprzedni wstrząs związany z kosztami życia z 2022 r. wciąż pozostaje w pamięci uczestników rynku.

Napięcia na rynku obligacji

BIS przypomniał również znane już ostrzeżenie o utrzymujących się ryzykach budżetowych wynikających z wysokiego zadłużenia państw, dodatkowo pogłębianych przez inne komplikacje. Podobnie jak OECD, bank wskazał na rosnącą rolę reaktywnych inwestorów kupujących obligacje skarbowe i korzystających z finansowania, które można szybko uruchomić w razie pogorszenia koniunktury.

• Fundusze te stosują strategie o wysokiej dźwigni, oparte na krótkoterminowym finansowaniu na korzystnych warunkach, co rodzi ryzyko wymuszonych wyprzedaży i spirali delewarowania. Napięcia finansowe mogą się dziś szybko i szeroko rozprzestrzeniać na rynkach finansowania, ponad granicami oraz między bankami a instytucjami niebankowymi – ostrzega BIS.

Bieżący rok już przyniósł napięcia na rynkach obligacji. Masowa wyprzedaż brytyjskich papierów skarbowych odświeżyła wspomnienia kryzysu z 2022 r. w Wielkiej Brytanii, a porównywalne wydarzenia w Japonii wywołały globalne reperkusje, które dotknęły również amerykańskie obligacje skarbowe. – Reakcje rynków mogą nastąpić w każdej chwili, czasem w zależności od wydarzeń politycznych lub gospodarczych. Kluczowe będzie ograniczenie tych słabości, zanim do takich reakcji dojdzie – powiedział Hernández de Cos.

Apel o dyscyplinę monetarną

W ramach swojej roli doradczej wobec banków centralnych BIS przekonuje, że rygorystyczna dyscyplina monetarna pozostaje konieczna, aby oczekiwania inflacyjne nie wymknęły się spod kontroli po niedawnych skokach cen energii i innych szokach podażowych. Decydenci nie powinni wahać się przed podniesieniem stóp procentowych, jeśli będzie to potrzebne, nawet gdyby miało to obciążyć krótkoterminowy wzrost gospodarczy.

• Poszczególne polityki wzajemnie się wzmacniają. Rygorystyczna polityka budżetowa stanowi fundament wiarygodności monetarnej i stabilności finansowej. Solidne regulacje zwiększają odporność rynków, chronią przestrzeń budżetową i ograniczają potrzebę częstych interwencji banków centralnych. Wiarygodna polityka monetarna ma kluczowe znaczenie – podsumowują autorzy raportu.