Walonia utrzymuje budżet na 2026 r., ale wyniki za 2025 r. pogarszają się

Rząd Walonii musiał znaleźć 45 milionów euro, aby pokryć lukę wynikającą z przywrócenia rekompensat związanych z Planem Marshalla. Mimo tych trudności premier Walonii Adrien Dolimont (MR) zapewnił 17 kwietnia 2026 r., że założenia budżetowe na 2026 r. pozostają bez zmian. Jednocześnie wykonanie budżetu za 2025 r. wyraźnie się pogorszyło, a deficyt wzrósł o co najmniej 400 milionów euro. Premier przyznał, że po raz pierwszy od wielu lat prognozy dotyczące niewykorzystanych środków w systemie SEC, szacowane na 609 milionów euro, okazały się zbyt optymistyczne.

Choć korekta budżetu ma zazwyczaj charakter techniczny i służy aktualizacji prognoz w oparciu o nowe dane, w tym przypadku od początku było jasne, że będzie miała większe znaczenie. Wynika to zarówno z pogorszenia wskaźników makroekonomicznych, jak i z gorszych wyników finansowych za 2025 r. Ten drugi element nie wpływa bezpośrednio na budżet na 2026 r., ale zwiększa deficyt regionu, co jest niekorzystne dla rządu, który uczynił stabilność finansów publicznych jednym ze swoich priorytetów.

45 milionów euro do uzupełnienia

Warunki makroekonomiczne uległy znacznemu pogorszeniu. Inflacja, która przy przygotowywaniu budżetu była szacowana na 1,4 procent, wynosi obecnie 3,2 procent, a indeks zdrowia wzrósł z 1,5 do 3 procent. W praktyce oznacza to wcześniejsze przekroczenie tzw. indeksu pivotowego, co – według premiera Dolimonta – przełożyło się na dodatkowe wydatki rzędu 110 milionów euro.

Dodatkowym problemem jest brak 45 milionów euro wpływów związanych z planowanym zakończeniem rekompensat z Planu Marshalla. Pod naciskiem środowisk biznesowych rząd zdecydował się utrzymać te rekompensaty, ale tylko na 2026 r., co wymagało znalezienia alternatywnego finansowania.

Środki te pozyskano z kilku źródeł: 20 milionów euro zapewniła spółka Wallonie Entreprendre w ramach zadań zleconych, kolejne 20 milionów uzyskano dzięki dostosowaniu projektów walońskiego planu odbudowy – w tym 13 milionów pochodzi ze zwrotów za niezrealizowane projekty, a 7 milionów z projektów, które zostaną ograniczone, choć w tej kwestii nie osiągnięto jeszcze pełnego porozumienia. Pozostałe 5 milionów uzyskano poprzez zmianę harmonogramu inwestycji w ramach programu dróg wodnych.

Budżet 2026 utrzymany i nowe środki na inwestycje

Budżet na 2026 r. pozostaje zgodny z ramami przyjętymi w listopadzie. Korekta umożliwiła jednocześnie przesunięcia środków między projektami, wynikające m.in. ze zmian harmonogramów, dodatkowych wpływów lub nieuniknionych wydatków.

Dzięki tym działaniom udało się wygospodarować 60 milionów euro na inwestycje infrastrukturalne, 1 milion euro na wsparcie opiekunów osób bliskich, 5 milionów euro na premie renowacyjne, 14 milionów euro na modernizację żłobków, 10 milionów euro na cyfryzację oraz 4,2 miliona euro na działania przeciwpowodziowe.

Pogorszenie wyników za 2025 r.

Osobnym problemem pozostaje pogorszenie wykonania budżetu za 2025 r., szacowane na 400-600 milionów euro. Dokładna wartość nie została jeszcze określona przez Instytut Rachunków Narodowych (ICN). Główną przyczyną jest wykorzystanie środków, które wcześniej zakładano jako niewydane. Jeśli jednak zostają one wykorzystane, automatycznie zwiększają deficyt.

Premier Dolimont wyjaśnił w parlamencie, że sytuacja ta wynika z kilku czynników. Po pierwsze, prognoza niewykorzystania 609 milionów euro w systemie SEC była zbyt optymistyczna. Po drugie, część wydatków wynika z przyspieszenia realizacji projektów planu odbudowy, który zbliża się do końca. Dodatkowo nie wpłynęły środki z funduszu Kioto w ramach tzw. podziału obciążeń, co oznacza brak około 200 milionów euro. Po zawarciu porozumienia kwota ta zostanie automatycznie uwzględniona w rachunkach za 2025 r.

W 2025 r. koszt walońskiego planu odbudowy wyniósł około 1,2 miliarda euro, czyli o blisko 300 milionów euro więcej niż rok wcześniej.

Krytyka opozycji i zarzuty wobec rządu

Choć pogorszenie wyników za 2025 r. nie wpływa bezpośrednio na budżet 2026, pojawiają się obawy, że powtarzanie się takiej sytuacji mogłoby w przyszłości poważnie zaburzyć założenia budżetowe i pogłębić deficyt. Christie Morreale (PS) skrytykowała działania rządu, wskazując, że od 2020 r. wykonanie budżetu było co roku lepsze od prognoz, a 2025 r. przerywa tę tendencję. W najbardziej optymistycznym scenariuszu deficyt SEC wzrasta o co najmniej 400 milionów euro.

Liderka socjalistów w parlamencie walońskim zwróciła również uwagę na rosnący poziom zadłużenia. Deficyt osiągnął 2,9 miliarda euro w 2025 r., wobec 2,7 miliarda rok wcześniej i 2,4 miliarda w 2023 r. Od momentu objęcia władzy przez obecny rząd zadłużenie wzrosło o 827 milionów euro. Jej zdaniem rząd nie poprawia sytuacji finansów publicznych, lecz ją pogarsza.

Do krytyki dołączył także Stéphane Hazée, lider Ecolo w parlamencie walońskim, który zarzucił rządowi pomijanie problemu w komunikacji publicznej. Według niego deklarowanie utrzymania trajektorii budżetowej nie zmienia faktu, że narastające obciążenia finansowe nie mogą być ignorowane w dłuższej perspektywie.