Elia chce zobowiązać duże magazyny baterii i centra danych do stabilizowania sieci – chodzi o ryzyko blackoutów

Operator sieci przesyłowej energii elektrycznej Elia chce zobowiązać duże magazyny baterii oraz centra danych do udziału w łagodzeniu zakłóceń destabilizujących sieć. Celem jest ograniczenie ryzyka blackoutów. Nowe zasady mają sprawić, że takie instalacje będą uruchamiać się automatycznie w sytuacjach kryzysowych i częściowo zastąpią funkcję stabilizującą klasycznych elektrowni w okresach, gdy w produkcji energii dominują źródła wiatrowe i słoneczne. Przepisy musi jeszcze zatwierdzić Federalne Ministerstwo Gospodarki.

Lekcja z iberyjskiego blackoutu

Blackout, który w kwietniu ubiegłego roku pogrążył Hiszpanię i Portugalię w ciemności, pozbawiając prądu ponad 60 milionów osób, mocno poruszył operatorów sieci w całej Europie. Wraz ze wzrostem produkcji energii odnawialnej klasyczne elektrownie pracują czasem jedynie na niewielkiej mocy. Tymczasem duże elektrownie gazowe, węglowe i jądrowe, dzięki masie wirujących turbin, tworzą naturalny bufor. Pomaga on pochłaniać nagłe wahania w sieci i daje operatorom czas na reakcję, zanim dojdzie do całkowitego wyłączenia zasilania.

Coraz większa dostępność energii odnawialnej niesie jednak także inne zagrożenie – zbyt małą liczbę konwencjonalnych elektrowni pozostających w ruchu. Jeśli w takiej sytuacji napięcie i częstotliwość zaczynają się wahać, jak stało się w Hiszpanii, może zabraknąć wystarczającej zdolności amortyzującej, aby szybko przywrócić te parametry do właściwego poziomu.

Duże magazyny baterii, turbiny wiatrowe oraz farmy słoneczne podłączane do sieci przez falowniki nie zapewniają obecnie takich samych właściwości stabilizujących jak tradycyjne elektrownie. Dlatego Elia przygotowała bardziej rygorystyczne zasady. Zgodnie z nimi duże magazyny baterii i centra danych mają być zaprogramowane tak, aby automatycznie reagowały w razie pogorszenia sytuacji w sieci.

Przygotowanie systemu na nowe warunki

Jak wyjaśnia Elia w odpowiedzi na pytania redakcji, kluczowe jest przygotowanie systemu na sytuacje, w których aktywnych będzie mniej wirujących maszyn albo nie będzie ich wcale, na przykład w okresach dużej produkcji z wiatru i słońca. Z tego powodu nowe rodzaje użytkowników sieci, takie jak baterie, muszą przyczyniać się do jej stabilności, aby zapewnić bezpieczną i odporną pracę całego systemu.

Dodatkowe wymogi mają objąć nowe duże magazyny baterii o mocy od 75 megawatów, a także nowe instalacje odbiorcze o podobnej skali, które przyłączają się do sieci wysokiego napięcia za pośrednictwem falownika. W praktyce chodzi przede wszystkim o wielkie centra danych.

Obawy branży i procedura nadzwyczajna

Część firm obawiała się, że zaostrzenie wymogów może utrudnić realizację nowych projektów. Jak tłumaczy Chris Celis, specjalista ds. rynków energii elektrycznej w federacji branżowej Febeg, Belgia nie powinna wyprzedzać innych krajów w sposób, który doprowadziłby do powstania odmiennych wymogów technicznych i standardów niż te obowiązujące gdzie indziej w Europie. Jego zdaniem przedsiębiorstwom planującym inwestycje byłoby wtedy niezwykle trudno znaleźć odpowiednie instalacje, a koszty całych projektów wzrosłyby.

Po konsultacjach z sektorem Elia częściowo uwzględniła te zastrzeżenia. W przypadku magazynów baterii często wystarczające ma być dostosowanie oprogramowania, co – jak zapewnia operator – powinno ograniczyć koszty.

Elia sięgnęła po procedurę nadzwyczajną, aby przyspieszyć opracowanie nowych zasad w oczekiwaniu na europejskie kodeksy sieciowe. Operator podkreśla, że nie była to bezpośrednia reakcja na iberyjski blackout, choć nowe przepisy stanowią częściową odpowiedź na tego rodzaju zagrożenie.

Ostateczna propozycja została przekazana Federalnemu Ministerstwu Gospodarki, które ma teraz zdecydować o jej wejściu w życie. Nowe wymogi techniczne obejmą wszystkie nowe duże magazyny baterii przyłączane do sieci. Zanim przepisy zaczną obowiązywać, Elia opublikuje zalecenia dla projektów, które nadal znajdują się w fazie rozwoju.