Dostęp do opieki zdrowotnej na terenach wiejskich Walonii – koniec refundacji teleporad telefonicznych wywołuje obawy

Ponad połowa gmin w Walonii zmaga się dziś z niedoborem lekarzy rodzinnych, a zakończenie refundacji konsultacji telefonicznych budzi niepokój o pogłębienie nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej. Waloński minister zdrowia Yves Coppieters opowiada się za wprowadzeniem uregulowanych rozwiązań alternatywnych, jednocześnie podkreślając, że nie istnieje jedno skuteczne rozwiązanie problemu narastającej pustyni medycznej. Spośród 252 gmin regionu aż 132 uznawane są obecnie za obszary dotknięte niedoborem lekarzy rodzinnych. Najtrudniejsza sytuacja panuje na terenach wiejskich, gdzie znalezienie lekarza prowadzącego jest szczególnie utrudnione.

Teleporady jako wsparcie przy brakach kadrowych

W obliczu rosnącego niedoboru personelu medycznego teleporady stanowiły istotne wsparcie dla systemu ochrony zdrowia. Jak jednak zwrócił uwagę poseł Eddy Fontaine (PS) podczas prac komisji, federalny instytut ubezpieczeń zdrowotnych INAMI zakończył 15 lutego 2025 r. refundację konsultacji realizowanych telefonicznie.

W dalszym ciągu refundowane pozostają konsultacje wideo, przy czym obowiązuje system bezpośrednich rozliczeń – tiers payant – między lekarzem a kasą chorych. Zmiana ta budzi jednak obawy o pogłębienie wykluczenia cyfrowego, szczególnie wśród osób starszych oraz mieszkańców żyjących w izolacji. Problemem pozostaje również ograniczony dostęp do szybkiego internetu i infrastruktury światłowodowej w niektórych częściach Walonii.

Włoski model jako możliwa inspiracja

Zapytany o ryzyko pogłębiania się nierówności w dostępie do świadczeń zdrowotnych Yves Coppieters wskazał możliwe kierunki działań, które mogłyby ograniczyć bariery technologiczne. Jako przykład przywołał rozwiązania stosowane we Włoszech, gdzie telemedycyna opiera się na fizycznych punktach pośrednich. Pacjent zgłasza się do placówki medycznej, a pielęgniarka inicjuje połączenie wideo z lekarzem, który prowadzi konsultację na odległość.

Minister podkreślił, że obecność wykwalifikowanego personelu przy pacjencie ma duże znaczenie – pozwala obserwować jego stan i reakcje oraz zapewnia wsparcie w trudnych momentach, na przykład przy przekazywaniu diagnozy lub wyjaśnianiu zaleceń terapeutycznych. Zaznaczył jednocześnie, że teleporady nie są rozwiązaniem wszystkich problemów, a jedynie jedną z możliwych opcji stosowanych w określonych sytuacjach.

Działania systemowe nadal rozwijane

Aby przeciwdziałać problemowi u jego podstaw, rząd waloński kontynuuje wdrażanie istniejących mechanizmów wsparcia. Jednym z nich jest fundusz Impulseo 1, który oferuje pomoc finansową młodym lekarzom decydującym się na otwarcie praktyki w rejonach szczególnie dotkniętych niedoborem kadr.

Promowany jest również model zintegrowanych struktur opieki zdrowotnej (Associations de santé intégrée, ASI), obejmujący między innymi domy medyczne. Inwestycje w wyposażenie placówek na obszarach wiejskich wspierane są ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (FEADER).

Równolegle działa grupa robocza zajmująca się medycyną rodzinną, która pracuje nad zmianami w funkcjonowaniu lokalnych kręgów lekarskich oraz nad zwiększeniem atrakcyjności staży dla lekarzy rezydentów. Celem tych działań jest zarówno zachęcenie młodych lekarzy do osiedlania się w regionach z niedoborem specjalistów, jak i zapewnienie ich długoterminowej obecności na tych obszarach.