Bunt brukselskich spółek mieszkalnictwa socjalnego – spór o 60 milionów euro z regionalną SLRB

Część brukselskich spółek zarządzających mieszkaniami socjalnymi przestała przekazywać wpływy z czynszów regionalnej instytucji nadzorującej sektor, Société de logement de la Région bruxelloise (SLRB). Jak ustalił dziennik L’Echo, to kolejny sygnał poważnych problemów finansowych SLRB, która od miesięcy zmaga się z brakiem płynności. Jej sytuacja stała się również źródłem napięć w brukselskim rządzie. W tle konfliktu jest kwota około 60 milionów euro, a część spółek mówi wprost o konfiskacie należących do nich środków.

SLRB sprawuje regionalny nadzór nad 16 spółkami mieszkalnictwa socjalnego (Sisp). Decyzja części z nich o wstrzymaniu przelewów wpływów z czynszów może jeszcze bardziej pogłębić problemy instytucji z płynnością finansową.

Spór zaczął się od podatku od nieruchomości

Początki sporu sięgają pierwszych miesięcy tego roku. SLRB poinformowała wówczas spółki, że podatek od nieruchomości (précompte immobilier) należny od zarządzanych przez nie zasobów mieszkaniowych będą musiały opłacać z własnych środków. Wcześniej robiła to sama instytucja, wykorzystując pieniądze zgromadzone na rachunkach bieżących, które każda ze spółek prowadziła w ramach jej struktury.

Sześć spółek, które wiedziały, że na ich rachunkach znajduje się dodatnie saldo, zwróciło się o wykorzystanie zgromadzonych tam pieniędzy do uregulowania zobowiązań podatkowych. Odpowiedź SLRB była jednak dla nich dużym zaskoczeniem.

Pieniądze rozdzielone między wszystkie spółki

SLRB poinformowała, że środki te nie są już dostępne, ponieważ zostały objęte mechanizmem wspólnego gospodarowania pomiędzy 16 brukselskimi spółkami mieszkaniowymi. Część z nich miała przy tym ujemne salda. Jak w marcu informował dziennik La Dernière Heure, do 2023 r. cały system pozostawał w równowadze, po czym powstała w nim dziura szacowana na około 60 milionów euro.

Problem dotyczy obecnie siedmiu spółek. Są to le Logis Floréal (Watermael-Boitsfort), Foyer Schaerbeekois, En bord de Soignes, będąca właścicielem mieszkań socjalnych w Auderghem i Watermael-Boitsfort, Alliance Bruxelloise coopérative, działająca w obu gminach Woluwe, a także w Forest i Uccle, Log’Iris (Etterbeek i Koekelberg) oraz Lojega (Ganshoren i Jette). W trudnej sytuacji w wyniku decyzji SLRB miałaby znaleźć się również spółka Foyer Laekenois.

„To byłoby sprzeczne z prawem spółek”

Spółki postanowiły wspólnie sprzeciwić się tej sytuacji i korzystają z pomocy prawników. Ich zdaniem dalsze przekazywanie pieniędzy oznaczałoby działanie na własną szkodę. „Dalsze wpłacanie środków ze świadomością, że nie będą już dostępne, byłoby sprzeczne z prawem spółek” – ocenia jeden z uczestników sporu. Spółki uważają, że mają do czynienia z formą konfiskaty ich pieniędzy, które następnie służą do pokrywania strat pozostałych podmiotów.

SLRB, odpowiadając na pytania L’Echo, potwierdziła, że trwają rozmowy. „Chodzi o dyskusję prowadzoną obecnie na poziomie technicznym i prawnym między kilkoma Sisp a SLRB” – przekazała instytucja. Jednocześnie odrzuciła zarzut, że zmieniła sposób postępowania z tymi środkami. SLRB podkreśla, że metodologia rachunku bieżącego od początku opierała się na zasadzie solidarności między spółkami, zgodnie z artykułem 41 § 12bis brukselskiego kodeksu mieszkaniowego (Code bruxellois du Logement). Mechanizm solidarnościowy ma umożliwiać podmiotom z dodatnim saldem wspieranie tych, których saldo jest ujemne. „Pracujemy nad wyjaśnieniem sytuacji, priorytetowo wspólnie z Sisp, w duchu współpracy pozwalającej im wypełniać swoje zadania” – dodaje SLRB.

Administracyjna niejasność i reakcja rządu

Gabinet sekretarz stanu ds. mieszkalnictwa Karine Lalieux (PS) przyznaje, że zna problem, i dopuszcza możliwość istnienia pewnej administracyjnej niejasności. Jak informuje, sekretarz stanu zwróciła się do SLRB o doprecyzowanie zasad korzystania z rachunków bieżących spółek w ramach nowego kontraktu zarządczego drugiego poziomu, zawieranego między Sisp a SLRB. Dokument ten ma wejść w życie we wrześniu 2027 r.

Konflikt jest częścią szerszego sporu politycznego dotyczącego finansowania instytucji. Porozumienie nowego rządu brukselskiego przewiduje dokapitalizowanie SLRB kwotą 400 milionów euro, co ma pozwolić na uregulowanie faktur piętrzących się od miesięcy. Przewodniczący MR Georges-Louis Bouchez zapowiedział jednak, że jego partia zablokuje wypłatę pierwszej transzy w wysokości 131 milionów euro, dopóki na czele spółki Foyer anderlechtois pozostaje Lotfi Mostefa (PS), podejrzewany o praktyki klientelistyczne. Do czasu rozstrzygnięcia sporu między PS a MR wewnątrz koalicji SLRB pozostaje o krok od niewypłacalności.