Reforma podatkowa a dochody osób samozatrudnionych – cztery główne zmiany dla prowadzących działalność

Przyjęta w czwartek przez parlament reforma podatkowa obejmuje również osoby prowadzące działalność na własny rachunek. Jak informuje dziennik L’Echo, wprowadza ona cztery najważniejsze zmiany: nowe odliczenie zwalniające z podatku część zysków, zniesienie obowiązku wpłacania zaliczek na podatek przy jednoczesnym zachowaniu systemu premii, wyższe opodatkowanie nadmiernych świadczeń rzeczowych oraz zmianę minimalnego wynagrodzenia osób zarządzających przedsiębiorstwami.

Odliczenie dla przedsiębiorców

Reforma wprowadza odliczenie dla przedsiębiorców, które obejmie osoby prowadzące działalność zarówno jako główne, jak i dodatkowe źródło dochodu. W praktyce rozwiązanie pozwoli, w odniesieniu do dochodów za 2027 r., rozliczanych w roku podatkowym 2028, zwolnić z podatku pierwszą część zysków i dochodów uzyskiwanych z działalności.

Zwolnienie wyniesie 10 procent tzw. skorygowanych zysków i dochodów, czyli kwoty ustalonej po zastosowaniu odliczenia z tytułu strat zawodowych. Nie będą do niej wliczane między innymi odszkodowania za całkowitą lub częściową, przejściową utratę zysków, diety za udział w posiedzeniach wypłacane radnym gminnym i prowincjonalnym ani dochody opodatkowane odrębnie.

Wysokość odliczenia ograniczono do 311 euro bez indeksacji. Od roku podatkowego 2030 kwota ta wzrośnie do 415 euro. Dla porównania, gdyby ulga obowiązywała już w odniesieniu do 2026 r., czyli dochodów za 2025 r., po indeksacji wyniosłaby 620 euro. Rozwiązanie obejmie osoby samozatrudnione rozliczające się jako osoby fizyczne i nie będzie miało zastosowania do podatku dochodowego od osób prawnych.

Zaliczki na podatek: piąty okres i zniesienie obowiązku

W systemie zaliczek na podatek, stanowiących formę przedpłaty podatku przez osoby samozatrudnione, wprowadzone zostaną dwie zmiany.

Pierwsza dotyczy terminów wpłat obowiązujących osoby zarządzające przedsiębiorstwami, samozatrudnionych rozliczających się jako osoby fizyczne oraz małżonków pomagających w prowadzeniu działalności. Dotychczas zaliczki należało wpłacać najpóźniej do 10 kwietnia, 10 lipca, 10 października i 20 grudnia roku poprzedzającego rok podatkowy. Od roku podatkowego 2028 okres przypadający na pierwszy kwartał roku uzyskiwania dochodów zostanie skrócony. Wpłaty będą przyjmowane od 21 lutego do najpóźniej 10 kwietnia. Oznacza to, że zaliczki wpłacone między 21 grudnia 2027 r. a 20 lutego 2028 r., a następnie w analogicznych okresach kolejnych lat, nie zostaną uwzględnione w rozliczeniu za 2028 r. Zostaną zaliczone na poczet podatku za 2027 r., co w praktyce prowadzi do utworzenia piątego okresu wpłat.

Druga zmiana polega na zniesieniu obowiązku wpłacania zaliczek przez osoby samozatrudnione rozliczające się jako osoby fizyczne oraz pomagających im małżonków. Nowe zasady obowiązują od 1 stycznia 2026 r. i dotyczą wpłat za rok podatkowy 2027. Osoby te nie będą już narażone na podwyższenie podatku, jeśli wpłacą zbyt małą zaliczkę albo nie wpłacą jej wcale. Zmiana nie obejmuje jednak osób zarządzających przedsiębiorstwami, które nadal będą zobowiązane do dokonywania wpłat. Jak wyjaśnia gabinet ministra finansów Jana Jambona (N-VA), osoby zarządzające są z natury mniej narażone na niepewność związaną z prowadzeniem działalności, dlatego zniesienie obowiązku nie zostało na nie rozszerzone. Nadal mają wpłacać zaliczki możliwie precyzyjnie odpowiadające należnemu podatkowi.

Zachowany zostanie natomiast system premii, czyli obniżki podatku dla osób, które zdecydują się na wpłacanie zaliczek. Premia obejmie również nowy, piąty okres i wyniesie 0,5 stawki referencyjnej, czyli 3 procent. W roku podatkowym 2027, dotyczącym dochodów za 2026 r., jej wysokość będzie obliczana jako suma pierwszej wpłaty pomnożonej przez 3 procent, drugiej przez 2,5 procent, trzeciej przez 2 procent, czwartej przez 1,5 procent oraz piątej przez 0,5 procent.

Nadmierne świadczenia rzeczowe

Wyższym podatkiem zostaną objęte nadmierne świadczenia rzeczowe. Zmiana dotyczy osób zarządzających przedsiębiorstwami, samozatrudnionych rozliczających się jako osoby fizyczne oraz pracowników najemnych. Chodzi o świadczenia wyceniane ryczałtowo, takie jak samochody służbowe, abonament internetowy, pokrywanie kosztów ogrzewania i energii elektrycznej, pożyczki udzielane na korzystnych warunkach oraz bezpłatne lub tanie zakwaterowanie.

Świadczenia zostaną uznane za nadmierne, jeśli ich wartość przekroczy 20 procent całkowitego wynagrodzenia w danym okresie rozliczeniowym. Od nadwyżki zostanie wówczas naliczony odrębny podatek w wysokości 7,5 procent. Zasada zacznie obowiązywać już od roku podatkowego 2027, obejmującego dochody za 2026 r.

Minimalne wynagrodzenie osób zarządzających

Podstawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych wynosi 25 procent. Małe przedsiębiorstwa mogą jednak, po spełnieniu określonych warunków, korzystać ze stawki 20 procent od pierwszych 100 000 euro zysku. Jednym z wymogów jest wypłacanie osobie zarządzającej minimalnego wynagrodzenia w wysokości 45 000 euro.

Reforma formalnie obniża tę kwotę do 25 000 euro bez indeksacji. W praktyce nie oznacza to jednak rzeczywistej obniżki, ponieważ od tej pory będzie ona corocznie indeksowana. W roku podatkowym 2027, dotyczącym dochodów za 2026 r., minimalne wynagrodzenie wyniesie już 50 000 euro.