Dwa lata strategii hotspotów w Brukseli – co się zmieniło w walce z narkotykami i przemocą?

W marcu 2024 r. władze Regionu Stołecznego Brukseli uruchomiły nową strategię bezpieczeństwa opartą na wyznaczaniu tzw. hotspotów, czyli stref priorytetowego działania w walce z handlem narkotykami i związaną z nim przemocą. Dwa lata później mechanizm obejmuje już 18 dzielnic stolicy, a jego obowiązywanie zostało przedłużone do 2 września 2026 r. decyzją premiera regionu Borisa Dillièsa (MR). W tym samym czasie burmistrzowie na Schaerbeek i w Saint-Josse ogłosili nowe restrykcje w Quartier Nord, w tym nocne zamknięcie lokali handlowych, a rząd federalny zdecydował o skierowaniu wojska na ulice Brukseli i Antwerpii. Jak wygląda bilans tej strategii i jakie zmiany przyniosła ona w praktyce?

Geneza i rozwój systemu hotspotów

Strategia hotspotów została wprowadzona w marcu 2024 r. z inicjatywy Regionalnej Rady Bezpieczeństwa (CORES), w skład której wchodzili premier regionu Rudi Vervoort (PS), burmistrzowie wszystkich 19 gmin oraz komendanci sześciu stref policyjnych. Na podstawie danych policji sądowej i lokalnych służb wyznaczono początkowo 15 stref wymagających szczególnej interwencji. W kolejnych miesiącach lista była rozszerzana – pod koniec 2024 r. dołączono stację Aumale na Anderlechcie, na początku 2025 r. Parc Elisabeth na granicy Koekelberg i Ganshoren, a pod koniec 2025 r. dzielnicę Marbotin na Schaerbeek. Obecnie system obejmuje 18 lokalizacji.

Hotspoty to jasno określone obszary, w których koncentrują się działania policyjne i administracyjne mające na celu ograniczenie przestępczości i poprawę bezpieczeństwa mieszkańców. Gminy mogą liczyć na wsparcie regionalne i federalne, a policja zyskuje rozszerzone uprawnienia do patroli oraz kontroli tożsamości przez całą dobę. Mechanizm ten ma charakter czasowy i od początku funkcjonowania jest odnawiany co sześć miesięcy decyzją władz regionu.

Boris Dilliès przedłuża mechanizm na tle fali strzelanin

Premier regionu Boris Dilliès zdecydował o przedłużeniu działania systemu hotspotów do 2 września 2026 r. Zarządzenie w tej sprawie opublikowano 2 marca 2026 r. Decyzja została uzasadniona m.in. danymi policji federalnej, według których między 4 września 2025 r. a 19 lutego 2026 r. w Brukseli odnotowano 43 strzelaniny. W ich wyniku zginęły dwie osoby, a 17 zostało rannych.

Choć dane te mają jeszcze charakter wstępny i nie zostały formalnie zatwierdzone w krajowej bazie statystycznej, zdaniem władz stanowią wystarczający argument za utrzymaniem i dalszym rozwijaniem strategii hotspotów. Bezpieczeństwo stało się jednym z kluczowych priorytetów nowego kierownictwa regionu.

Anderlecht – kary administracyjne za przebywanie w Peterbos

Wdrażanie strategii hotspotów pozostawia gminom znaczną swobodę w doborze narzędzi. Na Anderlechcie wprowadzono w 2024 r. administracyjne kary finansowe do 500 euro dla osób przebywających w dzielnicy Peterbos bez uzasadnionego powodu. Rozwiązanie to ma ograniczyć handel narkotykami w tej części gminy.

Od momentu wprowadzenia przepisów ukarano około 250 osób, zarówno w drodze decyzji administracyjnych, jak i postępowań sądowych. Burmistrz na Anderlechcie Fabrice Cumps podkreśla, że działania gminy uzupełniają działania wymiaru sprawiedliwości, który zaostrzył podejście wobec konsumentów narkotyków, oferując im natychmiastowe propozycje ugód finansowych.

Jednocześnie zwraca uwagę, że każdy obszar objęty problemem narkotykowym ma swoją specyfikę. W Peterbos dominuje handel kokainą skierowany do zamożniejszej klienteli, natomiast w rejonie Clemenceau czy w pobliżu Gare du Midi mamy do czynienia głównie z osobami uzależnionymi od cracku, często znajdującymi się w trudnej sytuacji życiowej. W takich miejscach potrzebne są inne narzędzia niż same sankcje.

Nocny zakaz otwarcia sklepów w Quartier Nord

Na Schaerbeek i w Saint-Josse wprowadzono nowe środki w ramach polityki hotspotów. Najbardziej widocznym jest planowany zakaz otwierania lokali handlowych w godzinach od 1:00 do 6:00 rano w Quartier Nord. Celem tego rozwiązania jest ograniczenie nocnej przestępczości i poprawa sytuacji na ulicach.

Decyzja została wypracowana przez lokalną grupę zadaniową Task Force Locale Nord, w której uczestniczą burmistrzowie, policja, prokuratura oraz instytucja safe.brussels. Środek ma obowiązywać przez trzy miesiące i zostanie poddany ocenie po jego zakończeniu. Ostateczne zatwierdzenie wymaga jeszcze głosowania w radzie gminy zaplanowanego na 25 marca 2026 r.

W wielu hotspotach obowiązują również zakazy spożywania alkoholu w przestrzeni publicznej oraz zwiększona obecność policji. Władze lokalne mogą też wydawać indywidualne zakazy przebywania w określonych miejscach wobec osób powiązanych z działalnością przestępczą.

Brakujące ogniwo – wsparcie operacyjne i przyszłość policji strefowej

Zdaniem burmistrza na Anderlechcie jednym z głównych problemów pozostaje niewystarczające wsparcie operacyjne w terenie. Choć współpraca z federalną policją sądową przebiega sprawnie, to liczba funkcjonariuszy dostępnych do działań patrolowych jest ograniczona.

Do Anderlechtu skierowano 18 policjantów federalnych, głównie do pracy nocnej, jednak – jak wskazują lokalne władze – nie byli oni w pełni przygotowani do tego typu działań. W ocenie burmistrza rozwiązaniem powinno być wzmocnienie i lepsze finansowanie policji strefowej, która najlepiej zna lokalne realia.

W tle tych zmian pojawia się również planowana fuzja stref policyjnych, przewidziana na lata 2027-2028. Zdaniem Cumpsa nie wpłynie ona bezpośrednio na funkcjonowanie hotspotów, jednak kierunek dalszych działań będzie zależał od decyzji władz regionalnych i przyszłej strategii bezpieczeństwa.

Wojsko na ulicach Brukseli i Antwerpii

Równolegle do działań regionalnych rząd federalny zdecydował o zaangażowaniu wojska. W środę 18 marca 2026 r. partie CD&V, N-VA i MR osiągnęły porozumienie w tej sprawie. Minister obrony Theo Francken potwierdził dzień później, że rozmieszczenie żołnierzy rozpocznie się w poniedziałek 23 marca 2026 r.

Na ulice Brukseli i Antwerpii trafi maksymalnie 200 żołnierzy, którzy będą patrolować okolice dworców, stacji metra oraz miejsc związanych z handlem narkotykami. Ich obecność ma charakter tymczasowy i potrwa trzy miesiące. Działanie to wpisuje się w szerszą strategię wzmacniania bezpieczeństwa w największych miastach Belgii.