Blisko czterech na dziesięciu mieszkańców Belgii wciąż w cyfrowej słabości – wśród seniorów to 81 procent

W 2025 r. 39 procent osób w wieku od 16 do 74 lat mieszkających w Belgii pozostawało w sytuacji cyfrowej słabości – albo dlatego, że w ogóle nie korzystały z internetu, albo z powodu niskich kompetencji cyfrowych. W grupie wiekowej od 75 do 89 lat odsetek ten sięga aż 81 procent. Tak wynika z czwartej edycji Barometru Włączenia Cyfrowego opublikowanego przez Fundację Króla Baudouina. Badanie pokazuje jednocześnie szybki rozwój sztucznej inteligencji: 42 procent osób w wieku od 16 do 89 lat deklaruje, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy korzystało z narzędzia opartego na AI.

Barometr przygotowały zespoły badawcze IACCHOS-CIRTES z UCLouvain oraz imec-mict-UGent na podstawie danych pochodzących z badania Statbel z 2025 r. Opracowanie od 2020 r. śledzi zmiany w społecznych nierównościach cyfrowych w Belgii. Najnowsza edycja po raz pierwszy uwzględnia osoby w wieku od 75 do 89 lat, wydatki na internet i telekomunikację, poczucie wykluczenia wśród osób niekorzystających z sieci, a także sposoby wykorzystywania sztucznej inteligencji.

Dostęp jest, kompetencji brakuje

Dostęp do internetu jest już niemal powszechny – 95 procent gospodarstw domowych w Belgii posiada łącze internetowe w domu. Wśród osób w wieku od 16 do 74 lat z internetu nie korzysta 4 procent. W grupie od 75 do 89 lat odsetek ten wynosi jednak 34 procent, natomiast wśród osób z niskim poziomem wykształcenia oraz emerytów sięga 11 procent.

Rośnie również korzystanie z podstawowych usług online, ale różnice pomiędzy poszczególnymi grupami pozostają znaczne. Wśród internautów z niskim poziomem wykształcenia 36 procent nie korzysta z internetowych usług administracyjnych – to cztery razy więcej niż wśród absolwentów szkół wyższych. Odsetek ten wynosi 38 procent wśród osób łączących się z internetem wyłącznie przez smartfon, wobec 12 procent w grupie korzystającej z kilku sposobów dostępu do sieci.

Blisko trzech użytkowników na dziesięciu, czyli 28 procent, korzysta z pomocy innej osoby przy załatwianiu spraw urzędowych przez internet. Dotyczy to 40 procent osób z niskim poziomem wykształcenia oraz 36 procent osób posiadających niskie kompetencje cyfrowe.

Niewielka poprawa od 2023 r.

Łącznie 39 procent osób w wieku od 16 do 74 lat uznawanych jest za znajdujące się w sytuacji cyfrowej słabości. W tej grupie 4 procent w ogóle nie korzysta z internetu, natomiast 35 procent ma niskie kompetencje cyfrowe. Wskaźnik poprawił się zaledwie o jeden punkt procentowy w porównaniu z 2023 r., gdy wynosił 40 procent.

Różnice społeczne nadal pozostają wyraźne. Cyfrowa słabość dotyczy 67 procent osób z niskim poziomem wykształcenia, 48 procent osób o niskich dochodach, 47 procent osób posiadających obywatelstwo kraju spoza Unii Europejskiej, 56 procent osób deklarujących problem zdrowotny lub niepełnosprawność oraz 41 procent osób poszukujących pracy. W grupie od 75 do 89 lat wskaźnik ten sięga 81 procent.

Jedną z najsłabiej opanowanych umiejętności pozostaje bezpieczeństwo w internecie. Ponad jedna czwarta, czyli 27 procent internautów w wieku od 16 do 74 lat, nie posiada w tym zakresie żadnych kompetencji. Problem dotyczy również młodych osób – co piąta osoba w wieku od 16 do 24 lat nie dysponuje żadnymi umiejętnościami w dziedzinie bezpieczeństwa cyfrowego.

Sztuczna inteligencja pogłębia różnicę pokoleń

Barometr po raz pierwszy mierzy również korzystanie ze sztucznej inteligencji. Łącznie 42 procent osób w wieku od 16 do 89 lat deklaruje, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy używało narzędzia opartego na AI. W grupie od 16 do 24 lat odsetek ten wynosi 75 procent, podczas gdy wśród osób w wieku od 75 do 89 lat sięga zaledwie 8 procent.

Fundacja Króla Baudouina zwraca uwagę, że nowe technologie mogą same stać się kolejnym źródłem nierówności dla osób, które nie posiadają kompetencji pozwalających korzystać z nich w sposób świadomy i samodzielny.

Poczucie wykluczenia i koszty łącza

Brak dostępu do internetu lub rezygnacja z korzystania z sieci wiążą się również z poczuciem wykluczenia. Wśród osób niekorzystających z internetu w wieku od 16 do 89 lat 56 procent deklaruje silne lub bardzo silne poczucie wykluczenia – odpowiednio 24 i 32 procent. W grupie od 75 do 89 lat wskaźnik ten sięga 75 procent, a wśród osób o niskich dochodach wynosi 62 procent.

Koszt dostępu do internetu proporcjonalnie bardziej obciąża budżety gospodarstw domowych o niższych dochodach. Takie gospodarstwa przeznaczają na internet średnio 617 euro rocznie, czyli kwotę zbliżoną do wydatków ponoszonych przez gospodarstwa zamożniejsze, mimo zdecydowanie niższych dochodów. Rodziny niepełne, które według Barometru są w całości podłączone do sieci, wydają średnio 841 euro rocznie.

Zdaniem Fundacji Króla Baudouina nierówności cyfrowe coraz mniej dotyczą samego dostępu do internetu, a coraz bardziej warunków tego dostępu, poziomu kompetencji oraz możliwości samodzielnego korzystania z usług cyfrowych. Organizacja postuluje między innymi zapewnienie dostępnych usług online, odpowiednio dopasowanego wsparcia, stałego rozwijania kompetencji cyfrowych oraz utrzymania rozwiązań niecyfrowych, aby zagwarantować wszystkim dostęp do podstawowych usług i praw.