Ogrzewanie ciepłem ze ścieków – w Mechelen pierwsza w Belgii instalacja dla osiedla mieszkaniowego, docelowo 350 mieszkań i biur

Jak podaje publiczny nadawca RTBF w niedzielę 15 listopada 2026 roku, w Belgii rozwija się riotermia, czyli odzyskiwanie ciepła z kanalizacji do ogrzewania budynków. W nowej dzielnicy Keerdonk w Mechelen (Malines), niedaleko centrum miasta, uruchomiono właśnie jeden z najbardziej ambitnych projektów tego typu – pierwszy w Belgii, który obsługuje kompleks mieszkaniowy.

Jak to działa

Kilka metrów pod powierzchnią, na dnie kanału ściekowego, zamontowano wymiennik ciepła w postaci długiej metalowej płyty o długości około 140 metrów. Ścieki mają przez cały rok temperaturę od 15 do 20 stopni. Przez kontakt z metalem oddają ciepło płynowi, który krąży po drugiej stronie ścianki – oba płyny nigdy się ze sobą nie stykają. Ogrzany płyn trafia na powierzchnię do pompy ciepła.

„To łatwe w instalacji, bo korzystamy z infrastruktury, która już istnieje” – tłumaczy Maarten Raemdonck, odpowiedzialny za innowacje w firmie Aquafin, głównym operatorze oczyszczania ścieków we Flandrii. Menno Janssens, prezes i współzałożyciel firmy Noven, pokazał w lokalu technicznym budynku, że płyn wypływa z kanalizacji o temperaturze około 20 stopni. Pompy ciepła podnoszą ją do 55 stopni na potrzeby ciepłej wody użytkowej, a następnie woda trafia do zasobników i do mieszkań.

350 mieszkań i biur, zapas z geotermii

Docelowo z tej sieci ciepłowniczej ma korzystać nawet 350 mieszkań i biur. Gdy riotermia nie wystarczy, na przykład podczas silnych mrozów, uzupełni ją ciepło z gruntu – na terenie Keerdonk wykonano odwierty geotermalne. Według inicjatorów projekt pokazuje, że w Belgii można ogrzewać budynki w 100 proc. lokalnie i bez paliw kopalnych. „To jest przyszłość. Trzeba wykorzystywać energię dostępną na miejscu, np. w gruncie i w kanalizacji, i przestać importować energię z zewnątrz” – mówi Janssens.

Głównie dla dużych miast

Riotermia wymaga dość dużego przepływu ścieków, aby była opłacalna, dlatego sprawdza się przede wszystkim w większych miastach. Potencjał w Belgii jest jednak duży. Aquafin przygotował mapę Flandrii z kanałami, które nadają się do takich instalacji, i zachęca gminy oraz prywatnych deweloperów do korzystania z niej. „Zinwentaryzowaliśmy wszystkie kanały, którymi płynie wystarczająco dużo ścieków. Mapa jest do dyspozycji miast i gmin. To energia odnawialna, która inaczej się marnuje” – podkreśla Raemdonck.