Sztuczna inteligencja generuje coraz więcej bezzasadnych skarg dotyczących emerytur

Belgijski Urząd Mediacji ds. Emerytur (Service de médiation des pensions) odnotował w 2025 r. 1 523 skargi – wynik zbliżony do poprzedniego roku. Jedynie 31 procent z nich zostało uznanych za zasadne, co stanowi najniższy poziom od momentu powstania tej instytucji w 1999 r. Jednym z głównych powodów rosnącej liczby nieuzasadnionych skarg jest korzystanie przez emerytów z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, które często przekazują błędne informacje dotyczące świadczeń emerytalnych.

Sztuczna inteligencja wprowadza emerytów w błąd

Mediator ds. emerytur Tony Van Der Steen podkreśla, że w 2025 r. znaczna część skarg wynikała z konsultowania się emerytów z systemami AI. Osoby te otrzymywały odpowiedzi sprzeczne z tymi, które przekazuje Federalna Służba ds. Emerytur (Service fédéral des pensions), a następnie kierowały sprawy do mediatora. Jak zaznacza Van Der Steen, w takich przypadkach prawidłowe informacje niemal zawsze pochodziły od oficjalnej instytucji, a nie od narzędzi sztucznej inteligencji.

Na uwagę zasługuje fakt, że spadek odsetka zasadnych skarg nastąpił mimo wyraźnego zmniejszenia liczby osób przechodzących na emeryturę w 2025 r., co jest konsekwencją podniesienia ustawowego wieku emerytalnego do 66 lat. Mimo mniejszej liczby nowych emerytów, liczba skarg pozostała na zbliżonym poziomie.

Grapa najczęstszym przedmiotem skarg

Najwięcej skarg dotyczyło świadczenia Grapa (Garantie de revenus aux personnes âgées), czyli dodatku dla osób starszych o ograniczonych dochodach. Jak wyjaśnia mediator, częstym źródłem sporów jest obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków. Jeśli Federalna Służba ds. Emerytur ustali – na przykład po śmierci beneficjenta – że dochody nie zostały prawidłowo zgłoszone, świadczenie jest odzyskiwane od spadkobierców. Tony Van Der Steen zwraca uwagę, że rzetelne deklarowanie dochodów pozwala uniknąć problemów dla bliskich.

Wielu emerytów błędnie uważa także, że odmowa przyznania Grapy przy przejściu na emeryturę jest ostateczna. Tymczasem w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej możliwe jest ponowne ubieganie się o to świadczenie, pod warunkiem złożenia nowego wniosku.

Niekompletne dane o karierze zawodowej

Istotną kategorią skarg są również nieprawidłowości w danych dotyczących przebiegu kariery zawodowej, na podstawie których oblicza się wysokość emerytury. Zdarza się, że pracodawca publiczny nie przekazał kompletnych lub prawidłowych informacji do służb emerytalnych. Choć w takich przypadkach sama instytucja nie popełniła błędu – co oznacza, że skarga formalnie jest bezzasadna – to wyliczenie świadczenia może być w praktyce nieprawidłowe. Kolejną ważną grupę stanowią sprawy międzynarodowe, które należą do najbardziej skomplikowanych.

Rekordowa skuteczność rozpatrywania zasadnych skarg

Wśród skarg uznanych za zasadne aż 92 procent zakończyło się korzystnym rozstrzygnięciem dla skarżących – to najwyższy wynik w historii urzędu mediacyjnego. Oznacza to m.in. korektę decyzji emerytalnej lub wypłatę odsetek w przypadku opóźnień w przekazywaniu świadczeń.

Zalecenia mediatora dla władz

Mediator przedstawił również rekomendacje dla władz. Jedna z nich dotyczy zasad przyznawania emerytury minimalnej – obecnie przy ocenie uprawnień osób samozatrudnionych i pracowników najemnych nie uwzględnia się lat przepracowanych w administracji publicznej, i odwrotnie. Minister ds. emerytur Jan Jambon (N-VA) zapowiedział już zajęcie się tą kwestią. Mediator apeluje także o zmianę przepisów dotyczących zajęcia komorniczego emerytur, które obecnie różnią się w zależności od miejsca zamieszkania emeryta – w Belgii lub za granicą.