Rząd daje zielone światło dla nowego Ministerstwa ds. Migracji – instytucje reagują z ostrożnością

W piątek 27 marca 2026 r. minister ds. azylu i migracji Anneleen Van Bossuyt (N-VA) poinformowała, że rząd zatwierdził wstępny projekt powołania nowej struktury – SPF Migration/FOD Migratie, czyli federalnego ministerstwa odpowiedzialnego za kwestie migracyjne. Nowa instytucja ma skupić pod jednym kierownictwem wszystkie podmioty działające w obszarze azylu i migracji. Minister ds. modernizacji administracji Vanessa Matz (Les Engagés) zapowiedziała, że przedsięwzięcie będzie pilotażem dla przyszłej centralizacji usług wsparcia w administracji federalnej.

Rozproszone kompetencje utrudniają działanie

Obecnie system azylowo-migracyjny w Belgii opiera się na kilku odrębnych instytucjach, które dzielą między sobą kompetencje. Są to Office des étrangers (OE – Urząd ds. Cudzoziemców), Commissariat général aux réfugiés et aux apatrides (CGRA – Generalny Komisariat ds. Uchodźców i Bezpaństwowców), Fedasil oraz Conseil du contentieux des étrangers (CCE – Rada ds. Sporów Cudzoziemskich). Dodatkowo kwestie ustalania wieku osób deklarujących się jako małoletnie pozostają w gestii Federalnego Ministerstwa Sprawiedliwości.

Zdaniem minister Van Bossuyt taki podział zadań prowadzi do nieefektywności i generuje straty czasu oraz zasobów. W kontekście rosnącej presji migracyjnej konieczne jest – jak podkreśla – lepsze skoordynowanie działań i stworzenie bardziej przejrzystego łańcucha decyzyjnego, który pozwoli uporządkować obecny system.

Cztery główne dyrekcje

Zgodnie z projektem nowy SPF Migration będzie zorganizowany wokół czterech dyrekcji generalnych: “Ochrona” (obejmująca CGRA), “Dostęp i pobyt”, “Przyjmowanie” oraz “Powroty”. Conseil du contentieux des étrangers zostanie powiązany z nową strukturą administracyjną, jednak zachowa swoją niezależność jako organ sądowy.

Plan zakłada również utworzenie dwóch jednostek przekrojowych, które będą wspierać wszystkie dyrekcje. Jedna z nich zajmie się osobami szczególnie narażonymi, w tym małoletnimi bez opieki, druga natomiast skoncentruje się na zagadnieniach bezpieczeństwa, takich jak radykalizacja czy handel ludźmi.

Ostrożny optymizm instytucji

Office des étrangers, odpowiedzialny m.in. za kontrolę wjazdu, pobytu i wydalania cudzoziemców, przyjął projekt z umiarkowanym optymizmem, uznając go za krok w kierunku poprawy efektywności działania. W Fedasil podkreślono natomiast, że reforma może przyczynić się do poprawy warunków przyjmowania oraz skrócenia czasu pobytu w ośrodkach, pod warunkiem zachowania odpowiedniego podejścia do pracy i uwzględnienia aspektu ludzkiego.

CGRA ocenił, że nowa struktura może pomóc w rozwiązaniu istniejących problemów w systemie azylowym, o ile nacisk zostanie położony na usprawnienie procedur i współpracy między instytucjami. Rzecznik CGRA Olivier Brasseur zaznaczył jednak, że kluczowe pozostaje zachowanie niezależności komisariatu. Podobne stanowisko zajmuje Conseil du contentieux des étrangers, dla którego niezależność orzecznicza stanowi podstawowy warunek funkcjonowania.

Zbliżone obawy wyraziły również Myria (Centre fédéral de la migration) oraz organizacja Coordination et initiatives pour réfugiés et étrangers (Ciré), wskazując na konieczność zachowania równowagi między efektywnością a poszanowaniem praw osób objętych procedurami migracyjnymi.