Europejska przepustka socjalna i szybsze uznawanie dyplomów – Komisja Europejska chce ułatwić pracę w innych państwach UE

Komisja Europejska chce usunąć bariery administracyjne, które wciąż zniechęcają firmy do zatrudniania pracowników z innych państw Unii Europejskiej. We wtorek zaproponowała wprowadzenie tzw. europejskiej przepustki w zakresie zabezpieczenia społecznego oraz ułatwienia dotyczące przenoszenia i uznawania dyplomów. Według Komisji likwidacja przeszkód ograniczających mobilność pracowników ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności i suwerenności Europy.

Chęć wyjazdu a rzeczywistość

Prawie co piąty Europejczyk deklaruje gotowość do podjęcia pracy w innym państwie UE, jednak w innym kraju członkowskim faktycznie mieszka tylko 4 procent obywateli w wieku produkcyjnym. Jedną z przyczyn tej różnicy jest ostrożność małych i średnich przedsiębiorstw, które niechętnie zatrudniają osoby z zagranicy ze względu na uciążliwe lub niejasne procedury dotyczące zabezpieczenia społecznego i uznawania kwalifikacji.

Jak podkreśla Komisja, w sytuacji, gdy całe sektory gospodarki borykają się z niedoborem pracowników, usunięcie barier ograniczających mobilność jest niezbędne.

Unijna egzekutywa przyjęła we wtorek pakiet propozycji legislacyjnych w ramach planu „One Europe, One Market”, którego celem jest pogłębienie integracji jednolitego rynku. „To pakiet działań, który gwarantuje każdemu jasne prawa socjalne w całej Unii Europejskiej, niezależnie od tego, gdzie zdecyduje się mieszkać lub pracować” – podsumowała Roxana Mînzatu, wiceprzewodnicząca wykonawcza Komisji odpowiedzialna za prawa socjalne.

Cyfrowa przepustka i silniejszy urząd

Komisja proponuje utworzenie europejskiej przepustki w zakresie zabezpieczenia społecznego (ESSPASS), która ma w praktyce ułatwić przenoszenie uprawnień pracowników między państwami. Niezależnie od tego, w którym kraju UE będą przebywać, w cyfrowym portfelu będą mogli przechowywać uwierzytelnione dokumenty, takie jak zaświadczenie A1, potwierdzające, któremu systemowi zabezpieczenia społecznego podlegają, oraz Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego. Dokumenty mają zostać ujednolicone w całej Unii, a organy krajowe będą mogły natychmiast sprawdzić ich autentyczność – podobnie jak w przypadku unijnego certyfikatu covidowego.

Równolegle Komisja chce rozszerzyć uprawnienia Europejskiego Urzędu ds. Pracy (ELA) z siedzibą w Bratysławie, aby skuteczniej zwalczać nadużycia. W każdym państwie członkowskim miałby powstać punkt kontaktowy wspierający organy krajowe w ocenie ryzyka oraz w lepszym ukierunkowywaniu kontroli.

„Przyznanie Urzędowi ds. Pracy prawa do wszczynania własnych dochodzeń w sprawie transgranicznego wyzysku to kluczowy krok naprzód” – oceniła Esther Lynch, sekretarz generalna Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (CES).

Łatwiejsze uznawanie kwalifikacji

W ramach tego samego „pakietu na rzecz sprawiedliwej mobilności pracowników” trzecie unijne rozporządzenie ma ułatwić przenoszenie kompetencji zawodowych. Trudności z porównywaniem i weryfikacją w jednym państwie dyplomów uznawanych w innym nadal ograniczają mobilność pracowników, podczas gdy 22 procent zatrudnionych wykonuje jeden z 2 700 zawodów regulowanych w UE.

Podobnie jak dokumenty dotyczące zabezpieczenia społecznego, dyplomy będzie można przechowywać w cyfrowym portfelu. Procedury uznawania kwalifikacji między państwami członkowskimi mają zostać wyraźnie przyspieszone, choć do powszechnego automatycznego uznawania dyplomów nadal będzie daleko.

Zmiany przygotowywane są również dla osób pochodzących z państw spoza UE. Ich kwalifikacje mają być uznawane według jednolitych zasad w całej Unii. Obecnie 40 procent pracowników spoza Europy posiada kwalifikacje wyższe, niż wymaga wykonywana przez nich praca. Według Komisji niewłaściwe uznawanie kwalifikacji zawodowych należy do dziesięciu najbardziej dotkliwych dla europejskiej gospodarki barier na jednolitym rynku, określanych jako „Terrible Ten”.