Pierwsza fala wykluczeń: 58% dotkniętych to młodzi mieszkańcy Walonii

Reforma systemu zasiłków dla bezrobotnych w Belgii wchodzi w decydującą fazę, a jej pierwsze skutki będą widoczne już 1 stycznia 2026 r. Z najnowszych danych Krajowego Urzędu Zatrudnienia (ONEM) wynika, że w Walonii pierwsza fala wykluczeń z systemu obejmie 13 886 osób. Wbrew powszechnemu przekonaniu, że dotyczy ona głównie starszych, długoletnich bezrobotnych, ponad połowa wykluczonych to osoby młode – poniżej 30. roku życia.

Perspektywa utraty świadczeń wywołała prawdziwy szturm na ośrodki szkoleniowe w regionie. Forem, waloński urząd pracy, odnotował wzrost liczby zapisów o 6% od początku roku, a sam wrzesień przyniósł aż 13% wzrost w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. To wyraźny sygnał, że osoby zagrożone utratą zasiłków próbują aktywnie poprawić swoją sytuację zawodową.

Reforma wymierzona głównie w młodych

Reforma, zainicjowana przez ministra zatrudnienia Davida Clarinvala (MR), ograniczy od początku przyszłego roku okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych do maksymalnie 24 miesięcy. Osoby pozostające bez pracy ponad 20 lat zostaną całkowicie wykluczone z systemu. Jednocześnie zasiłki integracyjne, przyznawane młodym osobom po zakończeniu edukacji, będą wypłacane przez rok zamiast dotychczasowych trzech lat.

W całym kraju pierwsza fala wykluczeń obejmie 21 723 osoby, z czego połowa ma mniej niż 30 lat i korzysta z zasiłków integracyjnych. Dane te obalają mit, że reforma dotyczy wyłącznie starszych i długotrwale bezrobotnych.

Walonia najdotkliwiej odczuje skutki reformy

To właśnie Walonia będzie regionem najbardziej dotkniętym pierwszą falą wykluczeń. Spośród 13 886 osób zagrożonych utratą świadczeń aż 7 726 – czyli 58% – to osoby poniżej 30. roku życia.

Bezrobotni powyżej 45. roku życia stanowią jedną trzecią wszystkich objętych reformą (4 500 osób), w tym 2 972 po 55. roku życia. Wbrew powszechnym opiniom, osoby pozostające bez pracy od ponad 20 lat to zdecydowana mniejszość w porównaniu z młodymi beneficjentami zasiłków integracyjnych.

Profil osób objętych wykluczeniem

Dane ONEM pozwalają nakreślić szczegółowy profil osób, które utracą prawo do świadczeń. Mężczyźni stanowią nieco ponad połowę (54%), kobiety – 46%.

Struktura wykształcenia jest wymowna: ponad 90% wykluczonych ma niskie lub średnie wykształcenie. Dokładnie 41% nie ukończyło szkoły średniej, 50% ma dyplom szkoły średniej, a tylko 8,6% ukończyło studia wyższe.

Jeśli chodzi o sytuację rodzinną, jedna na trzy osoby żyje samotnie, co oznacza brak dodatkowego dochodu w gospodarstwie domowym. Głowy rodzin stanowią 28%, natomiast współmieszkańcy – 39%.

Bruksela w nieco innej sytuacji

W Brukseli struktura wykluczonych z zasiłków jest podobna pod względem płci, narodowości i wykształcenia, ale różni się wiekiem. Młodzi poniżej 30. roku życia stanowią tu jedynie jedną czwartą wykluczonych, podczas gdy w Walonii – aż połowę.

Powroty do pracy często nietrwałe

Wśród młodych osób ubiegających się o zasiłki wskaźnik integracji zawodowej wynosi 62%, co na pierwszy rzut oka wydaje się pozytywnym wynikiem. Jednak dane te wymagają szerszego kontekstu: zatrudnienie często okazuje się krótkotrwałe i niestabilne. Aż 25% młodych osób miało co najmniej 20 różnych umów o pracę od stycznia 2024 r., co świadczy o dużej rotacji i braku stabilizacji zawodowej.

Kolejne fale wykluczeń już w przygotowaniu

Zgodnie z harmonogramem ONEM, w najbliższych dniach zostanie wysłana kolejna seria zawiadomień do około 45 000 osób poszukujących pracy – w tym 13 500 w Brukseli i 21 000 w Walonii. Druga fala wykluczeń zaplanowana jest na 1 marca 2026 r. i obejmie osoby bez pracy od ponad ośmiu lat.

Do lipca 2027 r. ONEM planuje wysłać łącznie 283 424 pisma, a 193 904 osoby mają zostać faktycznie wykluczone z systemu. Walonia będzie stanowić prawie połowę wszystkich dotkniętych – 88 561 osób.

Wyzwania dla polityki społecznej

Choć autorzy reformy argumentują, że jej celem jest aktywizacja zawodowa i ograniczenie długotrwałego bezrobocia, coraz częściej pojawiają się wątpliwości co do jej skutków społecznych. Niepokój budzi zwłaszcza wysoki odsetek młodych ludzi wśród wykluczonych – grupy, która już teraz boryka się z niestabilnością zatrudnienia i trudnościami w znalezieniu stałej pracy.

Otwarte pozostaje pytanie, czy system opieki społecznej i lokalne ośrodki pomocy (CPAS/OCMW) będą w stanie udźwignąć rosnącą liczbę osób pozbawionych zasiłków. Czy reforma faktycznie zmotywuje bezrobotnych do podjęcia pracy, czy raczej pogłębi ubóstwo wśród najbardziej wrażliwych grup mieszkańców Belgii? Odpowiedź na to pytanie przyniosą najbliższe miesiące.