Aktualnosci.be dołącza do Petycji Polonii. Chodzi o przejrzyste zasady wsparcia organizacji polonijnych

Aktualnosci.be dołącza do Petycji Polonii – apelu skierowanego do polityków wszystkich stron sceny politycznej, Sejmu RP, Senatu RP oraz Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Inicjatywa dotyczy stworzenia bardziej przejrzystych, sprawiedliwych i egzekwowalnych zasad finansowania działań polonijnych poza granicami kraju.

Petycja została opublikowana przez Sztabki ASBL na platformie Nasza Demokracja pod hasłem „Polonia potrzebuje prawa”. Jej autorzy słusznie zwracają uwagę, że miliony Polek i Polaków mieszkających poza granicami kraju każdego dnia działają na rzecz promocji Polski, polskiej kultury, języka, edukacji oraz budowania pozytywnego wizerunku kraju za granicą, ale nadal brakuje skutecznych mechanizmów prawnych chroniących prawa środowisk polonijnych.

Czego dotyczy petycja?

Głównym postulatem petycji jest stworzenie stabilnych i przejrzystych zasad dotyczących finansowania działań polonijnych. Sztabki wskazują, że obecny system może prowadzić do nierównego traktowania organizacji, braku transparentności w konkursach oraz ograniczonych możliwości odwoływania się od decyzji dotyczących podziału środków publicznych.

W treści petycji wymieniono m.in. problem braku skutecznych procedur odwoławczych, możliwość uznaniowego podejmowania decyzji, brak ochrony praw autorskich i dorobku środowisk polonijnych oraz przenoszenie sporów politycznych na działalność organizacji polonijnych. Zdaniem autorów prowadzi to do chaosu, konfliktów i osłabiania potencjału Polonii na świecie.

Jakie są postulaty?

Sztabki domagają się przede wszystkim przejrzystości konkursów i podziału środków publicznych, równych zasad dla wszystkich organizacji, ochrony praw autorskich projektów polonijnych, prawa do odwoływania się od decyzji administracyjnych oraz rzetelnej, państwowej kontroli nad sposobem wydawania środków przez beneficjentów.

W praktyce chodzi o to, aby organizacje polonijne miały równe szanse w dostępie do środków przeznaczonych na działania poza granicami Polski. Sztabki podkreślają, że Polonia nie powinna być zależna od zmieniających się układów politycznych, lecz powinna być traktowana jako trwały partner Polski, współtworzący jej wizerunek i wspólnotę narodową poza granicami kraju.

Dlaczego to ważne dla Polonii w Belgii?

Dla Polonii w Belgii temat ma szczególne znaczenie. Tutejsze organizacje, szkoły, inicjatywy społeczne, kulturalne, medialne i edukacyjne często działają dzięki ogromnemu zaangażowaniu wolontariuszy, rodziców, nauczycieli, społeczników i lokalnych liderów. Bardzo często są to działania prowadzone po godzinach, bez dużych struktur i bez stałego finansowania.

Dlatego przejrzysty system wsparcia, jasne zasady konkursów i możliwość realnego odwołania się od decyzji są ważne nie tylko dla dużych organizacji, ale również dla mniejszych środowisk, które na co dzień wykonują konkretną pracę na rzecz Polaków mieszkających za granicą.

Aktualnosci.be jako polonijne medium w Belgii od lat obserwuje, jak wiele wartościowych inicjatyw powstaje oddolnie – w szkołach, parafiach, stowarzyszeniach, grupach rodziców, środowiskach lokalnych czy wśród przedsiębiorców. Takie działania zasługują na jasne, uczciwe i równe zasady.

Jak wygląda obecny system?

Konkurs Senat – Polonia 2026 ma na celu wsparcie organizacji polonijnych, aktywizację środowisk polonijnych, utrzymywanie więzi z krajem oraz promocję polskiej kultury, języka i tradycji. Z informacji Senatu wynika jednak, że wnioski mogą składać organizacje pozarządowe zarejestrowane w Polsce, a osoby i instytucje działające za granicą mogą to robić za pośrednictwem oraz w partnerstwie z organizacją zarejestrowaną w Polsce. Senat wskazuje również, że nie ma możliwości bezpośredniego składania wniosków przez organizacje polonijne z siedzibą za granicą.

