Belgia tworzy nową sekcję finansową w prokuraturze federalnej – rząd chce skuteczniej ścigać oszustwa i korupcję

Belgijski rząd federalny przedstawił szczegóły dotyczące nowej wyspecjalizowanej sekcji finansowej, która ma zostać utworzona w ramach prokuratury federalnej. Projekt ustawy trafił już do parlamentu. Nowa struktura będzie zajmowała się zwalczaniem poważnej przestępczości gospodarczej, finansowej i podatkowej, a także zorganizowanych oszustw socjalnych oraz korupcji. Utworzenie tej jednostki zapowiedziano jeszcze w listopadzie ubiegłego roku w ramach porozumienia koalicji Arizona. Teraz projekt przechodzi do etapu legislacyjnego.

Belgijski model inspirowany rozwiązaniami z Francji

Po wielomiesięcznych negocjacjach budżetowych koalicja Arizona uzgodniła w listopadzie ubiegłego roku szereg reform, wśród których znalazł się również plan stworzenia krajowej prokuratury finansowej w belgijskim wydaniu. Początkowo zakładano powołanie całkowicie autonomicznej instytucji wzorowanej na rozwiązaniach francuskich.

Rząd ostatecznie wycofał się jednak z tej koncepcji i zdecydował, że powstanie wyspecjalizowana sekcja finansowa zintegrowana z prokuraturą federalną. Projekt ustawy został w tym tygodniu formalnie złożony w parlamencie. O sprawie poinformowały dzienniki L’Echo i De Tijd, które przedstawiły główne założenia projektu po rozmowach z posłem Ismaëlem Nuino (Les Engagés), autorem propozycji, oraz minister sprawiedliwości Annelies Verlinden (CD&V).

Priorytetem ma być szybkie uderzenie w majątek przestępców

Autorzy projektu podkreślają, że przestępczość gospodarcza, podatkowa, finansowa i socjalna stale się rozwija i generuje ogromne nielegalne dochody – zarówno w przypadku zorganizowanych grup przestępczych, jak i innych sprawców.

Ich zdaniem największym problemem pozostaje niewystarczająca skuteczność wymiaru sprawiedliwości w szybkim wykrywaniu przepływów finansowych, zamrażaniu aktywów oraz konfiskacie majątku. Według twórców reformy obecny system zbyt mocno skupia się na identyfikowaniu sprawców i rozbijaniu struktur przestępczych, a zbyt mało na odbieraniu im środków finansowych.

Projekt zakłada więc, że skuteczna walka z poważną przestępczością powinna opierać się przede wszystkim na odbieraniu zysków pochodzących z działalności nielegalnej. To właśnie korzyści finansowe mają być głównym motywem działania tego typu organizacji.

Nowa sekcja z własnymi specjalistami i ochroną kadrową

Aby osiągnąć te cele, rząd chce utworzyć wyspecjalizowaną sekcję finansową działającą w strukturach prokuratury federalnej, ale posiadającą dużą autonomię operacyjną. Na jej czele stanie zastępca prokuratora federalnego ds. finansowych.

Nowa jednostka ma składać się z dziesięciu prokuratorów federalnych – w tym co najmniej czterech specjalistów od prawa podatkowego – a także dziesięciu prawników i dziesięciu urzędników podatkowych. Roczny budżet sekcji oszacowano na 6,5 miliona euro.

Poseł Ismaël Nuino zapewnia, że reforma nie ma osłabić lokalnych prokuratur. Jak podkreśla, nie chodzi o przenoszenie dużej liczby prokuratorów do nowej jednostki, lecz o stworzenie dodatkowych zasobów i specjalizacji.

Projekt przewiduje również szczególną ochronę dla prokuratorów nowej sekcji. Będą oni zajmowali się wyłącznie sprawami finansowymi i nie będą mogli zostać oddelegowani do innych pilnych zadań, nawet w sytuacjach kryzysowych.

Reforma obejmie również sądy i służby śledcze

Zmiany mają objąć nie tylko prokuraturę federalną, ale cały system ścigania przestępczości finansowej. Projekt przewiduje wyznaczenie wyspecjalizowanych sędziów śledczych w każdym okręgu sądu apelacyjnego, ze szczególnym naciskiem na Brukselę i Antwerpię, gdzie prowadzone są najbardziej skomplikowane postępowania gospodarcze i finansowe.

W planach znajduje się także utworzenie wyspecjalizowanych izb w sądach pierwszej instancji oraz sądach apelacyjnych, które będą zajmować się najpoważniejszymi sprawami finansowymi.

Rząd zapowiada ponadto szerokie rekrutacje do służb odpowiedzialnych za walkę z oszustwami. Plan zakłada zatrudnienie około 100 policjantów, około 100 inspektorów socjalnych oraz 50 dodatkowych śledczych dla Specjalnej Inspekcji Podatkowej (Inspection spéciale des impôts).

Rząd liczy na setki milionów euro odzyskanych środków

Federalne prognozy przewidują, że reforma ma przynieść również wymierne korzyści finansowe dla budżetu państwa. Według założeń dodatkowe wpływy z konfiskat i odzyskiwania środków mogą wynieść 20 milionów euro już w 2027 r., 95 milionów euro w 2028 r. oraz nawet 175 milionów euro w 2029 r.

Ismaël Nuino uważa te prognozy za realistyczne. Wskazuje między innymi na doświadczenia Francji, gdzie krajowa prokuratura finansowa – dysponująca 19 prokuratorami – miała umożliwić odzyskanie około 13 miliardów euro w ciągu dekady.

Poseł podkreśla, że Belgia, jako kraj będący siedzibą wielu instytucji i przedsiębiorstw, posiada duży potencjał do skuteczniejszej walki z oszustwami finansowymi i zawierania ugód karnych. Jego zdaniem reforma powinna być traktowana jako inwestycja przynosząca realny zwrot finansowy.

Po trzech latach funkcjonowania nowy system ma zostać poddany szczegółowej ewaluacji. Oceniane będą przede wszystkim kwoty zajętych i skonfiskowanych środków.

Projekt trafia do parlamentu

Projekt ustawy będzie teraz procedowany w parlamencie. Większość rządowa uzyskała zgodę na rozpatrzenie tekstu w trybie pilnym, aby przyspieszyć jego przyjęcie.

Jeżeli harmonogram legislacyjny zostanie utrzymany, nowa sekcja finansowa mogłaby rozpocząć działalność już w 2027 r. Pełną zdolność operacyjną ma osiągnąć dwa lata później, w 2029 r.