Studia za granicą wymagają formalności – o czym muszą pamiętać studenci wyjeżdżający z Belgii

Tysiące studentów, którzy wkrótce wyjadą z Belgii na uczelnie za granicą, czeka długa lista formalności administracyjnych i finansowych. Dotyczą one nie tylko samych studentów, ale także ich rodziców i obejmują między innymi kwestie wizowe, zameldowanie, ubezpieczenie zdrowotne, zasiłki rodzinne oraz rozliczenia podatkowe. Najważniejsze zasady wyjaśnia Evelyne Van der Elst z kancelarii Legacy Advocaten.

Czy potrzebna jest wiza studencka

Na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), czyli Unii Europejskiej oraz Norwegii, Liechtensteinu i Islandii, wiza studencka nie jest wymagana. Studenci z Belgii korzystają z prawa do swobodnego przepływu osób i mogą czasowo zamieszkać w innym państwie należącym do EOG.

Jak podkreśla Evelyne Van der Elst, przy pobycie dłuższym niż trzy miesiące konieczna jest rejestracja u lokalnych władz. Nie oznacza to jednak automatycznego wykreślenia z rejestru ludności w Belgii.

Istnieje europejski status studenta, ale jego uzyskanie wiąże się z określonymi warunkami. Nauka musi być główną aktywnością danej osoby, co zazwyczaj jest uznawane w przypadku programów wymiany takich jak Erasmus+. „W innych przypadkach student musi uczestniczyć w wystarczającej liczbie godzin zajęć i przedstawić program studiów” – wyjaśnia prawniczka.

Kolejnymi wymogami są przynależność do belgijskiej kasy chorych (mutuelle/ziekenfonds) oraz dysponowanie wystarczającymi środkami na utrzymanie. „Studenci mogą, ale nie muszą podejmować pracy. Wsparcie finansowe rodziców lub stypendium wystarczą” – zaznacza.

Uczelnia musi być ponadto oficjalnie uznana. Prywatna szkoła nie spełnia tego warunku, ale osoby, które chcą podjąć w niej naukę, mogą zazwyczaj uzyskać prawo pobytu jako osoby dysponujące wystarczającymi środkami utrzymania.

Wyjazd poza EOG

Poza Europejskim Obszarem Gospodarczym najczęściej konieczne jest uzyskanie wizy studenckiej, zazwyczaj za pośrednictwem ambasady danego państwa w Belgii. W wielu przypadkach wiza musi zostać zatwierdzona jeszcze przed wyjazdem.

Zalecamy studentom rejestrację w belgijskiej placówce dyplomatycznej w danym kraju. Ambasada przejmuje rolę belgijskiej gminy, na przykład w sprawach dowodów osobistych czy udziału w wyborach – tłumaczy Evelyne Van der Elst.

Placówka dyplomatyczna może również udzielić pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych.

Czy główne miejsce zamieszkania zostaje w Belgii

Z belgijskiego rejestru ludności muszą zostać wykreślone jedynie osoby, które na stałe osiedlają się za granicą. W przypadku pobytu trwającego kilka miesięcy wystarczy powiadomić gminę o czasowej nieobecności.

Taka nieobecność może trwać maksymalnie rok, z możliwością jednorazowego przedłużenia o kolejny rok. Przez cały ten okres student zachowuje zameldowanie w Belgii.

Choroba lub wypadek za granicą

Przed wyjazdem należy zgłosić czasową nieobecność swojej kasie chorych. Na terenie EOG wystarczy zabrać ze sobą Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), o którą należy wystąpić do belgijskiej kasy chorych. Na jej podstawie o zwrot kosztów leczenia można ubiegać się zarówno w belgijskiej kasie chorych, jak i w odpowiedniej instytucji za granicą. Rozliczenie odbywa się jednak według stawek obowiązujących w kraju, w którym udzielono świadczeń.

W krajach takich jak Hiszpania i Portugalia, gdzie zwrot kosztów jest bardziej ograniczony niż w Belgii, lepiej wykupić dodatkowe ubezpieczenie assistance, obejmujące także transport medyczny do kraju – radzi Evelyne Van der Elst.

Poza EOG zasady różnią się w zależności od państwa. „Belgia zawarła umowy dwustronne między innymi z Marokiem, Tunezją i Turcją. W przypadku tych krajów można wystąpić o odpowiedni dokument do swojej belgijskiej kasy chorych. Koszty leczenia będą wówczas zwracane przez ograniczony czas, zgodnie z przepisami danego kraju” – precyzuje prawniczka.

Jeśli między Belgią a danym państwem nie ma umowy dwustronnej, belgijska kasa chorych pokrywa jedynie część kosztów nagłych i nieprzewidzianych świadczeń medycznych. Dlatego studentom wyjeżdżającym poza EOG zaleca się wykupienie dodatkowego ubezpieczenia assistance z odpowiednio szerokim zakresem ochrony.

Zasiłki rodzinne

Do ukończenia 25. roku życia studenci zachowują prawo do zasiłków rodzinnych. Pobyt za granicą w ramach Erasmusa+ lub programu wymiany organizowanego przez belgijską placówkę edukacyjną nie zmienia tej zasady.

Jeżeli zapis na studia następuje z własnej inicjatywy, w placówce na terenie EOG, konieczne będzie wykazanie, że chodzi o uznaną instytucję albo że realizowana jest minimalna liczba godzin zajęć – podkreśla Evelyne Van der Elst.

W przypadku studiów poza EOG student musi zachować główne miejsce zamieszkania w Belgii. „Ponadto żadne z rodziców nie może pracować w tym kraju na stałe. W takiej sytuacji prawo do zasiłków rodzinnych powstaje w tym państwie, a nie w Belgii” – ostrzega prawniczka. Zasada ta nie obowiązuje w przypadku czasowego oddelegowania przez belgijskiego pracodawcę.

Konsekwencje podatkowe

Studia za granicą nie zmieniają statusu podatkowego studenta, który nadal musi złożyć belgijskie zeznanie podatkowe. „Studenci pracujący za granicą muszą wykazać uzyskany tam dochód nie tylko w belgijskim zeznaniu podatkowym, ale zazwyczaj również w danym kraju i tam zapłacić podatek” – wskazuje Evelyne Van der Elst.

Dla rodziców również nic się nie zmienia. Młoda osoba pozostaje na ich utrzymaniu w rozumieniu przepisów podatkowych na zwykłych zasadach. Warunek przynależności dziecka do gospodarstwa domowego na 1 stycznia roku podatkowego pozostaje spełniony także w przypadku czasowego pobytu za granicą związanego ze studiami.

Dodatkowe ubezpieczenia

Wiele uczelni oferuje studentom ubezpieczenie grupowe obejmujące działalność związaną z nauką. Zapewnia ono ochronę w przypadku szkód na osobie.

Za granicą studenci mogą również korzystać z polis wykupionych przez rodziców. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym (RC familiale) może znaleźć zastosowanie w przypadku szkód wyrządzonych osobom trzecim, na przykład w wyniku wypadku na rowerze. Ubezpieczenie szpitalne zwykle zachowuje ważność na terenie Unii Europejskiej, choć zakres ochrony zależy od warunków konkretnej polisy.

Szkody spowodowane pożarem lub klęską żywiołową w wynajmowanym pokoju studenckim, a także szkody dotyczące wyposażenia, często nie wymagają zawierania osobnego ubezpieczenia. W wielu przypadkach są już objęte polisą ogniową domu rodziców.