Elia inwestuje za mało i za wolno – waloński regulator ostro krytykuje plan modernizacji sieci

Elia inwestuje za mało, zbyt wolno i bez wystarczającej przejrzystości – tak w skrócie brzmi surowa opinia walońskiego regulatora rynku energii CWaPE na temat planu modernizacji przedstawionego przez operatora sieci przesyłowej energii elektrycznej. Plan ma odciążyć coraz bardziej przeciążoną sieć na południu kraju. Regulator krytykuje przede wszystkim tempo realizacji inwestycji, ich planowanie i brak przejrzystości.

Ponad 1 000 firm czeka na przyłączenie

W Walonii ponad 1 000 przedsiębiorstw nie może uzyskać przyłączenia do sieci z powodu bezprecedensowego wzrostu liczby wniosków, związanych m.in. z rozbudową zakładów przemysłowych, magazynami energii czy stacjami ładowania.

Choć zaczęto opracowywać rozwiązania tymczasowe, takie jak elastyczne przyłączenia, sytuacja może się naprawdę poprawić dopiero po rozbudowie fizycznej infrastruktury.

Zadanie to w dużej mierze spoczywa na Elii, która odpowiada za modernizację stacji transformatorowych, czyli punktów łączących sieć przesyłową z siecią dystrybucyjną, dzięki którym prąd trafia do odbiorców. Zdaniem CWaPE Elia nie wywiązuje się ze swoich obowiązków.

Niedoinwestowanie czy złe planowanie?

„Wyraźnie widać, że choć Elia uwzględniła w swoim planie projekty wzmocnienia sieci, to z nielicznymi wyjątkami nie zostaną one zrealizowane na czas, by zaspokoić potrzeby” – czytamy w dokumencie. Z 82 stacji transformatorowych, które w regionie mają zostać wzmocnione do 2036 r., tylko 12 zostanie według regulatora zmodernizowanych w terminie. Jak ocenia CWaPE, Elia zwleka także z pracami, które pozwoliłyby na elastyczne przyłączanie jednostek wytwórczych.

„Narastające opóźnienia, wielokrotne przesuwanie terminów i powtarzająca się rozbieżność między zapowiadanymi a faktycznie zrealizowanymi inwestycjami pokazują, że potrzebna jest wyraźna zmiana tempa” – zaapelowała CWaPE. Mimo to regulator zatwierdził plan Elii z pewnymi zastrzeżeniami, aby uniknąć zablokowania prac.

Regulatora szczególnie irytuje brak uzasadnień ze strony Elii. „W wielu przypadkach planowane wzmocnienia następują kilka lat po terminie, w którym zidentyfikowano potrzebę. W innych przypadkach do przewidywanego rozwiązania nie przypisano jeszcze żadnego konkretnego harmonogramu, a niektóre projekty opisano po prostu jako »do zaplanowania« lub wymagające dodatkowych analiz” – pisze CWaPE. Zdaniem regulatora plan inwestycyjny jest „niewystarczająco precyzyjny” i nie pozwala w pełni ocenić, czy spełnia wymogi dotyczące ciągłości dostaw, bezpieczeństwa i rozwoju sieci.

„Nie kwestionujemy wysokości inwestycji zaplanowanych przez Elię, ale mamy wiele pytań co do realizacji prac” – wyjaśnia dyrektor techniczny CWaPE Frédéric Jacquemin. Elia przypomina z kolei o wyjątkowym kontekście, w jakim działa, czyli bezprecedensowym wzroście zapotrzebowania na energię elektryczną. Przekłada się on na gwałtowny wzrost liczby wniosków o przyłączenie do sieci, która w wielu miejscach wymaga znacznego wzmocnienia.

Fala krytyki

Sytuacja, w której regulator zarzuca Elii zbyt małe inwestycje, to w pewnym sensie świat postawiony na głowie. W ostatnich latach operator sieci był wielokrotnie krytykowany za gwałtowny wzrost taryf dla odbiorców, wynikający bezpośrednio z ogromnych planów inwestycyjnych, które mają dostosować kraj do transformacji energetycznej i elektryfikacji społeczeństwa.

Należy przy tym podkreślić, że CWaPE ocenia plan Elii wyłącznie pod względem technicznym. Kwestie taryfowe, a więc ekonomiczne, należą do kompetencji federalnego regulatora CREG i pozostają poza zakresem jej analizy.

2 miliardy euro na walońską sieć

Elia zapowiedziała już znaczne zwiększenie inwestycji w sieć. W nadchodzącej dekadzie blisko 2 miliardy euro zostanie przeznaczonych na wzmocnienie sieci w Walonii. Przełoży się to także na wyraźne przyspieszenie prac – z 12 transformatorów do sieci dystrybucyjnych instalowanych rocznie do 45, a następnie do 70 w perspektywie 2038 r.

Operator zapewnia, że będzie kontynuował dialog z regulatorem, aby udzielić wszelkich potrzebnych wyjaśnień i poprawić komunikację przy kolejnych wersjach planu, publikowanych co roku. Jak jednak ustalono, nie przeszkodziło mu to w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie opinii regulatora.