Coraz więcej emerytów w Belgii pracuje na flexijobach

Coraz więcej emerytów w Belgii decyduje się na pracę w ramach tzw. flexijobów, czyli elastycznej formy zatrudnienia umożliwiającej dodatkowy zarobek przy korzystnych zasadach podatkowych. Liczba seniorów korzystających z tego systemu rośnie szybciej niż ogólna liczba flexijobbersów. Dla wielu osób po 65. roku życia to sposób na poprawę sytuacji finansowej, utrzymanie aktywności zawodowej i kontaktów społecznych. Jednocześnie pojawiają się pytania o wpływ tej formy zatrudnienia na rynek pracy i konkurencję z pracownikami etatowymi oraz studentami dorabiającymi w ramach job étudiant.

Emerytura często nie wystarcza na utrzymanie dotychczasowego poziomu życia

67-letni Hervé z Namur przeszedł na emeryturę w 2022 r., mając niewiele ponad 63 lata. Do pracy w ramach flexijobu zachęciła go żona. Dzięki znajomości języka niderlandzkiego znalazł zatrudnienie przy koordynacji zespołów studenckich dla flamandzkiej firmy działającej podczas targów organizowanych głównie w Namur i Liège.

Jak przyznaje, decyzja o powrocie do pracy była przede wszystkim kwestią finansową. Przed przejściem na emeryturę zarabiał około 4 000 euro miesięcznie plus premie i bony żywnościowe. Początkowo jego emerytura wynosiła 1 800 euro, obecnie otrzymuje około 2 100 euro. Jego żona cierpi na fibromialgię i otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości około 1 000 euro miesięcznie. Łączny dochód gospodarstwa domowego pozostaje więc ograniczony.

Hervé podkreśla, że dodatkowa praca pozwala mu mniej stresować się wydatkami i utrzymać aktywność społeczną. Byłego pracownika Carrefoura można dziś spotkać między innymi w sklepach Intermarché w Belgrade i Assesse.

Seniorzy chcą nie tylko dorobić, ale też pozostać aktywni

72-letni André z Nivelles, emerytowany kierownik działu informatycznego, pod koniec ubiegłego roku rozpoczął pracę w sektorze horeca. Dorabia miesięcznie od 400 do 500 euro. Jak tłumaczy, jego emerytura nie pozwalała już utrzymać wcześniejszego standardu życia.

Przyznaje, że jeszcze kilka lat temu uważał swoje świadczenie za wystarczające, jednak rosnące koszty życia zmieniły sytuację. Dzięki flexijobowi wraz z żoną mogą ponownie wyjeżdżać na wakacje po dwóch latach spędzonych w domu.

Podobne motywacje ma 66-letnia Anne z Jodoigne, która po zakończeniu kariery menedżerskiej w międzynarodowych firmach zaczęła pracować jako sprzedawczyni w piekarni. Po przejściu na emeryturę podróżowała i remontowała dom, jednak z czasem zaczęło jej brakować kontaktów z ludźmi i codziennej aktywności.

Anne podkreśla również aspekt finansowy. Jej emerytura ustawowa stanowi mniej niż połowę wcześniejszych dochodów netto, nie uwzględniając utraconych benefitów, takich jak samochód służbowy, karta paliwowa, dodatkowa emerytura czy prywatne ubezpieczenie zdrowotne. Bez dodatkowej pracy – jak przyznaje – musiałaby korzystać z oszczędności emerytalnych.

Dla części emerytów praca jest koniecznością

72-letnia Jacqueline z Anderlechtu, była sprzedawczyni w sklepie obuwniczym, również wróciła do pracy po przejściu na emeryturę. Po opłaceniu czynszu i kredytu samochodowego z emerytury w wysokości 1 700 euro netto pozostaje jej około 1 000 euro miesięcznie na codzienne wydatki.

Dzięki flexijobowi zarabia dodatkowo od 700 do 1 000 euro miesięcznie. Obecnie pracuje w sklepie odzieżowym głównie w środy po południu i niedziele. Jak podkreśla, chciała pozostać aktywna, ale kwestie finansowe sprawiają, że nie może całkowicie zrezygnować z pracy.

Popularność flexijobów wynika przede wszystkim z preferencyjnych zasad podatkowych. Emeryci mogą pracować bez limitu dochodów, a wynagrodzenie z flexijobu pozostaje zwolnione z podatku. Dla pracowników aktywnych zawodowo limit dodatkowych zarobków został podniesiony z 12 000 do 18 000 euro rocznie.

Pracujący emeryci narzekają na wysokie podatki poza systemem flexijobów

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja osób, które po przejściu na emeryturę kontynuują pracę na klasycznym etacie. Przekonał się o tym 68-letni Claude z Nalinnes, były kierownik działu informatycznego w firmie produkującej stolarkę okienną.

