Fińskie badanie: problemy psychiczne nasilają się po medycznej zmianie płciowej u młodzieży

Wśród młodych osób, które przeszły medyczną zmianę płci, w trakcie obserwacji odnotowano wyraźny wzrost zapotrzebowania na specjalistyczną opiekę psychiatryczną. W grupie pacjentów poddanych feminizującej terapii hormonalnej odsetek korzystających z takiej pomocy zwiększył się z 9,8 procent przed rozpoczęciem leczenia do 60,7 procent po jego wdrożeniu. W przypadku terapii maskulinizującej wzrost wyniósł z 21,6 procent do 54,5 procent. Wyniki te opublikowano w czasopiśmie Acta Paediatrica.

Metodologia badania

Badanie przeprowadzone przez Sami-Mattiego Ruuskę z Uniwersytetu w Tampere, wraz z zespołem badawczym, objęło 2 083 młode osoby skierowane w latach 1996-2019 do wyspecjalizowanych ośrodków zajmujących się tożsamością płciową. Grupę porównawczą stanowiło 16 643 rówieśników tej samej płci. Średni wiek badanych w momencie pierwszego kontaktu wynosił około 18,5 roku. Analiza została oparta na fińskich ogólnokrajowych rejestrach zdrowotnych, co umożliwiło śledzenie historii leczenia i kontaktów z psychiatrią w dłuższym okresie.

Znacznie wyższe zapotrzebowanie na opiekę psychiatryczną

Zarówno przed pierwszym kontaktem z ośrodkiem zajmującym się tożsamością płciową, jak i po nim, potrzeba korzystania ze specjalistycznej opieki psychiatrycznej była zdecydowanie wyższa w grupie badanej niż w grupie kontrolnej. Już przed pierwszą wizytą 45,7 procent młodych osób z tej grupy korzystało z pomocy psychiatrycznej, podczas gdy w grupie kontrolnej odsetek ten wynosił około 15 procent. Po upływie co najmniej dwóch lat od pierwszego kontaktu wskaźnik ten wzrósł do 61,7 procent, natomiast w grupie kontrolnej pozostawał stabilny na poziomie 14-15 procent.

Różnice dotyczyły nie tylko liczby pacjentów, lecz także intensywności leczenia. Osoby z grupy badanej częściej pozostawały w długotrwałym i regularnym kontakcie z psychiatrią, co może wskazywać na większą złożoność lub trwałość problemów zdrowia psychicznego.

Wzrost zapotrzebowania na opiekę po medycznej zmianie

Wśród młodzieży, która nie przeszła medycznej zmianie płci, zapotrzebowanie na opiekę psychiatryczną również było wyższe niż w grupie kontrolnej. Jednak w przypadku osób, które poddały się interwencjom medycznym, odnotowano dodatkowy wzrost potrzeb po rozpoczęciu leczenia – niezależnie od jego kierunku.

Po uwzględnieniu wcześniejszych problemów psychiatrycznych ryzyko konieczności późniejszego leczenia specjalistycznego nadal pozostawało wyższe niż w grupie kontrolnej – od trzech do pięciu razy, w zależności od analizowanej podgrupy. Jednocześnie różnice między poszczególnymi grupami, np. między osobami po zmianie a tymi, które jej nie przeszły, ulegały zmniejszeniu po uwzględnieniu wcześniejszej historii leczenia psychiatrycznego.

Zmiana profilu pacjentów na przestrzeni lat

Analiza wykazała także zmiany w charakterystyce pacjentów na przestrzeni lat. Osoby zgłaszające się do ośrodków tożsamości płciowej po 2010 r. częściej miały już za sobą wcześniejsze leczenie psychiatryczne. Odsetek takich przypadków w tej grupie wzrósł około dwukrotnie, podczas gdy w grupie kontrolnej nie zaobserwowano podobnego trendu.

Różnice ze względu na płeć i wnioski autorów

Badanie wskazało również na różnice między płciami. Osoby zarejestrowane jako płeć żeńska częściej posiadały diagnozy psychiatryczne jeszcze przed pierwszym kontaktem z ośrodkiem. W dalszej obserwacji różnice te stopniowo się zmniejszały, jednak wysoki poziom zapotrzebowania na opiekę psychiatryczną utrzymywał się we wszystkich analizowanych grupach.

Autorzy podkreślają, że młodzież z dysforią płciową – niezależnie od płci – cechuje się podwyższonym ryzykiem problemów psychiatrycznych. Po rozpoczęciu medycznej zmiany płci obserwowany jest wzrost zapotrzebowania na leczenie, a u części pacjentów także pogorszenie stanu psychicznego. Mechanizmy stojące za tym zjawiskiem oraz identyfikacja najbardziej narażonych grup wymagają dalszych badań.

Konieczność pogłębionej diagnostyki psychiatrycznej

Zdaniem badaczy wysoki poziom problemów psychiatrycznych, obecnych już przed pierwszym kontaktem z ośrodkiem, a następnie nasilających się w czasie, może wskazywać na współwystępowanie dysforii płciowej z innymi zaburzeniami psychicznymi. Autorzy podkreślają potrzebę dokładnej diagnostyki psychiatrycznej oraz zapewnienia odpowiedniego leczenia współistniejących problemów zarówno przed ewentualnymi interwencjami medycznymi, jak i po ich przeprowadzeniu.

Zwracają również uwagę na konieczność szczegółowego omówienia z pacjentem możliwych skutków terapii oraz jego oczekiwań jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Podkreślają także znaczenie stałej opieki psychiatrycznej na każdym etapie procesu terapeutycznego.