Macierzyństwo a zwolnienia chorobowe: matki znacznie częściej narażone na problemy psychiczne niż ojcowie

Badanie przeprowadzone przez Mutualités libres pokazuje, jak dużą rolę rodzicielstwo odgrywa w zwolnieniach chorobowych związanych z zaburzeniami psychicznymi. Różnica między ryzykiem dotyczącym matek i ojców okazuje się bardzo wyraźna, szczególnie w rodzinach wielodzietnych oraz w gospodarstwach prowadzonych przez jednego rodzica.

Skala badania

W związku z rosnącym znaczeniem politycznej debaty o absencji chorobowej Mutualités libres przeanalizowały dane ponad 310 000 ubezpieczonych z okresu ośmiu lat, od 2017 do 2025 r. Badanie objęło zwolnienia trwające ponad miesiąc, wystawiane z przyczyn psychicznych. Uwzględniono zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, takie jak depresja, zaburzenia lękowe i psychoza, a także wypalenie zawodowe oraz wyczerpanie. Autorzy porównali poszczególne grupy według płci, liczby dzieci, statusu związku, sytuacji zawodowej i miejsca zamieszkania. Wyniki ujawniły bardzo duże różnice, zwłaszcza w parach, gdzie matki są dotknięte tym problemem nieproporcjonalnie częściej.

Wpływ na zdrowie psychiczne

Wpływ rodzicielstwa na karierę zawodową jest już dość dobrze opisany. W Belgii badacze odnotowali spadek dochodów matek o 43 procent, utrzymujący się nawet osiem lat po urodzeniu pierwszego dziecka. U ojców podobnego spadku nie zaobserwowano. Różnice te przekładają się także na zdrowie psychiczne. Matki żyjące w związku są 2,27 razy bardziej narażone na zwolnienie chorobowe z przyczyn psychicznych niż ojcowie w tym samym typie gospodarstwa domowego. W przypadku samotnych matek ryzyko jest prawie pięciokrotnie wyższe w związku ze zwolnieniami spowodowanymi depresją czy wypaleniem. Ojcostwo nie tylko wydaje się nie zwiększać zagrożenia u mężczyzn, lecz wręcz działać ochronnie, ponieważ ojcowie są mniej narażeni niż mężczyźni bezdzietni. Wraz z powiększaniem się rodziny ryzyko u kobiet rośnie przy każdym kolejnym dziecku poniżej 7. roku życia, podczas gdy u ojców pozostaje na podobnym poziomie.

Podział obowiązków i rynek pracy

Zdaniem Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (IEFH) źródłem tych różnic jest w dużej mierze nierówny podział obowiązków domowych i opiekuńczych w parach. W większości nadal przejmują je matki, które często muszą z tego powodu przechodzić na pracę w niepełnym wymiarze. Drugim wyjaśnieniem jest silnie podzielony belgijski rynek pracy. Jak zauważa rzeczniczka IEFH Véronique De Baets, kobiety stanowią 79,9 procent osób zatrudnionych w sektorze ochrony zdrowia i pomocy społecznej – zawodach słabo opłacanych, często obciążających i trudnych do pogodzenia z życiem rodzinnym. Według instytutu właśnie te czynniki tłumaczą niepokojące zmiany części wskaźników zdrowia kobiet w pracy, zwłaszcza niezdolności do pracy spowodowanej zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja i wypalenie zawodowe.