To właśnie tego typu rozwiązania budzą pytania wśród części środowisk polonijnych. Jeżeli organizacje działające poza Polską realnie prowadzą projekty, znają lokalne potrzeby i odpowiadają za kontakt ze społecznością, powinny mieć – zdaniem autorów petycji – bardziej podmiotowe miejsce w systemie finansowania.

Nasze doświadczenie z konkursem Senat – Polonia

Aktualnosci.be również brały udział w konkursie Senat – Polonia obejmującym działania na lata 2026 i 2027, w części dotyczącej rozwoju i profesjonalizacji mediów polonijnych. Zgodnie z informacjami Senatu, właśnie w tym kierunku można było składać projekty obejmujące rok 2026, lata 2026–2027 lub wyłącznie rok 2027. Konkurs miał wspierać m.in. media polonijne oraz organizacje działające na rzecz Polonii i Polaków za granicą.

Nasz projekt nie otrzymał dofinansowania. Nie kwestionujemy samego prawa organizatora do wyboru projektów ani faktu, że środki publiczne są ograniczone. Problemem jest jednak brak jasnej, indywidualnej informacji zwrotnej: nie otrzymaliśmy konkretnych argumentów, które pozwoliłyby zrozumieć, co zadecydowało o odmowie, które elementy projektu oceniono słabiej i co można byłoby poprawić w przyszłości.

Z perspektywy małego medium polonijnego taka informacja ma ogromne znaczenie. Jeśli konkurs ma realnie wspierać profesjonalizację Polonii i mediów polonijnych, powinien nie tylko przyznawać środki wybranym podmiotom, ale również pomagać pozostałym uczestnikom rozwijać się, poprawiać jakość projektów i lepiej odpowiadać na oczekiwania instytucji publicznych. Bez tego organizacje i media działające za granicą często pozostają jedynie z informacją, że finansowania nie przyznano — bez wiedzy, dlaczego tak się stało.

Dlatego jeden z najważniejszych postulatów dotyczących systemu wsparcia Polonii powinien dotyczyć nie tylko samego podziału środków, ale również przejrzystości oceny, prawa do uzasadnienia decyzji oraz realnej możliwości wyciągnięcia wniosków na przyszłość. To nie jest kwestia pretensji, lecz element zdrowego, profesjonalnego i partnerskiego systemu współpracy państwa z Polonią.

Do kogo trafi petycja?

Zgodnie z informacją opublikowaną na stronie petycji, apel ma zostać skierowany do Komisji Łączności z Polakami za Granicą Sejmu RP, Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą Senatu RP oraz do Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Autorzy podkreślają, że chodzi o rozwiązanie ponad podziałami politycznymi – stabilne, przejrzyste i oparte na równych zasadach dla wszystkich.

Aktualnosci.be dołącza do apelu

Jako Aktualnosci.be dołączamy do tego apelu, ponieważ uważamy, że Polonia zasługuje na równe traktowanie, transparentne procedury i realny wpływ na sprawy, które jej dotyczą.

Nie chodzi o spór polityczny. Chodzi o podstawowe zasady: przejrzystość, uczciwość, możliwość kontroli i szacunek dla pracy wykonywanej przez środowiska polonijne na całym świecie.

Polonia w Belgii, podobnie jak Polonia w innych krajach, to nie abstrakcyjne hasło. To konkretni ludzie, szkoły, organizacje, rodziny, przedsiębiorcy, nauczyciele, społecznicy, media i wolontariusze. To osoby, które każdego dnia budują pozytywny wizerunek Polski za granicą i pomagają utrzymywać więź z językiem, kulturą oraz polską tożsamością.

Dlatego zachęcamy naszych czytelników do zapoznania się z treścią petycji. Jeśli zgadzacie się z jej postulatami, możecie ją podpisać i udostępnić dalej. Organizacje polonijne mogą również dołączyć do wspólnego apelu.

Bo w tej sprawie naprawdę warto mówić jednym głosem – bez względu na poglądy i ponad podziałami.