Beliris odnawia Brukselę – sześć inwestycji finansowanych z federalnej koperty na lata 2025-2026

Porozumienie o współpracy finansowej między państwem federalnym a Regionem Stołecznym Brukseli, znane jako Beliris, powstało w 1993 r. Jego celem jest wzmacnianie roli Brukseli jako stolicy Belgii i Europy. Jak opisuje dziennik Le Soir, właśnie z tej puli finansowane są obecnie ważne inwestycje w mieście – od renowacji zabytkowych parków i obiektów kultury, przez remonty tuneli, po budowę tras rowerowych. Poniżej sześć przykładów projektów wspieranych przez Beliris w latach 2025-2026.

Parc du Cinquantenaire

Nazwa Parc du Cinquantenaire nie jest przypadkowa. Kompleks ogrodów, pomników i muzeów powstał z okazji 50. rocznicy odzyskania przez Belgię niepodległości. Niemal 150 lat później park przechodzi kolejną renowację, tym razem przed obchodami dwusetlecia państwa.

Rząd Vivaldi planował ambitną przebudowę samych budynków, jednak nie zagwarantował na ten cel finansowania. Po przejęciu władzy przez koalicję Arizona plan został porzucony. Realizowany jest natomiast projekt dotyczący samego parku. Brukselska sekretarz stanu ds. urbanistyki Audrey Henry (MR) poinformowała niedawno o wydaniu pozwolenia urbanistycznego. Koszt po stronie Beliris wynosi 28 milionów euro.

Zakres inwestycji obejmuje nasadzenia roślin lepiej przystosowanych do wyzwań klimatycznych, poprawę systemu gospodarowania wodą, wymianę oświetlenia oraz zastąpienie nawierzchni asfaltowych kamieniem naturalnym. Powstaną także dwa boiska wielofunkcyjne i 14 boisk do gry w petankę. Same rzeźby znajdujące się w parku zostały odnowione już w 2020 r.

Królewskie Konserwatorium w Brukseli

W maju 2022 r. studenci Królewskiego Konserwatorium w Brukseli zorganizowali wystawę poświęconą fatalnemu stanowi budynków uczelni, chcąc w ten sposób nagłośnić ich postępującą degradację. Prezentowane zdjęcia były wymowne – pokazywały między innymi martwego gołębia w stanie rozkładu w piwnicy gmachu oraz wytłaczanki po jajkach przyklejone do ściany jako prowizoryczne wygłuszenie pomieszczenia.

Wielokrotnie przekładany pierwszy etap prac restauracyjnych rozpoczął się w lutym. Obejmuje budynek Cluysenaer oraz kamienice przy rue aux Laines. Całość tej fazy kosztuje 74,5 miliona euro, z czego Beliris finansuje 17 milionów euro. Pozostałe środki pochodzą od trzech udziałowców spółki akcyjnej zarządzającej konserwatorium: Régie des Bâtiments/Regie der Gebouwen, Federacji Walonia-Bruksela oraz Wspólnoty Flamandzkiej. Następne etapy prac nadal wymagają uzgodnień politycznych.

Théâtre Royal de la Monnaie

Théâtre Royal de la Monnaie, zniszczony przez pożar w 1955 r., został wówczas odbudowany w bardzo szybkim tempie. Od kilku lat ten należący do państwa belgijskiego zabytkowy gmach przechodzi kolejne etapy renowacji.

Najpierw prace objęły pomieszczenia techniczne i administracyjne, następnie powstał tunel łączący warsztaty z budynkiem teatru oraz pracownie kostiumów. Pierwszy etap, zakończony w 2016 r., kosztował 8,8 miliona euro, a drugi, ukończony w 2021 r., 2,2 miliona euro. Do wykonania pozostają jeszcze renowacja elewacji oraz Grand Foyer, jednej z najbardziej charakterystycznych sal teatru. Wnioski o pozwolenia urbanistyczne mają zostać złożone na początku 2027 r., a przewidywany koszt prac wynosi 12,8 miliona euro. Za realizację wszystkich tych inwestycji odpowiada Beliris.

Tunele Loi i Belliard

Jesienne negocjacje dotyczące Beliris będą w pewnym sensie powrotem do początków tego mechanizmu. Pierwsze porozumienie o współpracy finansowej między władzami federalnymi a Regionem zawarto w 1993 r. właśnie po to, aby sfinansować dokończenie tunelu Belliard, ponieważ Region nie był w stanie samodzielnie pokryć tak dużego wydatku.

Trzydzieści trzy lata później kolejne aneksy do porozumienia mają w dużej mierze dotyczyć tuneli Loi i Belliard. W ciągu najbliższych dwóch lat Beliris ma przeznaczyć 100 milionów euro, czyli połowę swojej nowej koperty, na renowację różnych mostów i tuneli w stolicy. Tunele Loi i Belliard mają otrzymać priorytet ze względu na pilny charakter prac. Od 2022 r. inwestycje te były odkładane z powodu braku środków.

Politycy zatwierdzili projekt o wartości 100 milionów euro. Mimo znacznej kwoty jest to rozwiązanie kompromisowe pod względem budżetowym. Dwa lata temu rząd regionalny rozważał ambitniejszy wariant renowacji, którego koszt szacowano na 164 miliony euro. Bruxelles Mobilité/Brussel Mobiliteit zostało jednak wówczas poproszone o przygotowanie nowej propozycji.

Muzeum Żydowskie Belgii

Muzeum Żydowskie Belgii pozostaje zamknięte od dwóch lat. Znana instytucja znajdująca się w dzielnicy Sablon ma przejść gruntowną przebudowę. Beliris planuje wyburzenie obecnego gmachu i wzniesienie nowego budynku. To jeden z aktualnych projektów programu, na który zwraca uwagę gabinet federalnego ministra Bernarda Quintina (MR).

Decyzja o całkowitej odbudowie wynika ze stanu technicznego budynku pochodzącego z 1901 r. Nowe muzeum ma mieć sześć kondygnacji, a w podziemiu znajdzie się specjalny system klimatyzacji przeznaczony do obsługi wystaw czasowych. Zaplanowano również kafeterię, przestrzeń wielofunkcyjną dla co najmniej 150 osób oraz strefę edukacyjną. Całość ma kosztować 17,6 miliona euro. Choć pozwolenie wydano już w 2023 r., prace nadal się nie rozpoczęły.

Cyclostrades, czyli rowerowe autostrady

Rozpoczęty kilka lat temu projekt cyclostrades ma umożliwić rowerzystom i pieszym bezpieczne pokonywanie większych odległości. Beliris współfinansuje budowę brukselskich odcinków tej sieci, która łączy poszczególne gminy stolicy i wykracza poza granice regionu. Możliwość realizacji części tras nadal jest analizowana, natomiast niektóre odcinki zostały już ukończone.

Cyclostrades mogą powstawać jako oddzielne drogi, ale część z nich prowadzona jest również wzdłuż linii kolejowych i cieków wodnych. Przykładowo trasy C223 i CR1 mają na odcinku 6,5 km przebiegać wzdłuż linii kolejowych L28 i L50 na Jette, Koekelbergu, Molenbeek i Anderlechcie. Niemal cały budżet tej inwestycji pochodzi z dwóch źródeł: Beliris przeznacza na nią 17,7 miliona euro, a europejski plan odbudowy po pandemii finansuje ją kwotą 14,4 miliona euro.