Trybunał Obrachunkowy alarmuje w sprawie finansów federalnych – problemem malejące dochody i rosnący dług

Belgijski Trybunał Obrachunkowy (Cour des comptes) ostrzegł przed wyraźnym pogorszeniem perspektyw budżetowych na poziomie federalnym. Choć wydatki państwa pozostają stosunkowo stabilne względem PKB, instytucja wskazuje przede wszystkim na spadające dochody oraz coraz wyższe koszty obsługi zadłużenia. We wtorek przedstawiciele Trybunału przedstawili swoje uwagi w Izbie Reprezentantów podczas omawiania korekty budżetu federalnego na 2026 r.

Nieznaczna poprawa teraz, znacznie gorsze prognozy później

W marcu komitet monitorujący szacował deficyt podmiotu nr 1 – obejmującego budżet federalny i zabezpieczenie społeczne – na 25,1 miliarda euro wobec 24,6 miliarda przewidzianych wcześniej w budżecie pierwotnym.

W kwietniu sytuację częściowo poprawiły działania korekcyjne oraz zmiany techniczne, które przyniosły poprawę salda finansowania o 615 milionów euro. Największy wpływ miało ponowne oszacowanie europejskich ceł, co dało dodatkowe 517 milionów euro, oraz wpływy z mechanizmu VVPRbis na poziomie 475 milionów euro. Jednocześnie dochody związane z programem “Terug naar werk”, dotyczącym reintegracji osób długotrwale chorych, zostały obniżone o 112 milionów euro.

W efekcie Trybunał przewiduje obecnie, że deficyt podmiotu nr 1 wyniesie w 2026 r. około 24,5 miliarda euro, czyli nieco mniej niż zakładano wcześniej. Jednocześnie instytucja alarmuje, że w kolejnych latach sytuacja ma się wyraźnie pogarszać. Według prognoz deficyt wzrośnie z 24,5 miliarda euro do 36,2 miliarda euro w 2029 r., co będzie odpowiadało około 5 procent PKB. Oznacza to pogorszenie salda o 11,7 miliarda euro, podczas gdy jeszcze w styczniu przewidywano wzrost jedynie o 6,6 miliarda.

Dochody spadają szybciej niż rosną wydatki

Trybunał wskazuje, że wydatki państwa zwiększą się w analizowanym okresie o 21,2 miliarda euro, podczas gdy dochody wzrosną jedynie o 12,8 miliarda euro. Jednocześnie udział wydatków w PKB pozostanie praktycznie stabilny – z 32,4 procent w 2026 r. do 32,5 procent w 2029 r. Znacznie bardziej niepokojący jest natomiast spadek udziału dochodów w PKB – z 30,4 procent do 29,5 procent.

Dodatkowym problemem pozostają szybko rosnące koszty obsługi długu publicznego. Według prognoz zwiększą się one z 12,3 miliarda euro w 2026 r. do 17,5 miliarda euro w 2029 r.

Doradca Trybunału Obrachunkowego Rudi Moens ocenił, że aby sprowadzić deficyt do europejskiego limitu wynoszącego maksymalnie 3 procent PKB, rząd federalny musiałby znaleźć oszczędności lub dodatkowe środki w wysokości od 15 do 20 miliardów euro.

Trybunał zwrócił również uwagę na szereg zagrożeń mogących dodatkowo obciążyć budżet wieloletni. Wśród nich wymieniono skutki gospodarcze konfliktu na Bliskim Wschodzie, negocjacje z Engie dotyczące nacjonalizacji elektrowni jądrowych, ryzyko związane z ewentualnym odblokowaniem rosyjskich aktywów w Euroclear oraz możliwy wpływ redukcji zatrudnienia w administracji na skuteczność kontroli podatkowych i społecznych.

Spór w koalicji o sposób ratowania budżetu

Uwagi Trybunału dotyczące erozji dochodów mogą pogłębić podziały w rządzie federalnym. N-VA i MR opowiadają się przede wszystkim za ograniczaniem wydatków. Z kolei CD&V, Vooruit i Les Engagés uważają, że konieczne jest również przyjrzenie się stronie dochodowej budżetu.

Poseł Xavier Dubois z Les Engagés pytał podczas posiedzenia komisji, czy problemy budżetowe wynikają głównie z malejących dochodów, a nie z poziomu wydatków. Niels Tas z Vooruit chciał ustalić, które wpływy podatkowe najbardziej ucierpiały wskutek spadku ich efektywności. Z kolei Koen Van den Heuvel z CD&V podkreślił, że dalsze prace nad budżetem powinny obejmować zarówno dochody, jak i wydatki, bez wzajemnego blokowania rozwiązań.

Odmienne stanowisko przedstawiła Alexia Bertrand z Open Vld. Jej zdaniem obciążenia podatkowe w Belgii są już bardzo wysokie i należy uważać, by nie osłabić konkurencyjności przedsiębiorstw. Według niej problemem pozostają przede wszystkim zbyt wysokie wydatki państwa.

Trybunał podkreśla swoją neutralność

Trybunał Obrachunkowy zaznaczył, że nie opowiada się po żadnej stronie politycznego sporu. Jak wyjaśnił Rudi Moens, dla instytucji nie ma znaczenia, czy równowaga budżetowa zostanie osiągnięta dzięki wyższym dochodom czy niższym wydatkom – najważniejsze jest uporządkowanie finansów publicznych.

Moens zauważył również, że część spadku udziału dochodów w PKB jest świadomym efektem polityki rządu, który chce obniżyć wysokie obciążenia podatkowe w Belgii.

Trybunał zwrócił też uwagę, że rozwiązania takie jak flexi-jobs czy ograniczanie składek na ubezpieczenia społeczne mogą dodatkowo osłabiać podstawę opodatkowania. Jak podkreślono, nie wiadomo jeszcze, czy nowe zasady dotyczące mechanizmu VVPRbis oraz rezerwy likwidacyjnej okażą się wystarczające, by zahamować wzrost liczby spółek zarządzających.