Trzy lata temu zgodził się kontynuować pracę na pół etatu. Nadal spłaca kredyt hipoteczny, wspiera studiującego syna i chce utrzymać aktywność społeczną. Dodatkowa praca daje mu około 900 euro netto miesięcznie, ale – jak podkreśla – konsekwencje podatkowe okazały się bardzo dotkliwe.

Wcześniej wraz z żoną otrzymywali zwrot podatku w wysokości około 2 500 euro rocznie. Obecnie muszą dopłacać około 6 000 euro. Claude zwraca uwagę, że po przekroczeniu określonych progów podatkowych stawki opodatkowania szybko rosną nawet do 50 lub 55 procent.

Jego zdaniem starsze osoby są zachęcane do pracy, ale jednocześnie system podatkowy skutecznie zniechęca do dodatkowej aktywności poza flexijobami.

Elastyczność przyciąga seniorów

Pracujący emeryci podkreślają również dużą elastyczność tej formy zatrudnienia. Anne zaznacza, że pracuje maksymalnie kilkanaście dni w miesiącu. André docenia możliwość łączenia pracy z innymi zajęciami, a Jacqueline zwraca uwagę na możliwość ustalania grafiku z pracodawcą.

Hervé przyznaje jednak, że system wiąże się także z konkurencją. Pracodawcy mogą wybierać między flexijobbersami, studentami, pracownikami tymczasowymi i etatowymi. Jak ocenia, wszyscy konkurują dziś ze wszystkimi, co jego zdaniem nie jest zdrową sytuacją dla rynku pracy.

Pojawiają się również pytania, czy rozwój flexijobów nie ogranicza liczby tradycyjnych etatów. Jacqueline uważa jednak, że nie odbiera nikomu pracy, ponieważ wykonuje ograniczoną liczbę godzin, a studentki dorabiające pozostają priorytetem dla pracodawcy.

Liczba flexijobbersów wzrosła o ponad 124 procent

Statystyki pokazują bardzo dynamiczny rozwój tej formy zatrudnienia. Między trzecim kwartałem 2021 r. a trzecim kwartałem 2025 r. liczba osób wykonujących flexijoby wzrosła z 80 800 do 181 203, czyli o 124,26 procent.

Podobny trend widoczny jest także w drugim kwartale. Wiosną 2021 r. flexijoby wykonywało 59 112 osób, natomiast cztery lata później już 173 054 osoby. Oznacza to wzrost o niemal 193 procent.

Seniorzy napędzają rozwój systemu

Największą dynamikę wzrostu widać wśród osób mających co najmniej 65 lat. Między trzecim kwartałem 2021 r. a trzecim kwartałem 2025 r. liczba seniorów pracujących w ramach flexijobów wzrosła z 8 176 do 33 427 osób, czyli o ponad 308 procent.

W przypadku drugiego kwartału wzrost był jeszcze większy i sięgnął niemal 398 procent. Seniorzy stanowili w pierwszej połowie 2021 r. nieco ponad 10 procent wszystkich flexijobbersów. W pierwszym półroczu 2025 r. ich udział przekraczał już 18 procent.

Dane pokazują również, że osoby po 65. roku życia wykonują coraz większą część wszystkich godzin przepracowanych w ramach flexijobów. W 2025 r. seniorzy odpowiadali już za prawie 30 procent takich godzin.

Coraz więcej osób rozwija dodatkową działalność

Od lat rośnie również liczba pracowników prowadzących dodatkową działalność gospodarczą. Między 2020 r. a 2024 r. liczba osób samozatrudnionych w działalności dodatkowej wzrosła z 293 567 do 341 591, czyli o ponad 16 procent.

Dla porównania liczba osób prowadzących działalność jako główne źródło utrzymania zwiększyła się w tym samym czasie jedynie o 4,59 procent.

Eksperci wskazują, że kolejne kryzysy gospodarcze, wzrost kosztów energii oraz inflacja skłaniały wiele osób do poszukiwania dodatkowych źródeł dochodu.

Możliwe zmiany w systemie flexijobów

Wśród emerytowanych przedsiębiorców pojawiają się pierwsze oznaki spowolnienia wzrostu aktywności zawodowej. Sekretariat społeczny Liantis informował niedawno o niewielkim spadku liczby emerytowanych przedsiębiorców między końcem 2024 r. a końcem 2025 r.

Wpływ na przyszły rozwój rynku może mieć również zapowiadane przez federalną minister klasy średniej i samozatrudnionych Eléonore Simonet (MR) rozszerzenie systemu flexijobów na osoby prowadzące działalność gospodarczą.