Trybunał Konstytucyjny przywraca prawo do siódmej klasy – dyrekcje szkół sceptyczne wobec realizacji

Belgijski Trybunał Konstytucyjny uchylił część reformy dotyczącej tzw. siódmych klas kształcenia kwalifikacyjnego, przywracając części uczniów możliwość kontynuowania nauki w szkole średniej – informuje dziennik Le Soir. Decyzja obejmuje około 1 500 młodych osób. Dyrekcje szkół podchodzą jednak do jej wykonania z ostrożnością. Bez dodatkowych środków i na sześć tygodni przed rozpoczęciem roku szkolnego przywrócone prawo może w dużej mierze pozostać jedynie teoretyczne.

Czego dotyczy wyrok

Reforma przyjęta w grudniu 2024 r. przez rząd Federacji Walonia-Bruksela (FWB) zniosła dostęp do siódmych klas technicznych (7TQ) i zawodowych (7PB) dla uczniów, którzy mieli już świadectwo ukończenia szkoły średniej (CESS). Od roku szkolnego 2025/2026 osoby te są kierowane do systemu kształcenia dla dorosłych, co spotkało się z ostrą krytyką środowiska szkolnego. Kilka organizacji – Centre d’accueil et d’information jeunesse de Bruxelles, Appel pour une école démocratique (Aped), Ligue des droits de l’enfant oraz RedFox, młodzieżówka partii PTB/PVDA – zaskarżyło dekret do Trybunału Konstytucyjnego.

W wyroku z 25 czerwca 2026 r. Trybunał uznał, że ograniczenie dostępu do siódmych klas nie narusza podstawowych praw w dziedzinie edukacji, a cel reformy, czyli kierowanie uczniów do kształcenia lepiej dopasowanego do ich profilu, jest uzasadniony. Sędziowie orzekli jednak, że brak okresu przejściowego w sposób nieproporcjonalny narusza uzasadnione oczekiwania uczniów zapisanych już do czwartej, piątej lub szóstej klasy kształcenia kwalifikacyjnego. Wyjątek nie obejmuje osób, które rozpoczęły naukę po wejściu reformy w życie. „To nie jest ani ogólne ponowne otwarcie wszystkich siódmych klas, ani wycofanie się z reformy, lecz ukierunkowana korekta dla konkretnej grupy uczniów, których ścieżka rozpoczęła się według wcześniejszych zasad” – podsumował poseł Vincent Palermo (MR).

„Dobra wiadomość na papierze”

Od roku szkolnego 2026/2027, rozpoczynającego się za sześć tygodni, uczniowie objęci wyrokiem będą teoretycznie mogli ubiegać się o miejsce w siódmej klasie. Warunkiem jest jednak dalsze istnienie odpowiednich kierunków. Od czasu reformy część siódmych klas zamknięto, inne przeniesiono do systemu kształcenia dla dorosłych, niekiedy pozostawiając je w tych samych budynkach co szkoły średnie. Niektóre zachowano dla uczniów szkół zawodowych, którzy nie uzyskali jeszcze świadectwa CESS. W rezultacie wdrożenie wyroku na kilka tygodni przed początkiem roku szkolnego może okazać się bardzo skomplikowane.

„Szczerze mówiąc, nie bardzo widzę, jak można to zorganizować w sierpniu. Nie ma możliwości poinformowania uczniów” – przyznała Cécile Geudvert, dyrektorka Athénée royal de Jambes. Podobne wątpliwości zgłaszają przedstawiciele Institut Maria Goretti w Liège, gdzie jedną siódmą klasę przeniesiono do kształcenia dla dorosłych, dwie kolejne zlikwidowano, a ostatnią pozostawiono dla uczniów szkoły zawodowej bez świadectwa CESS. „Nie mamy instrukcji, jak od nowa zorganizować siódme klasy, tym bardziej że uruchomiłam już współpracę z placówkami dla dorosłych. Informacja dociera dość późno w procesie organizacji szkół” – wskazała dyrektorka Marie-Rose Rotolo. Dodała, że uczniowie dokonali już wyborów, a organizacja pracy szkół od miesięcy jest zaburzana przez kolejne reformy.

