Leuven stworzyło wyjątkowy cmentarz dla dzieci

Cmentarz miejski w Leuven we Flandrii zakończył gruntowną przebudowę części przeznaczonej dla dzieci. Projekt powstał po rozmowach władz miasta z rodzicami, którzy stracili swoje dzieci. Zamiast tradycyjnych rzędów nagrobków stworzono zieloną przestrzeń z pagórkami, gdzie rodzice mogą samodzielnie urządzić miejsce pamięci swojego dziecka. Ostatnim etapem prac było ustawienie pali z symbolami orientacyjnymi.

Cmentarz bardziej przypomina park niż nekropolię

Cmentarz miejski w Leuven od dawna wyróżnia się nietypowym charakterem. Magazyn poświęcony tematyce żałoby Reveil przyznał mu tytuł „Najcieplejszego cmentarza Flandrii”. Odwiedzający często mają wrażenie, że znajdują się bardziej w parku niż na tradycyjnej nekropolii – można spotkać tam rowerzystów, osoby urządzające piknik czy słuchające muzyki.

Rozmowy z rodzicami ujawniły problem

Bezpośrednim impulsem do zmian była sytuacja dwóch rodzin, które w krótkim czasie straciły dzieci. Jak wyjaśniła radna Bieke Verlinden z partii Vooruit, miejsca pochówku przydzielano dotąd według kolejności numerów, przez co groby dzieci znalazły się tuż obok siebie.

Powodowało to trudne i niezręczne sytuacje. Rodzice odwiedzający jednocześnie groby swoich dzieci mieli poczucie naruszania wzajemnej intymności związanej z przeżywaniem żałoby. Verlinden przyznała, że z administracyjnego punktu widzenia taki układ wydawał się logiczny, jednak dla rodzin był odbierany jako nieodpowiedni. Władze miasta wcześniej nie dostrzegały problemu z tej perspektywy.

Zielona przestrzeń zamiast klasycznych rzędów grobów

Ponieważ konieczne było powiększenie cmentarza, Leuven stworzyło specjalny zespół projektowy, do którego dołączył architekt krajobrazu Joeri Steeno. Jak podkreśla, cmentarze dziecięce są często projektowane jako pomniejszone wersje nekropolii dla dorosłych, a właśnie od tego schematu chciano odejść.

Celem było stworzenie tak zwanego krajobrazu terapeutycznego – miejsca bez presji i bez klasycznych rzędów nagrobków, za to z dużą ilością zieleni. Nowa przestrzeń przypomina łąkę z niewielkimi pagórkami tworzącymi osobne wysepki. Miejsca pochówku znajdują się przy wzniesieniach lub na ich zboczach, a rodzice sami wybierają lokalizację oraz sposób jej zagospodarowania.

Steeno określa roślinność wewnątrz tej strefy jako „poetycką”. Posadzono tam między innymi magnolie. Z kolei wokół pojawiły się bardziej zwarte i gęste krzewy, które mają zapewniać poczucie osłonięcia i prywatności.

Dyskretna numeracja i symbole orientacyjne

Choć zrezygnowano z klasycznych rzędów grobów, zachowano element porządku organizacyjnego. Numery miejsc pochówku wygrawerowano dyskretnie w kamiennych obrzeżach.

Ostatnim elementem projektu są pale z symbolami orientacyjnymi wykonane przez pracowników cmentarza. Dzięki nim rodzice mogą łatwiej wskazać miejsce spoczynku dziecka, mówiąc na przykład, że znajduje się ono obok motyla albo księżyca.

Symboliczne miejsce dla dzieci martwo urodzonych

Na cmentarzu powróciła także tak zwana „łąka gwiazd”. Utworzono również nową przestrzeń przeznaczoną dla dzieci martwo urodzonych wiele lat temu, które w tamtym czasie nie mogły otrzymać oficjalnego miejsca pochówku z powodu obowiązujących przepisów.

Dla wielu rodziców był to ból noszony przez dziesięciolecia. Symboliczne miejsce pamięci, ozdobione rzeźbą konia na biegunach i osobistymi gwiazdkami, daje im możliwość upamiętnienia dziecka w fizycznej przestrzeni. Jak podkreśla Steeno, po reakcjach rodzin wyraźnie widać, jak duże ma to dla nich znaczenie.

Leuven chce inspirować inne gminy

Władze Leuven liczą na to, że projekt stanie się inspiracją dla innych gmin w Belgii. Bieke Verlinden podkreśla, że jest to zupełnie nowe podejście do projektowania cmentarzy dla dzieci.

Jak zaznacza, zmiany były możliwe dzięki rodzicom, którzy nie bali się mówić otwarcie o swoich potrzebach i zwrócić uwagi władz na problemy związane z dotychczasowym sposobem organizacji takich miejsc.