Brukselskie szkoły rezygnują z powieści o ludobójstwie Ormian – wydawnictwo mówi o cenzurze

Wydawnictwo Palmyre Éditions wyraziło rozczarowanie decyzją sześciu szkół w Brukseli, które ostatecznie odstąpiły od planów wprowadzenia do programu nauczania debiutanckiej powieści „Fugue” autorstwa Bénédicte Monnoye. Książka, przedstawiająca losy pięciu osób uciekających przed konfliktami zbrojnymi XX wieku, początkowo spotkała się z zainteresowaniem nauczycieli. Mimo to placówki zdecydowały się z niej zrezygnować. Według wydawcy jednym z kluczowych powodów było poruszenie tematu ludobójstwa Ormian, które mogło wywołać reakcje części rodziców. O sprawie poinformował serwis Bruxelles Today.

Powieść o pięciu konfliktach XX wieku

W książce „Fugue” autorka splata historie pięciu bohaterów, których losy toczą się na tle pięciu brutalnych konfliktów ubiegłego wieku: ludobójstwa w Rwandzie, II wojny światowej oraz zbrodni na Pontyjczykach, Asyryjczykach i Ormianach. Jak podkreśla wydawnictwo, publikacja ma wyraźny walor edukacyjny – zarówno pod względem językowym, dzięki zastosowaniu różnych form narracji, jak i społecznym.

„Najważniejsze dla autorki jest pokazanie człowieczeństwa” – wyjaśnia Thomas Gutkin, współzałożyciel Palmyre Éditions. Opis książki znalazł się w katalogu przekazanym szkołom, a w sześciu z nich nauczyciele dostrzegli jej potencjał dydaktyczny.

Wycofanie się szkół po wydrukowaniu książki

Sytuacja uległa zmianie po zakończeniu druku książki. Wszystkie sześć szkół, które wcześniej wykazywały zainteresowanie, zrezygnowało z jej zamówienia. Część placówek wskazywała na wysoką cenę publikacji, jednak zdaniem wydawcy był to raczej argument zastępczy, ponieważ warunki finansowe mogły zostać wynegocjowane.

W dwóch szkołach bezpośrednio wskazano, że problemem jest wątek ludobójstwa Ormian, dokonanego przez Imperium Osmańskie – poprzednika dzisiejszej Turcji. Nauczyciele obawiali się reakcji części rodziców. Gutkin zaznacza, że autorka była świadoma wrażliwości tematu, jednak jej celem było rozpoczęcie dialogu, a nie piętnowanie jakiejkolwiek społeczności. Podkreśla również, że mimo obecności elementów subiektywnych, samo ludobójstwo stanowi fakt historyczny.

Autorka rozumie nauczycieli

Bénédicte Monnoye, która przez lata pracowała w edukacji, przyznaje, że rozumie decyzje nauczycieli. Zwraca uwagę, że praca w szkole jest wymagająca, a oczekiwania wobec pedagogów stale rosną. Jej książka porusza trudne tematy, które wymagają zaangażowania i mogą prowadzić do długich dyskusji.

Autorka nie zna wszystkich powodów decyzji szkół, ponieważ kontakt prowadziło wydawnictwo. Przyznaje jednak, że temat ludobójstwa Ormian może być dla niektórych placówek zbyt wrażliwy. Zauważa, że choć w szkołach omawia się różne ludobójstwa, rzadziej mówi się o tych dotyczących Pontyjczyków, Asyryjczyków czy Ormian. Podkreśla, że nie ma zamiaru nikogo stygmatyzować, ale jako nauczycielka dostrzegła, że część uczniów pochodzenia tureckiego nie znała pewnych fragmentów historii, jakby zostały one pominięte.

Monnoye zaznacza również, że jej powieść nie powinna być przypisywana żadnej konkretnej grupie. Opiera się ona na autentycznych świadectwach, które posłużyły jako punkt wyjścia do stworzenia literackiej fikcji.

Kryzys migracyjny i uniwersalne przesłanie

Autorka określa swoją książkę jako opowieść o ludziach zmuszonych do ucieczki przed wojną i prześladowaniami, obejmującą okres od 1915 r. aż po współczesność. Jej zdaniem, w debacie o obecnym kryzysie migracyjnym warto pamiętać, że migracje spowodowane konfliktami towarzyszą ludzkości od zawsze.

Monnoye podkreśla, że każdy człowiek zasługuje na zrozumienie, i wyraża zdziwienie trudnościami, jakie mają dziś władze w przyjmowaniu uchodźców. W najbliższym czasie planuje zaprezentować swoją książkę w jednym z oddziałów Belrefugees – dawnej obywatelskiej platformy wsparcia dla uchodźców.

Próba wprowadzenia książki do szkół innym kanałem

Autorka nie zamierza rezygnować z prób wprowadzenia „Fugue” do brukselskich szkół. Liczy, że uda się to dzięki programowi „Auteur en classe”, realizowanemu w ramach francuskojęzycznego systemu edukacji. Wniosek w tej sprawie został już złożony, a ewentualna realizacja planowana jest na kolejny rok szkolny. Monnoye rozważa także uzupełnienie lektury o dodatkowe działania, które pomogłyby uczniom w podjęciu dyskusji na trudne tematy.