Pierwsze działania i realne bariery

W niektórych placówkach podjęto już pierwsze działania. Samuel De Wulf, dyrektor Institut Sainte-Marie w Huy, jeszcze przed urlopem skontaktował się z niedawnymi absolwentami i otrzymał dwie entuzjastyczne odpowiedzi. Z informacji Sekretariatu Generalnego Szkolnictwa Katolickiego (Segec) wynika, że uczniowie, którzy uzyskali świadectwo CESS w szóstej klasie, mogą zostać przyjęci do siódmej klasy zawodowej. „Na papierze to dobra wiadomość. Nie mamy jednak pewności, czy na początku roku otrzymamy środki na tych uczniów” – zastrzegł dyrektor. W przypadku innych kierunków powrót wydaje się już niemożliwy. Dwie siódme klasy techniczne w jego placówce zostały zamknięte i nie można ich ponownie uruchomić, ponieważ część potrzebnego wyposażenia sprzedano lub przeniesiono w inne miejsce.

Na problemy organizacyjne wskazuje również Jeny Clavareau, odpowiedzialna za kształcenie dla dorosłych w Segec. „Nie otrzymaliśmy żadnych wyjaśnień co do środków finansowych, jakimi będziemy dysponować na przyjęcie tych uczniów” – podkreśliła. Dodała, że nie spodziewa się powszechnego ponownego otwierania zlikwidowanych klas. Jak zaznaczyła, środki ograniczono w wielu obszarach, a funkcjonowanie kierunków przejętych przez kształcenie dla dorosłych pozostaje niepewne mimo rzeczywistego zapotrzebowania.

Niepewność podkreśla także organizacja Infor Jeunes, jedna z inicjatorek skargi. „Naszym zadaniem jest informowanie młodych ludzi, a w obecnej sytuacji z trudem możemy im powiedzieć, które szkoły i które siódme klasy kwalifikacyjne będą otwarte w sierpniu” – ubolewała jej dyrektorka Chantal Massaer. Oficjalna sieć szkół Wallonie-Bruxelles-Enseignement (WBE) zapowiedziała natomiast, że chce uniknąć dezorganizacji i kontynuować przenoszenie kierunków do systemu kształcenia dla dorosłych, dopuszczając jedynie pojedyncze wyjątki. W praktyce siódme klasy nie zostaną ponownie otwarte, ale te działające dla uczniów szkół zawodowych będą mogły przyjąć objętych wyrokiem uczniów kierunków technicznych.

Reakcje polityczne

Opozycja przedstawia wyrok jako porażkę rządu Federacji Walonia-Bruksela. „Trybunał przypomina zasadę skądinąd elementarną: nie zmienia się reguł gry w trakcie rozgrywki” – zauważył Ersel Kaynak (PS). Posłanka Bénédicte Linard (Ecolo) zarzuciła rządowi, że nie gwarantuje rzeczywistego wykonania orzeczenia. „Jeśli kierunki nie są już prowadzone, ponieważ zdecydowaliście, że nie będą, to na was spoczywa odpowiedzialność za pomoc szkołom w ich przywróceniu” – stwierdziła. W parlamencie zgłoszono kilka wniosków wzywających rząd do bezpośredniego poinformowania uczniów oraz zapewnienia placówkom finansowania potrzebnego do pełnego wykonania wyroku. Zostały one jednak odrzucone przez większość.

Gabinet minister edukacji Valérie Glatigny (MR), zapytany przez Le Soir, zapewnił, że decyzja Trybunału zostanie uszanowana. „Szkoły zostały już poinformowane w okólniku na rozpoczęcie roku opublikowanym 9 lipca, a my podejmiemy niezbędne działania we współpracy z organami prowadzącymi i administracją, aby zapewnić spokojne wdrożenie tej decyzji” – przekazano. Odrębny komunikat dla uczniów ma zostać opublikowany za pośrednictwem oficjalnej platformy monorientation.be.