Komisja Europejska proponuje pierwsze złagodzenie zasad emisji CO₂

Komisja Europejska przedstawiła w środę 1 kwietnia 2026 r. propozycję zmian w funkcjonowaniu rezerwy stabilności rynkowej (MSR) w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO₂ (ETS). Komisarz ds. klimatu Wopke Hoekstra określił inicjatywę jako istotny krok w kierunku modernizacji europejskiego rynku uprawnień do emisji. Projekt ten stanowi zapowiedź szerszej reformy systemu ETS, której kompleksowy przegląd zaplanowano na lipiec 2026 r.

Na czym polega rezerwa stabilności rynkowej

Mechanizm MSR ma za zadanie ograniczać wahania cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Funkcjonuje jako regulator podaży – gdy na rynku pojawia się nadmiar uprawnień, część z nich trafia do rezerwy. Z kolei w sytuacji niedoboru rezerwa zasila rynek dodatkowymi jednostkami. Obowiązujące dotychczas przepisy zakładały, że nadwyżka przekraczająca 400 milionów uprawnień jest co roku automatycznie unieważniana, aby utrzymać presję na redukcję emisji.

Rezygnacja z automatycznego kasowania uprawnień

Komisja proponuje odejście od mechanizmu automatycznego unieważniania uprawnień. Zamiast tego zgromadzone w rezerwie jednostki mają pozostać dostępne jako bufor stabilizujący rynek. Według Komisji pozwoli to systemowi MSR lepiej reagować na przyszłe zmiany, w tym na ewentualne ograniczenie podaży uprawnień w kolejnych latach. Propozycja trafi teraz pod obrady Rady UE oraz Parlamentu Europejskiego.

Kolejne korekty w systemie ETS

Równolegle Komisja planuje w najbliższych dniach zmiany dotyczące tzw. wartości referencyjnych, które określają poziom bezpłatnych uprawnień do emisji CO₂ przyznawanych sektorowi przemysłowemu. Obie inicjatywy wpisują się w zapowiedzi przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen, która podczas Rady Europejskiej 19 marca zapowiedziała przedstawienie w lipcu 2026 r. kompleksowej reformy całego systemu ETS.

Presja ze strony przemysłu

Proponowane zmiany są odpowiedzią na rosnące niezadowolenie europejskiego przemysłu oraz części państw członkowskich, które wskazują na wysokie koszty energii i ich negatywny wpływ na konkurencyjność europejskiej gospodarki. System ETS, funkcjonujący od 2005 r., zobowiązuje producentów energii oraz branże energochłonne – takie jak hutnictwo, przemysł cementowy czy chemiczny – do zakupu uprawnień do emisji CO₂. Jednocześnie całkowita liczba dostępnych uprawnień jest stopniowo zmniejszana, aby skłonić przedsiębiorstwa do ograniczania emisji.

Obecnie cena jednej tony CO₂ wynosi około 70 euro. Aby złagodzić skutki transformacji dla przemysłu, Unia Europejska przewidziała system bezpłatnych uprawnień, które zgodnie z dotychczasowymi planami miały zostać całkowicie wycofane do 2034 r. Jednak w ramach możliwych ustępstw wobec sektora przemysłowego Ursula von der Leyen może zaproponować przesunięcie tego terminu na późniejszy okres.