Prawa kobiet w centrum demonstracji 8 marca – organizacje feministyczne apelują o sprawiedliwe emerytury

Prawo do sprawiedliwej i godziwej emerytury dla kobiet znalazło się w centrum tegorocznych postulatów organizacji feministycznych w Belgii z okazji Międzynarodowego Dnia Walki o Prawa Kobiet, obchodzonego 8 marca. Według dostępnych danych średnia emerytura kobiet w Belgii pozostaje o około 28 procent niższa niż emerytura mężczyzn. Organizacje ostrzegają, że planowane zmiany w systemie emerytalnym mogą dodatkowo pogłębić tę różnicę. Szczególne obawy budzą nowe zasady dotyczące przerw w karierze zawodowej, ponieważ to kobiety znacznie częściej niż mężczyźni przerywają pracę, aby opiekować się dziećmi lub bliskimi.

List otwarty dziesięciu organizacji kobiecych

Dziesięć organizacji działających na rzecz praw kobiet – zarówno francuskojęzycznych, jak i niderlandzkojęzycznych – opublikowało wspólny list otwarty zwracający uwagę na utrzymujące się nierówności emerytalne między kobietami a mężczyznami. Wśród sygnatariuszy znalazły się m.in. Femma, Rebelle oraz Furia.

Autorzy listu przywołują dane belgijskiego urzędu statystycznego Statbel z 2023 r., które pokazują skalę nierówności na rynku pracy. Około 40 procent kobiet mieszkających w Belgii pracuje w niepełnym wymiarze godzin. Jednocześnie kobiety wykonują zdecydowaną większość pracy nieodpłatnej – aż 68 procent obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, opieką nad dziećmi czy wsparciem udzielanym członkom rodziny.

Reformy “neutralne tylko z pozoru”

Kolektyw Marche mondiale des femmes, który organizuje marsz 8 marca, krytycznie ocenia proponowane zmiany w systemie emerytalnym. Według organizatorek reformy przedstawiane są jako neutralne, jednak w rzeczywistości mają wyraźnie zróżnicowane skutki dla kobiet i mężczyzn.

Zdaniem kolektywu nowe regulacje mogą jeszcze bardziej pogłębić ekonomiczną zależność kobiet, zwłaszcza tych, które przez część życia wykonują nieodpłatną pracę opiekuńczą. To właśnie kobiety najczęściej zajmują się wychowywaniem dzieci, opieką nad starszymi członkami rodziny czy osobami wymagającymi wsparcia.

Podobne obawy pojawiły się również w opinii Rady Stanu z lutego. Instytucja ta wskazała, że kobiety mogą mieć większe trudności ze spełnieniem nowych warunków wymaganych do uzyskania wcześniejszej emerytury.

Nowe wymogi stażowe mogą pogłębić różnice

Jedną z kluczowych zmian w planowanej reformie jest podniesienie liczby dni pracy potrzebnych do zaliczenia roku kariery zawodowej. W nowym systemie rok pracy miałby odpowiadać 156 przepracowanym dniom, podczas gdy obecnie wystarcza 104 dni.

Według szacunków przytoczonych przez organizacje kobiece jedynie 62,5 procent kobiet, które obecnie mogą ubiegać się o wcześniejszą emeryturę, spełniłoby nowe kryteria. W przypadku mężczyzn odsetek ten wynosi 78,8 procent. Kobiety niespełniające nowych warunków byłyby objęte mechanizmem tzw. malus emerytalnego, który przewiduje obniżenie świadczenia.

Konkretne postulaty wobec rządu

Organizacje feministyczne przedstawiły również konkretne propozycje zmian w reformie. Domagają się przede wszystkim utrzymania obecnej zasady, zgodnie z którą rok kariery zawodowej jest zaliczany przy 104 przepracowanych dniach w kontekście wcześniejszej emerytury.

Kolejnym postulatem jest zwolnienie z kary emerytalnej osób, które mogą udokumentować 7 020 dni faktycznie przepracowanych w trakcie całej kariery zawodowej. Organizacje apelują również o pełne uznanie pracy opiekuńczej, wychowywania dzieci oraz nieformalnej pomocy bliskim jako elementu kariery zawodowej.

Sygnatariusze listu – Conseil des femmes, Femma, Rebelle, ACV, Zijkant, Ella vzw, Collectief 8 maars, FOS, Furia oraz ABVV/FGTB – podkreślają, że praca opiekuńcza jest fundamentem funkcjonowania społeczeństwa. Ich zdaniem osoby wykonujące takie obowiązki nie powinny ponosić finansowych konsekwencji w postaci niższych emerytur.