Przeludnione więzienia i nowa umowa Belgii z Algierią zmieni zasady deportacji

We wtorek Belgia i Algieria zawarły porozumienie o readmisji, które umożliwia odsyłanie obywateli algierskich przebywających nielegalnie na terytorium Belgii do ich kraju. Umowę podpisano podczas wizyty ministra spraw zagranicznych Algierii Ahmeda Attafa w Brukseli. Dotychczas współpraca w tym zakresie była praktycznie zablokowana – w 2025 r. nakaz opuszczenia Belgii otrzymało 2 251 osób deklarujących obywatelstwo algierskie, jednak wydalono jedynie 85 z nich.

Przeludnione więzienia jako dodatkowa presja

Porozumienie wpisuje się w szerszą strategię rządu koalicji Arizona, który zmaga się z problemem przepełnienia zakładów karnych. Obecnie w belgijskich więzieniach przebywa 780 osób deklarujących obywatelstwo algierskie, z czego około 700 nie posiada prawa pobytu. Skala sytuacji jest szczególnie widoczna, gdy zestawi się te dane z faktem, że pod koniec ubiegłego tygodnia podobna liczba osadzonych spała na materacach rozłożonych na podłodze z powodu braku miejsc.

Obywatele Algierii stanowią drugą co do liczebności – po obywatelach Maroka – grupę osób objętych nakazem opuszczenia terytorium Belgii. Mimo to skuteczność deportacji była dotąd bardzo niska, głównie z powodu braku współpracy ze strony Algierii.

Zmiana stanowiska Algierii

Algieria od lat była uznawana za jednego z najtrudniejszych partnerów w zakresie przyjmowania własnych obywateli wydalanych z Europy. Ostatnio można jednak zauważyć zmianę podejścia. Kraj zgodził się m.in. na przyjęcie obywateli deportowanych z Francji, mimo niedawnych napięć dyplomatycznych między oboma państwami.

Od 2009 r. nielegalna emigracja w Algierii podlega sankcjom karnym. Prezydent Abdelmadjid Tebboune wydał również dekret dotyczący uregulowania statusu obywateli przebywających za granicą w trudnej sytuacji prawnej, jednocześnie zachęcając ich do powrotu do kraju.

Reakcja minister Van Bossuyt i kontekst prawny

Minister ds. azylu i migracji Anneleen Van Bossuyt z N-VA pozytywnie oceniła podpisanie porozumienia. Jej zdaniem umożliwi ono skuteczniejszą walkę z nielegalnym pobytem, odciąży system penitencjarny i poprawi bezpieczeństwo. Podkreśliła, że skuteczna polityka migracyjna wymaga realnej możliwości odsyłania osób bez prawa pobytu.

Porozumienie zostało zawarte w momencie, gdy minister mierzy się z krytyką po niedawnych wyrokach sądów. Conseil d’État/Raad van State (Rada Stanu – najwyższy sąd administracyjny) oraz Cour constitutionnelle/Grondwettelijk Hof (Trybunał Konstytucyjny) zakwestionowały jej decyzję o zaprzestaniu zapewniania zakwaterowania osobom ubiegającym się o azyl, które uzyskały już ochronę w innym państwie UE.

Współpraca także w sektorze energetycznym

Wizyta algierskiego ministra spraw zagranicznych w Brukseli dotyczyła nie tylko migracji. Ahmed Attaf podkreślił znaczenie rozwoju współpracy gospodarczej między oboma krajami. Belgijski minister spraw zagranicznych Maxime Prévot z partii Les Engagés zwrócił uwagę na strategiczną rolę Algierii jako partnera energetycznego.

Znaczenie tej współpracy rośnie w kontekście globalnego kryzysu energetycznego, który wpływa również na sytuację w Belgii, m.in. w związku z napięciami wokół Cieśniny Ormuz.