Miliard euro na wyspę energetyczną Księżniczki Elżbiety – EBI wspiera pierwszy etap projektu Elii

Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) przyznał linię kredytową o wartości 1 miliarda euro na sfinansowanie pierwszej fazy wyspy Księżniczki Elżbiety, sztandarowego projektu operatora sieci wysokiego napięcia Elia. Umowę podpisano w poniedziałek w Ostendzie. Elia szacuje koszt fundamentów i infrastruktury prądu przemiennego na 3,6 miliarda euro, a część tej kwoty ma zostać pokryta z taryf regulowanych przez Creg. Los infrastruktury prądu stałego, której realizację zawieszono z powodu gwałtownego wzrostu szacowanego budżetu, pozostaje natomiast niepewny.

Projekt wyspy Księżniczki Elżbiety wszedł tym samym w kolejny kluczowy etap. Europejski Bank Inwestycyjny oraz operator sieci przesyłowej Elia podpisały porozumienie w sprawie linii kredytowej o wartości 1 miliarda euro przeznaczonej na inwestycję infrastrukturalną na Morzu Północnym.

To wsparcie po raz kolejny potwierdza, jak strategiczne znaczenie ma wyspa energetyczna dla Belgii i dla Europy – podkreśla Valerie Daloze, odpowiedzialna w Elii za duże projekty infrastrukturalne.

Europejska pożyczka ma sfinansować między innymi budowę infrastruktury prądu przemiennego (AC) – transformatorów, stacji rozdzielczej oraz połączenia z lądem. Elementy te powstaną na wyspie, której konstrukcja jest już bliska ukończenia.

Fundamenty już położone

Budowę konstrukcji wyspy EBI wsparł już wcześniej, udzielając w 2024 r. pierwszej pożyczki w wysokości 650 milionów euro. 20 sierpnia na dnie Morza Północnego, 45 km od brzegu Ostendy, umieszczono ostatni z 23 ogromnych betonowych kesonów stanowiących fundament sztucznej wyspy. Od tego czasu konstrukcje są stopniowo wypełniane piaskiem, co ma zapewnić stabilność całej wyspy. Zakończenie tej bezprecedensowej budowy w wyznaczonym terminie ma dodatkowo odblokować europejską dotację w wysokości 100 milionów euro.

Obie pożyczki razem oznaczają zmniejszenie naszych obciążeń finansowych o ponad 100 milionów euro w porównaniu z warunkami rynku prywatnego. Korzyść ta trafia bezpośrednio do odbiorcy końcowego, który zapłaci dzięki temu niższe taryfy sieciowe – podkreśla Valerie Daloze.

Cel: 2031 rok

Łącznie Elia szacuje koszt dwóch pierwszych faz wyspy energetycznej, czyli fundamentów i infrastruktury AC, na 3,6 miliarda euro. Poza europejskimi pożyczkami i dotacją operator liczy – podobnie jak przy wszystkich swoich projektach infrastrukturalnych – na wpływy z taryf przesyłowych za energię elektryczną. Taryfy te są obecnie opracowywane pod nadzorem regulatora, komisji ds. regulacji energii elektrycznej i gazu Creg, która już ostrzegła, że w przypadku zatwierdzenia wszystkich projektów ujętych w kolejnym dużym planie rozwoju Elii należy spodziewać się bardzo silnego wzrostu, rzędu 50 do 60 procent.

Jeśli chodzi o część wyspy związaną z prądem przemiennym, która ma umożliwić podłączenie do lądu dwóch nowych dużych morskich farm wiatrowych, odwrotu już nie ma – projekt został zatwierdzony przez rząd federalny. Infrastruktura ma być gotowa do października 2031 r., aby możliwe było podłączenie pierwszych 700 MW mocy turbin wiatrowych, które mają powstać u wybrzeży Belgii. Ta pierwsza z trzech części składających się na strefę offshore Księżniczki Elżbiety musi jeszcze zostać wystawiona przez rząd na przetarg, którego termin był już kilkakrotnie przekładany.

Do 2031 r. Elia będzie musiała również zakończyć budowę linii wysokiego napięcia Ventilus we Flandrii Zachodniej, bez której 700 MW mocy wiatrowej nie będzie można skutecznie przesłać do sieci. Prace mają ruszyć 14 września. Z kolei bliźniaczy korytarz Boucle du Hainaut będzie niezbędny do przesyłu energii z drugiej farmy wiatrowej w perspektywie 2033 r.

Niepewność wokół drugiej połowy wyspy

Elii pozostaje rozwiać wątpliwości dotyczące infrastruktury prądu stałego (DC) na wyspie, której realizację rząd zawiesił w czerwcu 2025 r. z powodu gwałtownego wzrostu szacowanego budżetu. Ta część projektu, która miała umożliwić podłączenie trzeciej farmy wiatrowej oraz służyć jako punkt połączenia z krajami sąsiednimi, została od tego czasu ponownie przeanalizowana przez operatora. Elia przedstawiła władzom jej ograniczoną wersję.

Nowy wariant infrastruktury DC zmniejszy wprawdzie możliwości przyłączeniowe, ale powinien pozwolić na zachowanie projektu hybrydowego połączenia z Wielką Brytanią, czyli Nautilusa – również w wersji ograniczonej względem pierwotnej koncepcji, z 1,4 do 1,2 GW – przy jednoczesnym utrzymaniu możliwości podłączenia trzeciej morskiej farmy wiatrowej.

Nasza analiza jest gotowa, ale trwają rozmowy między regulatorami belgijskimi i brytyjskimi na temat podziału kosztów tego nowego interkonektora – wyjaśnia Valerie Daloze, która nie chce wypowiadać się na temat nowego budżetu infrastruktury DC.

Wynik tych negocjacji przesądzi o przyszłości trzeciej fazy wyspy energetycznej, która ostatecznie będzie wymagała zielonego światła ze strony rządu federalnego.