Unia uzgodniła 21. pakiet sankcji wobec Rosji – tarcza prawna dla Euroclearu i ustępstwo dla Grecji

Ambasadorowie 27 państw członkowskich Unii Europejskiej osiągnęli w czwartek porozumienie w sprawie 21. pakietu sankcji wobec Rosji – potwierdziło dziennikowi L’Echo źródło dyplomatyczne. Nowe środki mają zwiększyć presję na rosyjski sektor energetyczny i finansowy, a jednocześnie zapewnić ochronę prawną belgijskiej spółce Euroclear, która znalazła się w centrum sporu dotyczącego zamrożonych rosyjskich aktywów. Porozumienie kończy kilka tygodni trudnych negocjacji, blokowanych przez Grecję.

Pułap cenowy na rosyjską ropę przedłużony

Kompromis, którego przyjęcie opóźniły zastrzeżenia Aten, pokazuje rosnące trudności Unii z dalszym zaostrzaniem presji na Moskwę bez naruszania interesów gospodarczych poszczególnych państw członkowskich. Nowy zestaw środków jest wymierzony przede wszystkim w rosyjski sektor finansowy i energetyczny.

Pakiet przewiduje przedłużenie o rok pułapu cenowego na rosyjską ropę naftową, ustalonego na poziomie 44,10 dolara za baryłkę. Mechanizm automatycznego dostosowywania tego progu, który mógł doprowadzić do jego podwyższenia wraz ze wzrostem notowań na rynkach światowych, został tymczasowo zawieszony.

To kluczowe rozwiązanie pakietu może kosztować Rosję 3,5 miliarda euro. Moskwa liczyła na wzrost cen ropy wywołany wojną przeciwko Iranowi.

„Uderzamy w Putina tam, gdzie boli najbardziej – odcinając źródła finansowania niezbędne do kontynuowania jego wojny” – powiedziała szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas. Zapowiedziała jednocześnie, że prace nad kolejnymi sankcjami już trwają.

Kolejne banki odcięte od systemu Swift

Porozumienie zakłada również dalsze zaostrzenie sankcji wobec rosyjskiego systemu finansowego. Na listę trafiły 33 banki i instytucje finansowe, którym zakazano przeprowadzania transakcji i które zostaną odłączone od systemu Swift.

Celem tych działań jest ograniczenie możliwości prowadzenia rozliczeń z krajami trzecimi oraz zamknięcie części kanałów wykorzystywanych przez Moskwę do obchodzenia obowiązujących sankcji.

Tarcza prawna dla Euroclearu

Istotnym elementem pakietu jest zapis przewidujący, że w Unii Europejskiej nie będą uznawane wyroki wydawane w Rosji przeciwko europejskim podmiotom w odwecie za nałożone sankcje.

Osłona prawna ma chronić belgijską spółkę Euroclear, która przechowuje około 195 miliardów euro rosyjskich aktywów zamrożonych na skutek europejskich sankcji. Moskiewski sąd nakazał firmie wypłatę 200 miliardów euro odszkodowania na rzecz banku centralnego Rosji. W praktyce europejski sąd będzie mógł wydać nakaz niewykonywania takiego rosyjskiego orzeczenia.

Odstępstwo wywalczone przez Grecję

Kompromis przyjęto za cenę istotnego ustępstwa wobec Aten. Transfery rosyjskiego skroplonego gazu ziemnego LNG do krajów trzecich pozostaną dozwolone przez dwanaście miesięcy, do lipca 2027 r., z możliwością przedłużenia. Rozwiązanie obejmie wyłącznie kontrakty zawarte przed rosyjską inwazją, a wolumeny zostaną ograniczone do poziomu z 2025 r.

Będzie to jedyny wyjątek od zasady przewidującej całkowity zakaz zakupu, importu i handlu rosyjskim LNG przez przedsiębiorstwa z Unii Europejskiej od stycznia 2027 r.

Odstępstwo odpowiada na obawy Grecji, która wskazywała, że pełny zakaz uderzyłby przede wszystkim w jej armatorów, podczas gdy rynek szybko przejęliby konkurenci z Japonii, Chin lub Stanów Zjednoczonych. Grecka flota dominuje w światowym morskim transporcie LNG. Na wyjątku skorzysta zwłaszcza firma Dynagas, należąca do greckiego miliardera George’a Prokopiou. Spółka eksploatuje gazowce-lodołamacze wykorzystywane do transportu gazu z projektu Yamal LNG, ogromnego kompleksu gazowego w rosyjskiej Arktyce.

Kryptowaluty i flota cieni

Nowy pakiet obejmuje również sieć 14 platform kryptowalutowych wykorzystywanych do obchodzenia sankcji. Rozszerza ponadto listę statków powiązanych z rosyjską flotą cieni oraz ogranicza eksport wybranych komponentów i substancji, które mogą trafić do rosyjskiego przemysłu zbrojeniowego.

Negocjacje przebiegały w atmosferze narastającego napięcia między ambicjami Komisji Europejskiej a interesami narodowymi. Po kilku latach obowiązywania sankcji przyjmowanie kolejnych ograniczeń staje się coraz trudniejsze, zwłaszcza gdy zaczynają one dotykać sektorów uznawanych przez państwa członkowskie za kluczowe.

Niemcy i Portugalia uzyskały odstępstwo dotyczące importu rosyjskiego dorsza. Z kolei wprowadzenie zakazu wydawania wiz turystycznych rosyjskim weteranom wojennym przesunięto na jesień na wniosek Francji, Hiszpanii i Włoch.

Coraz droższe kompromisy

Utrzymanie równowagi staje się coraz trudniejsze. Unia Europejska dąży do ograniczenia rosyjskich przychodów z sektora energetycznego, które finansują wojnę, oraz do zamknięcia kanałów obchodzenia sankcji. Jednocześnie stara się nie dopuścić do sytuacji, w której europejskie przedsiębiorstwa zostałyby zastąpione przez konkurentów z państw trzecich.

Zawarte porozumienie pokazuje, że europejska jedność nadal się utrzymuje, ale również że każdy kolejny pakiet sankcji wymaga coraz dalej idących kompromisów między interesami poszczególnych państw członkowskich.