Spór o ośrodek kultury na Forest – odnowione opactwo ABŸ może stać puste

Od kilku miesięcy trwa konflikt między ośrodkiem kultury Brass na Forest a premier Federacji Walonia-Bruksela (FWB) i minister kultury Elisabeth Degryse (Les Engagés). Sprawa ma przede wszystkim charakter techniczny i proceduralny, jednak na obecnym etapie może zagrozić prawidłowemu otwarciu części ABŸ – tak nazywa się odnawiane opactwo na Forest, którego renowacja ma zakończyć się pod koniec 2029 r.

Nowa sala teatralna w opactwie

Brass działa od 18 lat. Obecnie mieści się w dawnych warzelniach i maszynowniach browaru Wielemans-Ceuppens przy avenue Van Volxem, w tym samym budynku co centrum sztuki współczesnej Wiels. Od 2022 r. realizowany jest duży projekt renowacji opactwa na Forest, który daje ośrodkowi perspektywę rozszerzenia działalności o zupełnie nową salę teatralną powstającą na terenie obiektu.

Aby móc realizować to nowe zadanie, Brass potrzebuje uznania FWB w dziedzinie sztuk scenicznych. Wiąże się ono z przyznaniem dotacji i umożliwia prowadzenie sali. Gdy w 2023 r. wniosek trafił do ówczesnej minister kultury Bénédicte Linard z partii Ecolo, wyraziła ona zgodę pod jednym warunkiem – zakończenia prac w ABŸ.

Podwójne standardy?

„Trzeba być całkowicie uczciwym: minister Linard postawiła warunek związany z salą widowiskową w opactwie” – mówi dyrektor Brass Frédéric Fournes. Warunek miał obowiązywać w okresie umowy programowej ośrodka na lata 2024-2028. Problem w tym, że budowa jest mocno opóźniona, a Elisabeth Degryse, powołując się na obowiązujące przepisy, unieważniła ten warunek zawieszający. Stało się tak mimo tego, że sama przedłużyła do 2030 r. umowy programowe wszystkich ośrodków kultury FWB.

W rezultacie Brass będzie musiał rozpocząć całą procedurę od nowa podczas kolejnej rundy przyznawania uznania, zaplanowanej na 2030 r. Tymczasem sala w ABŸ ma zostać oddana do użytku pod koniec 2029 r. Oznacza to, że Brass nie będzie mógł z niej korzystać przed 2031 r. – ani pod względem prawnym, ani praktycznym, ponieważ nie otrzyma środków od FWB.

„Warunki uznania nie zostały spełnione w wyznaczonym terminie i nie możemy przyznać kolejnego odstępstwa” – podkreśla Nico Patelli z gabinetu premier. Po stronie Forest władzom zarzuca się jednak sztywność i stosowanie podwójnych standardów. „Minister odbiera nam środki, a jednocześnie wykazuje się życzliwą elastycznością w Walonii. Potwierdziła uznanie dla Spott w Louvain-la-Neuve, choć ich sala jest w remoncie i niedostępna od 1 czerwca” – mówi Frédéric Fournes.

Gabinet nie chciał komentować sprawy Spott, ale podkreśla, że FWB nie wycofuje się ze swojego zaangażowania w ABŸ. Pytana w kwietniu przez opozycję z Ecolo i PTB podczas debaty w komisji kultury, premier zakładała, że do dotychczasowych opóźnień mogą dojść kolejne. Zaznaczała przy tym, że otwarcie obiektu przewidziane jest „w zasadzie” na koniec 2029 r.

FWB przerzuca problem na gminę

Co jednak stanie się, jeśli sala rzeczywiście zostanie otwarta pod koniec 2029 r. lub w 2030 r.? Elisabeth Degryse liczy na to, że gmina Forest poradzi sobie z prowadzeniem tej części ABŸ w inny sposób. „Jeśli wszystkie warunki rzeczywiście zostaną spełnione, Brass będzie mógł uzyskać uznanie od 1 stycznia 2031 r. W międzyczasie gmina będzie mogła realizować w tej przestrzeni inne projekty. Chętnych nie brakuje i nie wątpię, że służby gminne wykażą się elastycznością” – zapewnia.

Zamknięcie dyskusji poprzez przerzucenie problemu na gminę nie przekonuje jednak strony z Forest. Zainteresowani zastanawiają się, jaki operator mógłby lepiej zagospodarować tę przestrzeń, a jeśli taki się znajdzie – na jakich zasadach i z jakimi środkami miałby działać. Ostatecznie sprawę rozstrzygnie Rada Stanu, ponieważ Brass kończy przygotowywanie odwołania.

Burmistrz liczy na zmianę decyzji

Burmistrz Forest Charles Spapens (PS), który od 2012 r. pełnił również funkcję radnego ds. kultury, wierzy, że gabinet Elisabeth Degryse zmieni zdanie. „Ta decyzja stawia Brass w trudnej sytuacji, a przecież jest on ważnym filarem naszej polityki kulturalnej. Uznanie w dziedzinie sztuk scenicznych pozwalało właśnie rozwijać ten kierunek w długiej perspektywie” – ubolewa.

Mimo to socjalista pozostaje optymistą. „Mamy nadzieję, że szybko uda się znaleźć rozwiązanie, bo mam wrażenie, że ta sprawa wynika przede wszystkim z nieporozumienia” – mówi. Gabinet premier jest jednak innego zdania i podtrzymuje swoją decyzję. Co dalej? „Prawo do odwołania istnieje po to, by z niego korzystać” – podsumowuje Charles Spapens.