Sprzątanie grobu na Wszystkich Świętych – wybielacz, ocet i myjka ciśnieniowa mogą trwale zniszczyć nagrobek

W niedzielę 1 listopada, w dzień Wszystkich Świętych, wiele osób w Belgii odwiedza cmentarze, by uczcić pamięć bliskich, przynieść kwiaty i uporządkować groby. Jak zwraca uwagę flamandzki portal Redactie24, nawyki znane z domowych porządków nie zawsze pasują do materiałów, z których wykonano nagrobek. W dobrej wierze można wyrządzić szkody, których nie da się już usunąć.

Nagrobek to nie płytka tarasowa

Najczęstszym błędem jest sięganie po agresywne środki czystości lub szorstkie materiały, by szybko usunąć nalot. Wybielacz, ocet czy twarda szczotka mogą wydawać się dobrym rozwiązaniem, ale potrafią uszkodzić kamień naturalny. Grób, który po szorowaniu wygląda na czystszy, wcale nie musi być lepiej utrzymany.

Nagrobki wykonuje się często z marmuru, belgijskiego kamienia błękitnego (blauwe hardsteen) lub innych kamieni naturalnych. Materiały te bywają porowate i wrażliwe. Przy niewłaściwej pielęgnacji powierzchnia może stać się szorstka lub ziarnista i stopniowo się kruszyć. W przypadku marmuru takie ziarniste uszkodzenie nazywa się czasem „cukrzeniem”, bo kamień rozpada się na drobinki przypominające cukier.

Uwagi wymaga nie tylko sam kamień. Uszkodzeniu mogą ulec także fugi, napisy i elementy metalowe. Pomnik nagrobny składa się często z kilku materiałów, które nie znoszą tego samego traktowania, dlatego środek sprawdzający się w domu nie jest oczywistym wyborem przy grobie.

Myjka ciśnieniowa też nie jest rozwiązaniem

Podobny problem dotyczy narzędzi, które szybko usuwają uporczywy brud. Myjka ciśnieniowa, metalowa szczotka czy proszek do szorowania mogą uszkodzić powierzchnię, przez co materiał szybciej niszczeje pod wpływem pogody. Siła, która przydaje się na tarasie, przy nagrobku może zaszkodzić.

Podstawą starannego czyszczenia jest woda i miękka szczotka, ewentualnie z dodatkiem łagodnego mydła o neutralnym pH – a nie silnego domowego środka do rozpuszczania nalotu. Odradza się także amoniak, preparaty do usuwania mchu i inne mocne środki czyszczące. Chodzi o usunięcie luźnego brudu i spokojne czyszczenie, a nie o użycie jak największej siły.

Nie każdy nalot trzeba usuwać na siłę

Porosty i inne mocno przylegające narośla mogą być głęboko związane z powierzchnią kamienia. Zrywanie ich lub zeskrobywanie może zabrać więcej niż sam nalot, zwłaszcza na starszym lub uszkodzonym nagrobku. Niestabilny pomnik również nie nadaje się do intensywnego czyszczenia. Przy silnym zabrudzeniu, uszkodzeniach lub niestabilności lepiej zwrócić się do fachowca. Samodzielne szlifowanie, piaskowanie czy polerowanie wykracza poza zwykłą pielęgnację i może zniszczyć historyczne wykończenie.

Kwiaty również mogą zaszkodzić

Wokół Wszystkich Świętych chryzantemy i inne doniczki trafiają czasem na trawiaste lub żwirowe alejki. Wkopywanie doniczek w ścieżki może powodować dziury, uszkadzać korzenie i zostawiać nierówności, przez co przejście staje się mniej bezpieczne i trudniej dostępne. Lepiej korzystać ze stojaka na kwiaty lub miejsca do tego przeznaczonego przy grobie. Zasady mogą się różnić w zależności od cmentarza, a na niektórych prace porządkowe dozwolone są tylko w określonych okresach – nie wszędzie wolno jeszcze gruntownie sprzątać w sam dzień Wszystkich Świętych.