Sąd Kasacyjny krytycznie wobec Izby Lekarskiej – częściowe uchylenie zawieszenia lekarki

Sąd Kasacyjny częściowo uchylił orzeczenie dotyczące zawieszenia lekarki za wypowiedzi wygłoszone podczas manifestacji w Brukseli. W uzasadnieniu podkreślono, że opinie Izby Lekarskiej nie mogą stanowić wystarczającej podstawy prawnej do ograniczania wolności wypowiedzi. Sprawa, związana z okresem pandemii Covid-19, pokazuje granice stosowania zaleceń deontologicznych w postępowaniach dyscyplinarnych wobec lekarzy.

Geneza sprawy i wypowiedzi lekarki

Sprawa ma swoje źródło w wydarzeniach z 23 stycznia 2022 r. Podczas publicznego zgromadzenia ginekolog zakwestionowała skuteczność maseczek ochronnych oraz zwróciła uwagę na potencjalne ryzyka związane ze szczepieniami, zwłaszcza w przypadku kobiet w ciąży. Skrytykowała także lekarzy rodzinnych, wskazując na ich niechęć do przyjmowania pacjentów w gabinetach i podkreślając, że sama opiekowała się większą liczbą osób chorych na Covid-19.

Po jej wystąpieniu do Izby Lekarskiej w prowincji Hainaut wpłynęły skargi, w tym jedna od stowarzyszenia lekarzy rodzinnych. W efekcie wszczęto postępowanie dyscyplinarne oparte na dwóch zarzutach: niewłaściwego korzystania z wolności wypowiedzi w sposób sprzeczny z obowiązującym wówczas konsensusem naukowym oraz braku koleżeńskiego stosunku wobec innych lekarzy.

Decyzje organów dyscyplinarnych

W czerwcu 2023 r. rada prowincjalna Izby Lekarskiej zdecydowała o zawieszeniu lekarki w wykonywaniu zawodu na trzy miesiące. Decyzja ta została następnie podtrzymana przez organ odwoławczy w styczniu 2024 r. Orzeczenie opierało się między innymi na opiniach Rady Krajowej Izby Lekarskiej, które wskazywały na obowiązek zachowania ostrożności w publicznych wypowiedziach oraz unikania przekazywania informacji sprzecznych z aktualnym stanem wiedzy medycznej.

Stanowisko Sądu Kasacyjnego

Sąd Kasacyjny przypomniał, że ograniczenia wolności wypowiedzi muszą opierać się na jasnych i dostępnych przepisach prawa. Opinie Izby Lekarskiej, jako niewiążące, nie spełniają tego kryterium. W konsekwencji wykorzystywanie ich jako podstawy do nakładania sankcji dyscyplinarnych narusza art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Częściowe uchylenie wyroku

Sąd częściowo uchylił wcześniejsze orzeczenie. Dotyczy to fragmentu odnoszącego się do wypowiedzi lekarki na temat polityki sanitarnej. Jednocześnie utrzymano w mocy zarzut dotyczący braku koleżeńskiego podejścia wobec innych lekarzy.

Sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez inny skład rady odwoławczej Izby Lekarskiej, który będzie musiał wydać nowe rozstrzygnięcie bez opierania się na niewiążących opiniach.

Szersze znaczenie orzeczenia

Orzeczenie ma znaczenie wykraczające poza tę konkretną sprawę. Sąd Kasacyjny potwierdził, że lekarze uczestniczący w debacie publicznej korzystają z ochrony wolności wypowiedzi. Jednocześnie pozostają zobowiązani do przestrzegania zasad etyki zawodowej, w tym do zachowania właściwych relacji z innymi przedstawicielami zawodu.